Kur lajmet e mira janë lajme të këqija për bursën

Nga Endrit Çela – Fund Manager nga Frankfurti, AMF Capital.

Java u mbyll me të dhënat më të rëndësishme të muajit: raportin e punësimit në SHBA. Ekonomia amerikane krijoi në gusht 162.000 vende të reja pune, rreth tre herë më shumë se pritjet e ekspertëve dhe rritja më e fortë mujore që nga marsi, ndërsa norma e papunësisë (unemployment rate) mbeti e qëndrueshme në 4,1%. Në pamje të parë kjo tingëllon fantastike, dhe për ekonominë realisht është: njerëzit kanë punë dhe pagat po rriten. Por reagimi i bursës tregoi një nga paradokset më interesante të tregjeve financiare: rendimentet e obligacioneve u rritën menjëherë dhe aksionet ranë nën presion. Në zhargonin e Wall Street-it kjo quhet „lajmet e mira janë lajme të këqija“ (good news is bad news).

Për ta kuptuar paradoksin duhet parë roli i bankave qendrore. Kur inflacioni rritet tepër, ato detyrohen të rrisin normat e interesit (interest rates) për ta frenuar; kur inflacioni është shumë i ulët ose kërcënon deflacioni, i ulin normat për të nxitur konsumin, kreditë dhe investimet. Federal Reserve ka madje një mandat të dyfishtë (dual mandate): stabilitetin e çmimeve dhe punësimin maksimal. Pikërisht këtu qëndron problemi i kësaj jave: një treg pune kaq i fortë, me paga në rritje prej 3,1% në vit, i shtuar çmimeve të larta të energjisë nga tensionet gjeopolitike, do të thotë presion shtesë inflacionist. Prandaj tregjet e ngritën menjëherë probabilitetin e një rritjeje të normave në mbledhjen e Fed në mesin e shtatorit në rreth 58%.

Situata ka edhe një dimension politik. Fed është institucion i pavarur: vendimet i merr në shërbim të politikës monetare, jo për të kënaqur një president, kushdo qoftë ai. Por Donald Trump njihet për presionin publik ndaj bankës qendrore, dikur edhe ndaj ish-shefit Jerome Powell, me kërkesën e përhershme për norma sa më të ulëta. Vetëm pak muaj para zgjedhjeve të mesme (Midterms), çdo vendim i Fed lexohet politikisht: një rritje e normave do të shihej si goditje për politikën e presidentit, ndërsa një ulje kundër të dhënave do të vinte në dyshim pavarësinë e institucionit, dhe rendimentet amerikane me shumë gjasë do të rriteshin edhe më shumë. Pavarësia e bankës qendrore nuk është detaj teknik: ajo është themeli i besimit të tregjeve.

Meqë ra fjala: zgjedhjet e mesme (Midterms) mbahen në SHBA çdo katër vjet, në mes të mandatit presidencial, këtë vit në nëntor. Zgjidhet e gjithë Dhoma e Përfaqësuesve dhe një e treta e Senatit. Rezultati përcakton nëse presidenti mund të qeverisë me shumicë në Kongres apo do të bllokohet, prandaj edhe tregjet i ndjekin me vëmendje.

Lexo edhe: Inteligjenca Artificiale shtrenjton produktet teknologjike, rriten çmimet e telefonave dhe laptopëve!

Në bursa java ishte e përzier: në SHBA indekset mbetën pothuajse të pandryshuara, ndërsa indekset evropiane si DAX, CAC 40 dhe Euro Stoxx 50 e mbyllën javën në territor negativ. Pikërisht nga Euro Stoxx 50 erdhi edhe një lajm historik: Volkswagen do ta lërë indeksin më 21 shtator, për herë të parë në 28 vjet histori të tij, dhe vendin e saj e zë prodhuesi finlandez i pajisjeve të rrjetit Nokia. Aksioni i VW ka humbur rreth 30% vetëm këtë vit, dhe dalja nga indeksi më i rëndësishëm i Eurozonës ngre pyetje të mëdha për industrinë e automobilave në Gjermani dhe në gjithë Evropën, e cila po kalon një nga fazat më të vështira në dekada.

Meqë ra fjala: kur një aksion del nga një indeks i madh, pasojat janë shumë konkrete. Miliarda euro janë të investuara në fonde indeksore (index funds / ETF) që e kopjojnë indeksin automatikisht: ato detyrohen ta shesin aksionin që largohet dhe ta blejnë atë që hyn. Prandaj përbërja e një indeksi nuk është thjesht simbolike, ajo lëviz para të vërteta.

Te lëndët e para, nafta mbeti tema dominuese: Brent fitoi rreth 8% gjatë javës dhe qëndron mbi 95 dollarë për fuçi, pas një riacarimi të konfliktit në Lindjen e Mesme dhe pasigurive rreth transportit përmes Ngushticës së Hormuzit. Ari dha lehtë pas rritjeve të javëve të fundit. Rendimenti i obligacioneve amerikane 10-vjeçare arriti gjatë javës përkohësisht 4,79%, niveli më i lartë që nga fillimi i vitit 2025: një kujtesë se inflacioni dhe borxhi mbeten temat qendrore.

Java e ardhshme premton shumë: raporton Inditex, kompania mëmë e Zara-s dhe Massimo Dutti-t, një dritare e drejtpërdrejtë te konsumatori evropian, si dhe Adobe, një nga kompanitë në qendër të debatit nëse inteligjenca artificiale i kërcënon apo i forcon bizneset softuerike. Përveç kësaj vjen vendimi i Bankës Qendrore Evropiane (ECB) për normat e interesit dhe, të premten, të dhënat e reja të inflacionit amerikan. Një javë plot aksion na pret.