Për shkak të lartësive ekstreme, alpinistët duhet të pinë sasi të mëdha uji për të shmangur dehidratimin. Si pasojë, njerëzit në kampin bazë prodhojnë mbi 6.000 litra urinë në ditë.
Çdo pranverë, kampi bazë i Malit Everest, i vendosur mbi akullnajan Khumbu në Nepal, kthehet në një qytet të përkohshëm të gjallë. Mijëra alpinistë, udhërrëfyes dhe sherpa qëndrojnë në më shumë se 1.600 tenda të pajisura me komoditete moderne. Por pas shkëlqimit të pushtimit të “Kulmit të Botës” fshihet një kërcënim ekologjik i pazakontë dhe deri tani i lënë pas dore. Studimi më i ri ndërkombëtar i botuar në revistën shkencore *Regional Environmental Change* zbulon një fakt tronditës: urina njerëzore është drejtpërdrejt përgjegjëse për shkrirjen e rreth 154 tonë akulli dhe bore gjatë vetëm një sezoni alpinistik, transmeton Pa Censurë.
Për shkak të lartësive ekstreme, alpinistët duhet të pinë sasi të mëdha uji për të shmangur dehidratimin. Si pasojë, njerëzit në kampin bazë prodhojnë mbi 6.000 litra urinë në ditë. Ndërsa mbetjet e ngurta njerëzore mblidhen në fuçi të veçanta dhe zbriten në mënyrë të organizuar poshtë malit, mbetjet e lëngshme – pra urina me temperaturë trupore rreth 37 gradë Celsius – përfundojnë drejtpërdrejt mbi sipërfaqen e akullnajas.
– Nëse pini më shumë ujë, thjesht duhet ta nxirrni – tha Kim Lal Gautam, autori kryesor i studimit dhe oficer kryesor gjeodezik i Nepalit, i cili vetë ka kaluar më shumë se një vit në kamp.
Lëngu i ngrohtë që derdhet mbi akullin shekullor lëshon energji termike që vepron si një ngrohës i padukshëm. Edhe pse ndryshimet klimatike globale janë shkaktari kryesor i tërheqjes së akullnajave, ky faktor lokal njerëzor e përshpejton edhe më shumë procesin.
### Mikroklima ndryshon me shpejtësi të dyfishtë
Shkencëtarët kanë përdorur imazhe satelitore nga programi Landsat për të analizuar ndryshimet e temperaturave nga viti 1991 deri në 2023. Të dhënat janë të frikshme. Temperatura e sipërfaqes në kampin bazë është rritur mesatarisht me 0,28°C në vit. Kjo shkallë ngrohjeje është pothuajse dy herë më e shpejtë se ajo e pjesëve përreth të akullnajas Khumbu ku nuk ka njerëz.
Aktiviteti i përgjithshëm njerëzor – i cili përveç urinës përfshin edhe djegien e lëndëve djegëse fosile (kerosin dhe gaz) për gatim dhe ngrohje – lëshon mjaftueshëm nxehtësi për të shkrirë çdo vit rreth 2.500 tonë akull dhe borë, sa vëllimi i një pishine olimpike. Për më tepër, studiuesit theksojnë se numri real është ndoshta edhe më i lartë, sepse në llogaritje nuk janë marrë parasysh nxehtësia e trupave njerëzorë, fluturimet me helikopter dhe transporti me jakë.
### Cila është zgjidhja?
Komuniteti shkencor paralajmëron se përqendrimi i kaq shumë njerëzve mbi një akullnajë që tashmë po shkrihet me shpejtësi është plotësisht i paqëndrueshëm. Si zgjidhje afatgjatë, studiuesit propozojnë zhvendosjen e kampit bazë nga akullnaja e paqëndrueshme në dy vendndodhje alternative mbi tokë të qëndrueshme shkëmbore në jugperëndim. Përveç kësaj, diskutohet për protokolle të rrepta që do t’i detyronin ekspeditat të mbledhin dhe të transportojnë edhe mbetjet e lëngshme jashtë malit.
Derisa kjo të ndodhë, çdo hap drejt majës së botës do të lërë pas vete një kosto të ngrohtë, të padukshme ekologjike që Himalajet fjalë për fjalë e paguajnë me akullin e tyre.
