PSE DUHET TË BËJMË NJË FILM NDËRKOMBËTAR PËR SKËNDERBEUN
Më shumë se 50 milion euro fitime i ka sjellë filmi Odisea Greqisë gjatë këtij sezoni turistik.
Plazhet ku janë xhiruar skenat e filmit janë plot, biletat e kinemave janë stërshitur, veprat e Homerit janë ribotuar në qindra gjuhë, kurse ishujt grekë janë mbushur me turistë që sillen si Odisea majë varkave me vela.
Por përveç fitimeve, filmi i Kristofer Nolan ka rritur vetëbesimin e popullit grek i cili në vitin 2008 kreu vetëvrasjen financiare më të përgjakshme të kohëve moderne. Atëherë kur grekët kishin më shumë nevojë, Odisea doli nga deti dhe i fshiu plagët që politikanët i shkaktuan vendit të tyre.
Në dy muajt e fundit çdo faqe instagrami, çdo revistë autoritare dhe çdo mendje influente e këtij planeti ka përdorur kutin e lashtësisë greke për t’ju treguar ndjekësve të vet çfarë është e drejtë dhe çfarë nuk është. Duket sikur Greqia është bërë prapë qendra e botës.
Ajo ka rillindur vetëm nga një film duke zbuluar mallin më të rrallë të kohës që jetojmë : entuziazmin.
Duke parë efektin që kjo ngjarje ka patur mbi populliin grek shumë shtete kanë menduar t’ia japin borxh heronjtë e tyre Hollivudit.
Me pak fjalë t’i luten të bëjë filma për ta.
Kush nuk do donte një film si Odisea për një viking me fytyrën e futbollistit Haaland që shkon në Amerikë me lundrën e muskujve, apo për ndonjë eksplorator sypatrembur që zbulon kontinente të reja duke përdorur pasqyrat e oqeanit si semafor.
Norvegjezët dhe portugezët me siguri po mbajnë rradhë në Hollywood, pa folur për tarzanët e Indisë dhe samurait e Japonisë. Odisea i ka hutuar të gjithë. Ai provoi se bota e sotshme ka nevojë për heronj të cilët mund të zbusin vështirësitë e jetës së përditshme.
Popujt gjejnë më shumë frymëzim tek heronjtë e dikurshëm sesa tek futbollistët e pasur, modelet anoreksike dhe polikanët e mërzitshëm. Në këto kushte dhe ne duhet të bëjmë llogaritë tona.
Ne nuk kemi një Odise, por kemi një legjendë që mund të kthehej në një super film me përmasa ndërkombëtare.
Ky është pa dyshim Skënderbeu.
Ai nuk ka famën e heronjve të Trojës dhe nuk përfaqëson udhëtarin që can detet për t’u kthyer te gruaja, por në ditët kur jetojmë simbolika e Skënderbeut është shumë e fortë. Ndryshe nga Odisea, Skënderbeu nuk ishte pushtues por mbrojtës.
Njëlloj si në kohën e tij, turma të egra po kapërcejnë dete, furtuna dhe dallgë për të arritur në brigjet e Evropës. Ata nuk vijnë me ushtri, as me armë por vijnë si hordhi. Në rrëmujë e sipër rrëzojnë qeveri, heqin njerëz nga puna, ndryshojnë median dhe debatin e përditshëm bashkë me zakonet e vendasve.
Qyteti spanjoll i Ceutës është fotografia e së nesërmes.
Brenda një dite aty shkuan me not 70 mijë marokenë për t’u kujtuar 450 milion evropianëve çfarë do të ndodhë kur emigrantët e paligjshëm të bëhen 70 milion. Natyrisht Skërderbeu nuk e ndalon dot këtë dyndje, por as Odisea nuk bind dot miliona evropianë të divorcuar të kthehen te gratë.
Mirëpo simboli i heroit tonë kombëtar është më i nevojshëm se kurrë për evropianët e dëshpëruar.
Skënderbeu arriti para 600 vitesh atë që ata nuk po e arrijnë dot sot. Ai pengoi hordhitë të merrnin Vjenën, Romën dhe Parisin.
Skënderbeu nuk kishte polici, as dronë, as nëndetëse dhe as radarë. Kishte vetëm nja dhjetë mijë shqiptarë që e ndiqnin me sy mbyllur sikur të ishte perëndi. Ky është filmi që i duhet Evropës sot.
Historia e Skënderbeut, Mbajtësit të Hordhive, Penguesit të Madh.
Kushdo që mendon se ky film do ishte shumë i kushtueshëm e ka gabim.
Ja vlen të sakrifikosh një rrugë dhe tre ura për t’i dhënë një regjisori të madh ndërkombëtar një buxhet të përafërt me Odisenë. Populli do ishte shumë i lumtur të paguante nga taksat e veta, ndërkohë që një fushatë mbarëkombëtare për të mbledhur fonde për filmin Skëderbeu do mobilizonte 7 milion shqiptarë të shpërndarë në gjithë botën.
