Publikuar më 03.09.2026 nga Shek

Tre personazhe, një shoqëri. Problemi nuk është vetëm kush rrahu kë. Problemi është se sa lehtë kemi filluar ta besojmë dhunën si mënyrë për të zgjidhur konfliktin dhe pasurinë si qëllim përfundimtar. Historia e Golemit është shumë më interesante nëse nuk e shohim vetëm si një sherr mes një pronari dhe një kamarieri.

Sepse aty ka diçka më të madhe.

Ka një pronar që, sipas versionit të tij, nuk e pranon se ka bërë ndonjë padrejtësi. Ka një kamarier që pretendon se nuk është paguar. Ka një konflikt që përfundon në dhunë. Dhe pastaj ka shoqërinë që e sheh të gjithë këtë nga jashtë.

Në fakt, pronari dhe kamarieri janë më të ngjashëm nga sa duket. Njëri është një hap përpara. Tjetri është një hap pas. Niveli i tyre intelektual është ajo që i bashkon më shumë.

Kamarieri nuk ëndërron domosdoshmërisht të rrëzojë pronarin. Ëndrra e tij është të bëhet pronari.

Të ketë hotelin.

Të ketë makinën.

Të ketë orën.

Të ketë rrobat.

Të ketë paratë.

Pra, kemi dy njerëz në dy anë të banakut, por në të njëjtën garë. Dhe këtu shfaqet një nga problemet më të mëdha të Shqipërisë së re: ne kemi mësuar të duam pasurinë shumë më shpejt sesa kemi mësuar të kuptojmë se përse duam të jemi të pasur.

New richi shqiptar është një fenomen më vete.

Jo sepse është i pasur.

Por sepse shpesh pasuria nuk është mjeti për të bërë diçka.

Është vetë qëllimi.

Të jesh i pasur, që të dukesh i pasur.

Bluza e shtrenjtë.

Makina e shtrenjtë.

Ora e shtrenjtë.

Restoranti i shtrenjtë.

Hotelet.

Fotot.

Logoja.

Marka.

Gjithçka duhet të tregojë një gjë: unë kam para.

Por pyetja më e rëndësishme mungon:

Për çfarë?

Çfarë do të ndërtosh me këto para?

Çfarë do t’i kthesh shoqërisë?

Çfarë do të mësosh?

Çfarë do të krijosh?

Çfarë do të lësh pas?

Nëse përgjigjja është vetëm një makinë më e mirë se ajo e tjetrit, atëherë pasuria ka pushuar së qeni sukses. Është kthyer në kompleks. Dhe këtu pronari dhe kamarieri afrohen edhe më shumë. Sepse të dy matin veten me të njëjtin metër. Vetëm se njëri ka më shumë para.

PRONARI QË BESON SE ËSHTË I DREJTË

Ka edhe diçka shumë më të thellë në deklaratat e pronarit. Nuk duket thjesht si dikush që po përpiqet t’i shpëtojë përgjegjësisë. Duket si dikush që beson vërtet në versionin e vet. Dhe kjo është më shqetësuese.

Sepse njeriu që gënjen e di se po gënjen. Njeriu që beson verbërisht në drejtësinë e vet nuk ka më nevojë për të vërtetën. Ai ka drejtësinë e tij. Në një shoqëri ku paraja, pozita dhe statusi krijojnë një ndjenjë epërsie, kufiri mes të drejtës dhe forcës bëhet shumë i hollë.

DHUNA ËSHTË GJUHA E PËRBASHKËT

Dhe këtu historia e Golemit nuk mbaron. Sepse problemi nuk është vetëm se një konflikt përfundon me grushte. Problemi është se dhuna është bërë një gjuhë shoqërore. Kur nuk bind dot tjetrin, e godet. Kur mendon se të ka poshtëruar, e godet. Kur mendon se të ka cenuar statusin, e godet. Kur mendon se ke para dhe pushtet, ndonjëherë beson se ke edhe të drejtën të përdorësh forcën. Dhe kjo nuk është vetëm histori pronarësh. As vetëm historie kamarierësh.

Këtu hyn edhe rasti i Joz Markut, këngëtarit të muzikës popullore, në një tjetër episod publik ku dhuna u bë pjesë e konfliktit me një personazh të njohur nga Big Brother.

Rastet janë të ndryshme.

Personazhet janë të ndryshëm.

Por modeli është i njëjtë: konflikti nuk zgjidhet; kundërshtari eleminohet.

Kjo është kultura që duhet të na shqetësojë. Sepse kur një shoqëri fillon ta shohë dhunën si mënyrë normale për të vendosur autoritet, problemi nuk është më individi. Është modeli.

KUR DHUNA SHPËRBLEHET

Ndoshta pyetja më e vështirë është kjo: Çfarë mëson një i ri kur sheh njerëz që pasurohen, bëhen të famshëm ose fitojnë status duke përdorur forcën, agresivitetin apo frikën?

Mëson se duhet të jetë i fortë.

Por jo domosdoshmërisht i aftë.

Mëson të imponojë veten.

Jo të bindë.

Mëson të ketë.

Jo të krijojë.

Dhe më keq akoma: mëson se dhuna mund të funksionojë.

Ky është problemi.

Jo grushti i parë.

Por shpërblimi pas grushtit.

Nëse dhuna të jep status, respekt, frikë, para, famë apo pushtet, atëherë shoqëria ka krijuar një mekanizëm ku dhuna riprodhohet.

Prandaj Golemi nuk duhet të na interesojë vetëm për atë që ndodhi në atë hotel.

Duhet të na interesojë për atë që tregon për ne.

Për një shoqëri ku pronari dhe kamarieri mund të jenë dy versione të së njëjtës ëndërr.

Ku të gjithë duan të ngjiten, por pak flasin për atë që do të bëjnë kur të arrijnë në majë.

Ku pasuria shpesh shfaqet më shumë si uniformë sesa si përgjegjësi.

Dhe ku, në fund, edhe pronari edhe punëtori mund të përfundojnë duke besuar tek e njëjta zgjidhje primitive:

forca.

Ndoshta pyetja nuk është më kush kishte të drejtë në Golem.

Pyetja është:

Çfarë lloj shoqërie kemi ndërtuar, nëse pronari dhe kamarieri, edhe pse në dy anë të ndryshme të tavolinës, besojnë të dy se respekti fitohet me para, status dhe forcë?

Kjo është historia e vërtetë.

Dhe Golemi është vetëm një nga simptomat./SHEKULLI