Edhe pse kanë kaluar më shumë se dy shekuj nga vdekja e tij, vargjet e Robert Fergussonit ende e mbajnë gjallë një Edinburg tjetër: atë të rrugëve të zhurmshme, panaireve, tregjeve, njerëzve të zakonshëm dhe ditëve që kalonin mes humorit e varfërisë. Sot, më 5 shtator, në ditën kur shënohet lindja e poetit skocez, rikthehet në vëmendje një krijimtari që e ktheu jetën e përditshme në poezi dhe gjuhën Scots në një nga mjetet më të gjalla të shprehjes letrare.

I lindur në Edinburg më 1750, Fergusson jetoi vetëm 24 vjet, por ai arriti të ndërtojë një botë poetike të njohur për ritmin, humorin, satirën dhe vëmendjen ndaj jetës së njerëzve të zakonshëm. Ai nuk e kërkoi poezinë larg qytetit; e gjeti në rrugët ku ecte çdo ditë, në zërat e tregtarëve, në festat, panairet dhe peizazhet skoceze.

Në poezinë e tij, Edinburgu nuk është thjesht sfond. Ai lëviz, zhurmon dhe merr jetë. Kjo ndihet veçanërisht në “Auld Reekie”, një nga krijimet më të njohura të Fergussonit, ku qyteti bëhet subjekt poetik me gjithë gjallërinë dhe kontradiktat e tij. Edhe poezi si “The Daft Days”, “Hallow Fair”, “Leith Races”, “Caller Oysters” dhe “Braid Claith” dëshmojnë prirjen e tij për ta ngritur përditshmërinë në art.

Fergusson zë një vend të rëndësishëm në traditën e poezisë skoceze, veçanërisht për mënyrën se si përdori gjuhën Scots me natyrshmëri, humor dhe forcë shprehëse. Vepra e tij u bë gjithashtu një pikë referimi për Robert Burns, i cili e admironte poezinë e tij dhe u ndikua nga mënyra se si Fergussoni i dha letërsisë zërin e jetës së zakonshme.

Por historia e poetit të Edinburgut mbetet edhe një histori e një jete të ndërprerë shumë herët. Fergusson vdiq më 17 tetor 1774, vetëm 24 vjeç, duke lënë pas një vepër të shkurtër në kohë, por të gjatë në jehonë.

Kështu, ditëlindja e tij nuk është vetëm një datë për t’u shënuar në kalendarin e letërsisë. Është një rast për t’iu kthyer poezisë së një autori që e kuptoi se edhe rruga, tregu, zëri i kalimtarit dhe zhurma e qytetit mund të bëhen art. Fergusson vdiq i ri, por Edinburgu i tij vazhdoi të jetojë në vargje./KultPlus.com