Sikur secili të dhuronte mesatarisht 10 dollarë, do bëheshin 70 milion dollarë, pa folur për qindra oligarkë që do kishin mundësi të dëshmonin patriotizmin e tyre estetik në këtë ankand krenarije.
Me siguri ata do shkëlqenin si tepsi bakri kur të shikonin emrin e tyre në listën e producentëve të një filmi hollivudian që me një kombinim donacionesh publike dhe private do mblidhte lehtësisht 150 milion dollarë.
Odisea i Nolan ka kushtuar 250 milion dhe deri tani ka arkëtuar më shumë se 1 miliard.
Ky do ishte filmi i dytë për Skënderbeun.
I pari është krijuar në vitin 1953 nga rusët.
Enver Hoxha ia kërkoi si nder Stalinit që vuri vetëm një kusht : rolin e Skënderbeut do ta luante një shoku i tij me emrin Akaki Horava, që për fat të keq ishte tullac. I destinuar të barazojë llogaritë mes superfuqive, Skënderbeu që ishte sovjetik herën e parë, mund të jetë amerikan herën e dytë.
Në fund të fundit kjo është natyra e tij e dyfishtë : edhe i krishterë edhe mysliman, edhe Gjergj edhe Skënder, edhe lindor edhe perëndimor. Në këtë mënyrë qeveritë tona do mburreshin me të drejtë se lanë pas monumentin kulturor më të madh të të gjitha kohërave.
Por përveç një Skënderbeu të luajtur nga një aktor i madh modern, përmes këtij filmi do fitonim edhe shumë heronj që koha i ka tretur pa ju krijuar një portret që mbahet mend. Magjia e kinemasë do krijonte fytyrën e vuajtur të Donika Kastriotit që priti kthimin e Skënderbeut nga luftërat më gjatë se Penelopa, të Mamicës inteligjente që është zhubrosur aq keq nga silikoni elektoral i mitingjeve tona, të Hamzait të përkëdhelur që tradhëtoi xhaxhain e vet pët t’u bërë mbret dhe të Aranit Komnenit, Agamemnonit tonë me nëntë vajza që e kishte Skënderbeun dhëndër.
Ne nuk i kemi imazhet e tyre në kujtesën tonë.
Hollywoodi mund të na i krijonte me galerinë e aktorëve të mëdhenj. Atëherë kinematë e botës do tejmbusheshin, Kruja do bëhej qyteti më i vizituar mbi tokë, vendet ku ka luftuar Skënderbeu do ktheheshin në pelegrinazh dhe Shqipëria do ju dukej njerëzve si një tokë heronjsh, kurse ne do kishim Skënderbeu Game of Thrones, muzeun më të madh të historisë sonë në një film.
Por përfitimet e këtij projekti nuk janë vetëm financiare. Ne kemi nevojë për Skënderbeun, sa ç’kanë nevojë grekët për Odiseun. Shqiptarët jetojnë më mirë se 100 vjet më parë dhe shumë më mirë se 30 vjet më parë, por prapë nuk jetojnë mirë.
Shembujt pozitivë janë shumë pak, modelet e këqija trimfojnë kudo. Nëse je i mirë humb, nëse je i keq fiton. Kush beson se jeton mirë si shqiptar, jeton keq si evropian. Prandaj kemi nevojë më shumë se kurrë për Skëndërbeun.
Për të na dhënë pak besim. Pak vetëbesim se nuk jemi një popull kamarierësh që i nxjerrin thikën turistëve në plazh, por jemi një popull heronjsh.
“Abbiamo bisogno di Skënderbeu quanto i greci hanno bisogno di Odisseo”.
Il successo di Odisseo e il modello greco
Blushi parte dal successo internazionale del film Odisseo di Christopher Nolan, che, secondo l’articolo, avrebbe prodotto enormi ricadute economiche e turistiche per la Grecia: più di 50 milioni di euro di profitti, cinema pieni, ristampe delle opere di Omero e un forte aumento dell’interesse turistico verso i luoghi greci legati al film.
Ma, per Blushi, il risultato più importante non è economico. Il film avrebbe restituito ai greci entusiasmo, orgoglio e fiducia in se stessi, soprattutto dopo la grave crisi finanziaria del 2008. Odisseo, trasformato in eroe cinematografico, avrebbe contribuito simbolicamente a “curare” le ferite di una società colpita dalla crisi.
L’idea: perché non fare un grande film su Skënderbeu?
Da qui nasce la provocazione centrale dell’articolo: se la Grecia può utilizzare Odisseo per rilanciare la propria immagine, perché l’Albania non dovrebbe fare lo stesso con Skënderbeu?
Blushi sostiene che il mondo contemporaneo sembra avere nuovamente bisogno di grandi eroi. I modelli moderni – politici, calciatori, influencer o personaggi dello spettacolo – non sarebbero sufficienti a dare alle persone quel senso di ispirazione che un grande personaggio storico può offrire.
