Daily Sabah
Në fund të gushtit, në dy qytete të ndryshme të rajonit, u zhvilluan dy ngjarje që pasqyrojnë dy modele të kundërta të sigurisë. Në Stamboll mbahej takimi i parë i nivelit të lartë në kuadër të Marrëveshjes së Përbashkët të Mbrojtjes të Mekës, të nënshkruar nga Turqia, Arabia Saudite dhe Pakistani.
Ndërsa në Tel Aviv, Greqia dhe Izraeli firmosën një marrëveshje historike ushtarake për sistemin “Mburoja e Akilit”. Kontrata, me vlerë 3.035 miliardë euro, konsiderohet marrëveshja më e madhe e eksportit ushtarak në historinë e Izraelit.
Por rëndësia e saj nuk qëndron vetëm te shifra. Sistemet David’s Sling, Spyder, Barak MX dhe radarët Elta do të integrohen në një arkitekturë të vetme të mbrojtjes ajrore greke, të projektuar nga kompanitë izraelite.
Me fjalë të tjera, Greqia nuk po blen thjesht armë. Ajo po ia beson një partneri të huaj një pjesë thelbësore të sistemit të komandimit dhe kontrollit të hapësirës së saj ajrore. Ky bashkëpunim nuk ka lindur rastësisht.
Në vitin 2021, kompania izraelite Elbit mori për rreth dy dekada qendrën ndërkombëtare të trajnimit të pilotëve në Kalamata. Në fund të vitit 2025, Parlamenti grek miratoi blerjen e 36 sistemeve raketore PULS, ndërsa në prill 2026 u firmos një tjetër kontratë prej 750 milionë dollarësh.
Në këtë kuptim, “Mburoja e Akilit” është kulmi i një procesi disa vjeçar. Por pikërisht kjo varësi në rritje ka ndezur debat edhe brenda Greqisë. Një pjesë e medias vendase e ka cilësuar marrëveshjen si një “kurth kombëtar”, ndërsa SYRIZA ka kërkuar shpjegime për pasojat që mund të ketë ajo mbi autonominë strategjike të vendit.
Ish-ministri i Financave, Yanis Varoufakis, e përshkroi marrëveshjen thjesht si “të turpshme”. Nga ana tjetër, qeveria greke e sheh aleancën me Izraelin si një garanci për sigurinë kombëtare.
Ministri i Shëndetësisë, Adonis Georgiadis, ka deklaruar se partneriteti me Izraelin garanton “lirinë e shtetit grek”, duke identifikuar hapur Turqinë si kërcënimin kryesor. Dhe këtu qëndron edhe nyja më e rëndësishme e gjithë kësaj strategjie.
Turqia dhe Greqia kanë mosmarrëveshje të vjetra dhe serioze për Egjeun, Mesdheun Lindor dhe Qipron. Por mosmarrëveshjet nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht armiqësi të përhershme.
Pyetja është nëse Athina po e ndërton gradualisht të gjithë politikën e saj të sigurisë mbi perceptimin e Turqisë si një kërcënim të vazhdueshëm.
Ky perceptim mund të krijojë një rreth vicioz.. Kërcënimi justifikon blerjen e armëve dhe partneritetet e reja, ndërsa çdo marrëveshje e re ushtarake forcon më tej narrativën e kërcënimit.
Ndërkohë, Turqia ka ndjekur një rrugë tjetër. Gjatë dy dekadave të fundit, ajo ka investuar masivisht në zhvillimin e industrisë së saj kombëtare të mbrojtjes, duke synuar të zvogëlojë varësinë nga furnizuesit e huaj.
Greqia ka zgjedhur modelin e partneriteteve të thella me fuqitë e jashtme. Kjo mund t’i sigurojë teknologji më të avancuar dhe kapacitete më të mëdha ushtarake, por ngre një pyetje thelbësore: a do të thotë domosdoshmërisht më shumë armë edhe më shumë pavarësi strategjike?
Kjo dilemë bëhet edhe më e dukshme në Mesdheun Lindor. Administrata greko-qipriote ka marrë tashmë sistemin Barak MX, ndërsa i njëjti sistem po bëhet pjesë qendrore e mburojës së re greke. Kështu, Izraeli po fiton një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në arkitekturën e sigurisë së rajonit.
Por bashkëpunimi ushtarak nuk është i njëjtë me një garanci mbrojtjeje. Izraeli nuk ka asnjë detyrim formal që të luftojë në emër të Greqisë në rast konflikti. Athina mund të fitojë armë dhe teknologji të sofistikuar, por jo domosdoshmërisht garancinë se partneri i saj do të jetë pranë saj në momentin e një përplasjeje.
Dhe pikërisht këtu mund të fshihet “Thembra e Akilit” e vërtetë për Greqinë. Jo te mungesa e armëve, por te rreziku që kërkimi i sigurisë ta bëjë vendin gjithnjë e më të varur nga të tjerët dhe t’i ngushtojë hapësirën për një politikë të pavarur.
Athina ka të drejtë të forcojë mbrojtjen e saj. Por asnjë sistem i importuar nuk mund të zgjidhë problemet politike që qëndrojnë në rrënjë të rivalitetit greko-turk. Siguria e qëndrueshme për të dy vendet, nuk do të varet vetëm nga raketat dhe radarët, por nga aftësia e Athinës dhe Ankarasë për të mos e trajtuar çdo mosmarrëveshje si paralajmërim për një luftë të pashmangshme. \tesheshi.com\
