“Me vete mora vetëm çelësat e apartamentit tim në Krasnodar. Ato janë simboli i faktit se një ditë do të kthehem në shtëpi!”. Sergej, emri i të cilit është ndryshuar për arsye sigurie, nuk pati shumë kohë të mendonte se çfarë do të merrte me vete kur vendosi të largohej nga Rusia.
Ishte shtatori i vitit 2022, disa muaj pas nisjes së pushtimit rus të Ukrainës. Moska kishte shpallur mobilizimin dhe mijëra të rinj u përballën me mundësinë e dërgimit në front. Sergej vendosi të largohej përpara se të thirrej për luftë.
Sot ai jeton në Vietnam. Nuk e konsideron veten dezertor, por një njeri që refuzoi të bëhej pjesë e një lufte që nuk e ndiente si të tijën.
“Isha i përgatitur për këtë mundësi”, thotë ai. Sipas tij, ndryshimi i klimës politike në Rusi kishte nisur shumë kohë përpara luftës. Që prej vitit 2018, ligjet po bëheshin gjithnjë e më kufizuese dhe hapësira për kundërshtim po ngushtohej.
Kur Rusia nisi atë që Kremlini e quan ende “operacion special”, Sergej u largua nga qyteti i tij në jug të vendit dhe shkoi në Shën Petersburg për të punuar e kursyer para. E dinte se herët a vonë do t’i duhej të largohej.
Kur u shpall mobilizimi, çmimet e biletave ajrore drejt vendeve si Armenia u rritën në nivele të paarritshme për shumicën e rusëve. Sergej zgjodhi rrugën tokësore drejt Gjeorgjisë.
Në kufirin e Verkhny Lars, kalimi kryesor mes Rusisë dhe Gjeorgjisë, kishte radhë kilometrike automjetesh. Ai dhe një mik zbritën nga autobusi dhe vazhduan në këmbë drejt kufirit. Më pas arritën të kalonin dhe të mbërrinin në Tbilisi.
Prej andej filloi një jetë endacake. Sergej qëndroi fillimisht në Armeni, më pas shkoi në Vietnam, Korenë e Jugut, Indonezi dhe u rikthye sërish në Vietnam. Për të mbijetuar ka punuar si kamerier, punëtor ndërtimi dhe është përpjekur të hapë edhe një biznes online.
Gjatë kësaj periudhe ka njohur shumë rusë të tjerë në të njëjtën situatë. Shumë prej tyre kishin menduar se lufta do të zgjaste vetëm pak muaj. Katër vjet e gjysmë më vonë, perspektiva e kthimit duket shumë më e largët.
Nuk ka shifra zyrtare për numrin e saktë të ushtarëve rusë që kanë dezertuar nga fronti. Disa hetime të publikuara vitin e kaluar flisnin për rreth 50 mijë ushtarë të larguar, por kjo shifër nuk përfshin mijëra të tjerë që, si Sergej, i shpëtuan mobilizimit duke u larguar nga Rusia përpara se të rekrutoheshin.
Një histori tjetër ka Mikhail, 30 vjeç, i cili në shkurtin e vitit 2022 ishte pranë përfundimit të studimeve për inxhinieri. Lufta i ndryshoi rrjedhën e jetës.
“Kur u njoftua pushtimi, mbeta i tronditur. Ndiqja lajmet dhe shumë analistë të pavarur ishin të bindur se nuk do të kishte luftë”, kujton ai.
Mikhail pati një mundësi që shumë të tjerë nuk e patën. Kompania ku po kryente praktikën vendosi të ndërpriste aktivitetin në Rusi dhe ndihmoi punonjësit e saj të largoheshin nga vendi. Ai fluturoi fillimisht drejt Stambollit, më pas u transferua në Jerevan dhe më vonë në Mynih, ku jeton edhe sot.
Edhe pse largimi i tij ishte më i organizuar, rreziku mbetej real. Shumë rusë që përpiqeshin të largoheshin merreshin në pyetje për orë të tëra nga shërbimet e sigurisë. Në kufi, çdo shenjë e kundërshtimit ndaj regjimit mund të ngjallte dyshime.
Sot, as Sergej dhe as Mikhail nuk e dinë kur do të mund të kthehen. Për të dy, Rusia mbetet shtëpia e tyre, por një shtëpi ku nuk ndihen më të sigurt.
“Për sa kohë që ky pushtet do të jetë në krye, nuk mund dhe nuk dua të kthehem”, thotë Mikhail. Ëndrra e tij është që kjo të ndodhë para vitit 2030, pa pasur më frikë nga asgjë.
Për mijëra rusë të tjerë që i shpëtuan luftës, jeta ka marrë formën e një mërgimi të detyruar. Ata janë larguar për të mos luftuar, por ende nuk kanë gjetur një vend që ta ndiejnë plotësisht si shtëpi.
Çelësat që Sergej ruan nga apartamenti i tij në Krasnodar janë simboli i një brezi të tërë: njerëz që u larguan nga Rusia, pa e ditur nëse dhe kur do të mund të kthehen. \tesheshi.com\
