Misteri i Mehmet Shehut/ Si e pagoi Bujar Kapexhiu besnikërinë ndaj miqësisë

Vdekja e Kryeministrit më jetëgjatë të periudhës komuniste, Mehmet Shehut, në dhjetor të vitit 1981, përfaqëson një nga momentet më të errëta dhe më konspirative të historisë moderne të Shqipërisë.

Versioni zyrtar i lëshuar nga regjimi i Enver Hoxhës fliste për një vetëvrasje në momente krizash nervore. Megjithatë, përgjatë dekadave, ky version është sfiduar rregullisht. Një nga zërat më autoritarë që hedh poshtë këtë narrativë shtetërore është regjisori dhe karikaturisti Bujar Kapexhiu.

Në një analizë të thellë të atyre ngjarjeve, Kapexhiu deklaron me bindje absolute ne Pasvon,  se Mehmet Shehu u vra, duke zbuluar njëkohësisht edhe kostot e tmerrshme personale që ai vetë pagoi pas kësaj ngjarjeje për shkak të mosbindjes politike. 

Sipas Kapexhiut, bindja se Shehu nuk vari veten, por u ekzekutua, bazohet në të dhëna dhe kontakte të tij të drejtpërdrejta në atë kohë. Ai përmend miqësinë e tij me shoqëruesin personal të ish-Kryeministrit, i cili kishte treguar shenja dhe detaje teknike të vendit të ngjarjes që binin ndesh me logjikën e një vetëvrasjeje. Për më tepër, Kapexhiu vë në dukje reagimin e Ministrit të Shëndetësisë së asaj kohe, Llambi Ziçishti.

Ky i fundit, gjatë vizitës në vendngjarje, e kuptoi menjëherë profesionalisht se bëhej fjalë për një vrasje. Fakti që Ziçishti u arrestua, u dënua me vdekje dhe u pushkatua pak kohë më vonë, shërben sipas Kapexhiut si dëshmia supreme e fshehjes së krimit shtetëror nga vetë regjimi.

Por përtej ësaj analize historike, lidhja e Kapexhiut me dramën e familjes Shehu ishte thellësisht personale. Kapexhiu mbante një miqësi të ngushtë me djalin e Mehmet Shehut, shkrimtarin Bashkim Shehu. Ata punonin së bashku në ambientet e Kinostudios "Shqipëria e Re", ku kishin guxuar të realizonin filmat e parë të animuar me tematikë për të rritur.

Kapexhiu e përshkruan Bashkimin si një intelektual jashtëzakonisht të hapur dhe të lirshëm në mendime, aq sa në atë kohë të zymtë diktature, bashkëbiseduesit dyshonin nëse liria e tij në të folur ishte një formë provokimi. Ai kritikonte hapur izolimin ekonomik, nivelin e artit dhe shkëputjen nga Perëndimi.

Pas shpalljes së Mehmet Shehut si poliagjent dhe "armik i popullit", makineria e partisë u vu në lëvizje për të detyruar të gjithë bashkëpunëtorët, miqtë dhe të njohurit e familjes Shehu që të distancoheshin publikisht dhe të dënonin "kriminelët".

Regjimi kishte krijuar një atmosferë terrori, ku njerëzit paraqiteshin vullnetarisht për të denoncuar për të shpëtuar kokën e tyre. Kapexhiu refuzoi ta bënte këtë. Ai nuk doli të fliste asnjë fjalë të keqe, duke mbajtur një heshtje parimore që regjimi e përktheu si fajësi të rëndë. Për shkak të këtij mosqëndrimi kritik, shteti urdhëroi largimin e menjëhershëm të tij nga Tirana.

Detaji më absurd dhe kafkian i kësaj dëshmie është momenti kur Kapexhiu gjen provën e dënimit të tij. Gjatë një vizite në zyrën e kuadrit, ai gjeti në koshin e mbeturinave copëza të grisura të një dokumenti zyrtar.

Kur i bashkoi me kujdes, ai zbuloi shkresën e ministrisë ku thuhej shprehimisht: "Bujar Kapexhiu është regjisor i talentuar, por për qëndrimin e tij jo të drejtë për vdekjen e kryeministrit, duhet të largohet nga Tirana". Ky detaj shpërfaq paranojën e plotë të një sistemi ku talenti artistik bëhej i pavlefshëm përpara kërkesës absolute për konformizëm politik dhe gjakderdhje publike. Dëshmia e Kapexhiut dëshmon se si në zemër të terrorit shtetëror, ruajtja e dinjitetit dhe e miqësisë shpesh paguhej me izolim dhe përndjekje.