Alpinistët po shkrijnë akullnajën e Everestit me urinën e tyre, paralajmëron studimi

Fun

Gazeta Express

04/09/2026 21:24

Çdo vit, qindra turistë udhëtojnë drejt Himalajeve për t’u përballur me një nga sfidat më të mëdha të alpinizmit – ngjitjen në malin Everest.

Por një studim i ri paralajmëron se alpinistët mund të jenë duke dëmtuar në mënyrë të pavetëdijshme akullnajën e Everestit, madje edhe përmes urinës së tyre.

Në një lartësi prej rreth 5 mijë e 364 metrash, akullnaja Khumbu është një nga akullnajat më të larta në botë dhe aty ndodhet edhe kampi bazë i Everestit.

Në një studim të ri, shkencëtarët nga Departamenti i Matjeve të Nepalit analizuan ndikimin që alpinistët, turistët dhe stafi mbështetës po ushtrojnë mbi akullnajën.

Ekipi u përqendrua në sezonin pranveror të vitit 2023, gjatë të cilit më shumë se 2 mijë persona qëndruan në kampin bazë.

Sipas përllogaritjeve të tyre, vetëm urina e vizitorëve mund të ketë kontribuar teorikisht në shkrirjen e më shumë se 150 tonëve akull.

“Urina e njeriut derdhet drejtpërdrejt mbi akull në lartësi të mëdha, ku temperatura e akullit qëndron vazhdimisht nën zero gradë Celsius”, shpjeguan studiuesit.

“Urina, me temperaturë rreth 37 gradë Celsius, pra temperaturën e trupit të njeriut, shkakton shkrirjen e akullit.”

Që nga viti 2003, alpinistët dhe vizitorët në kampin bazë të Everestit përdorin fuçi të posaçme për grumbullimin e jashtëqitjeve.

Megjithatë, urina vazhdon të derdhet drejtpërdrejt mbi akull.

Deri më tani, ndikimi i kësaj praktike mbi akullnajën Khumbu nuk ishte i qartë.

Në studimin e ri, të publikuar në revistën “Regional Environmental Change”, studiuesit e udhëhequr nga Khim Lal Gautum u përpoqën ta përcaktonin më saktë këtë ndikim.

“Kampi bazë i Everestit, një pikë kyçe për alpinistët që tentojnë të ngjiten në majën e Everestit, ka përjetuar një rritje të konsiderueshme të aktivitetit njerëzor gjatë dekadave të fundit”, shpjeguan studiuesit.

“Numri në rritje i alpinistëve, turistëve dhe stafit mbështetës, veçanërisht në zonën e kampit, ka shtuar ndikimin mjedisor mbi akullnajën Khumbu.”

Sipas përllogaritjeve të tyre, sasia mesatare ditore e urinës së prodhuar në kampin bazë është rreth 3.181 litra për person.

Duke marrë parasysh se rreth 2 mijë e 127 persona qëndruan në kamp për mesatarisht 50 ditë gjatë sezonit të pranverës, sasia totale e urinës së derdhur arrin afërsisht 338 mijë e 299 litra.

Teorikisht, nxehtësia e kësaj sasie urine mund të jetë e mjaftueshme për të shkrirë rreth 154 tonë akull.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se kjo shifër duhet të interpretohet me kujdes.

Përllogaritja supozon se e gjithë nxehtësia e urinës transferohet drejtpërdrejt në akull, gjë që në praktikë mund të mos ndodhë.

“Ky vlerësim ka të ngjarë të përfaqësojë kufirin maksimal, pasi nuk merr parasysh humbjen e nxehtësisë përmes depërtimit në mbeturina, rrjedhjen e ujit, transferimin jo të plotë të nxehtësisë apo procese të tjera të shpërndarjes që janë të vështira për t’u matur në kushtet reale të terrenit”, shpjegoi ekipi.

Bazuar në këto rezultate, studiuesit po bëjnë thirrje që kampi bazë i Everestit të zhvendoset në një zonë pa akull.

“Zhvendosja e kampit bazë në një vend pa akull mund të ndihmojë në zvogëlimin e shkrirjes së akullnajës të shkaktuar nga aktiviteti njerëzor dhe njëkohësisht të nxisë praktika më të qëndrueshme të alpinizmit”, thanë ata.

“Nëse zbatohet, zhvendosja mund të reduktojë presionin mbi Khumbu Icefall, të përmirësojë sigurinë e ekspeditave dhe të kontribuojë në një ekosistem malor më të qëndrueshëm.”

Studiuesit paralajmëruan gjithashtu se shkrirja e shpejtë e akullnajave në rajonin Hindu Kush-Himalaya nuk është vetëm një problem mjedisor për komunitetet lokale.

Sipas tyre, ajo ka edhe pasoja globale, përfshirë kontributin në rritjen e nivelit të deteve.

Lajmi vjen pak kohë pasi një program i krijuar për t’i inkurajuar alpinistët që t’i sjellin mbeturinat poshtë nga Everesti u anulua, pasi disa alpinistë gjetën mënyra për ta anashkaluar sistemin.

Programi, i prezantuar në vitin 2014, i detyronte alpinistët që ngjiteshin në mal të paguanin një depozitë prej 4 mijë dollarësh.

Ata mund t’i merrnin paratë mbrapsht vetëm nëse sillnin poshtë të paktën 8 kilogramë mbeturina.

Shpresa ishte që programi të ndihmonte në pastrimin e mbetjeve të lëna nga alpinistët e mëparshëm, përfshirë bombolat e oksigjenit dhe mbetjet njerëzore.

Megjithatë, problemi i mbeturinave “nuk është zhdukur”.

Alpinistët kanë qenë në gjendje ta anashkalojnë sistemin duke mbledhur mbeturina nga kampet më të ulëta, në vend se nga zonat më të larta ku grumbullohet pjesa më e madhe e tyre.

Duke folur për BBC, Tshering Sherpa, drejtor ekzekutiv i “Sagarmatha Pollution Control Committee”, organizatë që menaxhon një pikë kontrolli në Everest, shpjegoi:

“Nga kampet më të larta, njerëzit zakonisht sjellin poshtë vetëm bombolat e oksigjenit.”

“Gjërat e tjera, si tendat, kanaçet dhe kutitë e ushqimeve dhe pijeve të paketuara, zakonisht mbeten atje. Kjo është arsyeja pse vazhdojmë të shohim kaq shumë mbeturina të grumbulluara.” /GazetaExpress/