Tri vaksina në zhvillim për të frenuar përhapjen e Ebolës

Po zhvillohen tre vaksina të reja për të luftuar specien e rrallë të Ebolës, e cila tashmë ka vrarë gati 250 njerëz. Iniciativa Ndërkombëtare për Vaksinat e AIDS-it (IAVI), e cila po punon për një vaksinë, tha se përhapja po rrezikon të bëhet më e rënda ndonjëherë. Universiteti i Oksfordit dhe kompania farmaceutike Moderna po ashtu po kërkojnë vaksina kundër specieve Bundibugyo. Koalicioni për Inovacionet e Përgatitjes ndaj Epidemive (CEPI), i cili po financon secilin grup, tha se “çdo ditë është e rëndësishme”.

Aktualisht ka më shumë se 1,000 raste të dyshuara në Republikën Demokratike të Kongos, me nëntë raste të konfirmuara në Ugandën fqinje.

Ka shqetësim në rritje se ky shpërthim, i cili u zbulua vetëm pasi ishte përhapur në një zonë konflikti me burime të kufizuara shëndetësore, mund të arrijë përmasat e shpërthimit më të madh të Ebolës në Afrikën Perëndimore në vitet 2014–2016. Atëherë, u infektuan gati 29,000 njerëz dhe vdiqën më shumë se 11,000.

Dr. Mark Feinberg, drejtues i IAVI-së, tha: “Mendoj se po tregon se do të jetë një shpërthim po aq i rëndë sa ai, nëse jo edhe më i keq, dhe zhvillimi i një vaksine dhe masave të tjera kundërvepruese është qartësisht një prioritet.”

Kjo pasqyron shqetësimet e organizatës humanitare mjekësore Médecins Sans Frontières (MSF), e cila tha se situata është “thellësisht alarmante” dhe se kurrë më parë “nuk janë regjistruar kaq shumë raste” kaq shpejt.

Vaksinat duhet të zhvillohen për secilin variant të Ebolës, ekzistojnë gjashtë, por vetëm tre dihet se shkaktojnë shpërthime epidemike.

Ekziston një vaksinë për specien më të zakonshme Zaire, por ky shpërthim po shkaktohet nga një specie tjetër, e quajtur Bundibugyo. Ajo është parë vetëm dy herë më parë dhe nuk ka një vaksinë të miratuar.

IAVI po punon për një version të modifikuar të vaksinës së Ebolës Zaire për të luftuar Bundibugyo. Vaksina eksperimentale është testuar te majmunët, ku ka trajnuar shpejt sistemin imunitar dhe ka dhënë pothuajse 100% mbrojtje.

Do të duhen shtatë deri në nëntë muaj për ta përgatitur vaksinën për prova klinike, megjithëse ka përpjekje për përshpejtimin e afateve kohore.

Ndërkohë, kompania farmaceutike Moderna ka njoftuar se po përdor teknologjinë e saj mRNA – e cila u përdor për zhvillimin e shpejtë të vaksinave gjatë pandemisë së Covid-it për të punuar mbi Bundibugyo.

Universiteti i Oksfordit gjithashtu ka deklaruar se po punon mbi vaksinën e vet, e cila gjithashtu shpëtoi jetë gjatë Covid-it, për të zhvilluar një vaksinë të re kundër Ebolës.

Kjo pritet të jetë gati për prova klinike brenda dy deri në tre muaj.

Çdo vaksinë synon ta mësojë trupin të njohë të njëjtën strukturë në sipërfaqen e virusit, të njohur si glikoproteina Bundibugyo. Megjithatë, secila përdor teknologji të ndryshme për ta arritur këtë.

IAVI përdor një virus të gjallë, por të padëmshëm, i cili është krijuar që të ketë gjithashtu glikoproteinën e Ebolës. Sistemi imunitar lufton virusin e padëmshëm dhe në këtë proces mëson të luftojë Ebolën.

Vaksina mRNA dhe vaksina e Oksfordit të dyja dërgojnë një copëz kodi gjenetik në trup. Pasi hyn brenda, ajo udhëzon ndërtimin e glikoproteinës Bundibugyo, të cilën trupi e njeh si të huaj dhe fillon ta sulmojë.

Të gjitha këto do të bënin që sistemi imunitar të kishte një avantazh kur përballet me një infeksion real të Ebolës.

Megjithatë, ndryshimet në teknologji dhe mënyra se si ato trajnojnë sistemin imunitar mund të ndikojnë në nivelin e mbrojtjes ose numrin e dozave të nevojshme. E gjithë kjo duhet të testohet në prova klinike./BBC