L’Albania, secondo lui, possiede già il proprio grande protagonista: Giorgio Castriota Skënderbeu.
Skënderbeu come simbolo europeo
La differenza fondamentale tra Odisseo e Skënderbeu, nella lettura di Blushi, è che Odisseo è soprattutto un viaggiatore e un conquistatore di avventure, mentre Skënderbeu è rappresentato come un difensore.
Blushi trasferisce quindi la figura di Skënderbeu nel presente e la interpreta come possibile simbolo dell’Europa contemporanea, alle prese con migrazioni, crisi e trasformazioni sociali.
Con una provocazione molto forte, cita il fenomeno migratorio e l’episodio di Ceuta per sostenere che l’Europa di oggi si troverebbe davanti a problemi che ricordano, almeno simbolicamente, le grandi pressioni militari del passato. Secondo Blushi, Skënderbeu potrebbe diventare il simbolo di chi difende un’identità e un territorio senza essere un aggressore.
Un film internazionale da 150 milioni di dollari
L’autore propone quindi qualcosa di molto concreto: realizzare un grande film internazionale su Skënderbeu, affidandolo a un regista e a interpreti di livello hollywoodiano.
Blushi ironizza sui costi. Ricorda che Odisseo di Nolan avrebbe avuto un budget di circa 250 milioni di dollari e avrebbe già superato il miliardo di incassi. A suo giudizio, un film su Skënderbeu potrebbe essere finanziato attraverso una combinazione di risorse pubbliche, private e contributi della diaspora albanese.
Fa persino un calcolo provocatorio: se i circa 7 milioni di albanesi sparsi nel mondo donassero mediamente 10 dollari ciascuno, si potrebbero raccogliere 70 milioni di dollari. A questi aggiunge il possibile contributo dei grandi imprenditori albanesi.
Dal film sovietico del 1953 a Hollywood
Blushi ricorda poi che non sarebbe il primo film dedicato a Skënderbeu.
Il precedente risale al 1953, quando il film fu realizzato dai sovietici su richiesta di Enver Hoxha a Stalin. Stalin avrebbe imposto che il protagonista fosse interpretato dall’attore georgiano Akaki Khorava.
L’autore usa questo episodio per una nuova ironia: se allora Skënderbeu era stato utilizzato come figura “sovietica”, oggi potrebbe diventare una grande produzione americana.
E sottolinea la sua natura simbolicamente “doppia”: cristiano e musulmano, Giorgio e Skënder, orientale e occidentale. Proprio questa doppia identità, secondo Blushi, potrebbe rendere Skënderbeu una figura particolarmente adatta a rappresentare l’incrocio tra Oriente e Occidente.
Anche gli altri protagonisti della storia albanese
Il progetto cinematografico, secondo Blushi, non servirebbe soltanto a raccontare Skënderbeu.
Hollywood potrebbe dare un volto anche agli altri personaggi della sua storia: Donika Kastrioti, Mamica, Hamza Kastrioti e Araniti Komneni.
Blushi osserva che questi personaggi non hanno nell’immaginario collettivo albanese immagini altrettanto forti e riconoscibili. Il cinema potrebbe quindi costruire una vera galleria di eroi e personaggi storici, rendendoli riconoscibili anche al pubblico internazionale.
L’effetto sul turismo e sull’immagine dell’Albania
Qui arriva un altro punto fondamentale dell’articolo.
Un grande film internazionale potrebbe trasformare Kruja e i luoghi delle battaglie di Skënderbeu in destinazioni turistiche mondiali. L’Albania potrebbe essere percepita non soltanto come una destinazione balneare, ma come “terra di eroi”.
Blushi immagina addirittura una sorta di “Skënderbeu Game of Thrones”: una grande narrazione cinematografica capace di trasformare la storia nazionale in un fenomeno culturale globale.
Il vero motivo: restituire fiducia agli albanesi
Ma il punto più importante dell’articolo arriva alla fine.
Blushi sostiene che gli albanesi oggi vivono meglio rispetto a 100 o 30 anni fa, ma non vivono ancora bene. Secondo lui, nella società contemporanea prevalgono spesso modelli negativi: chi si comporta bene rischia di perdere, mentre chi si comporta male può avere successo.
Per questo, sostiene, l’Albania avrebbe bisogno di Skënderbeu non soltanto per ragioni storiche o turistiche, ma psicologiche e identitarie.
La frase conclusiva racchiude l’intera tesi: gli albanesi hanno bisogno di Skënderbeu per recuperare un po’ di fiducia in se stessi, per non considerarsi soltanto un popolo di persone che servono i turisti, ma ricordarsi di essere anche un popolo con una storia di eroi.
In una frase
La tesi di Blushi è che, come la Grecia sta utilizzando Odisseo per riscoprire orgoglio, entusiasmo e attrattività internazionale, l’Albania dovrebbe investire in un grande film globale su Skënderbeu per rafforzare la propria identità, il turismo e soprattutto la fiducia degli albanesi in se stessi.
