Në fund të muajit të gjashtë të luftës, lajmi i mirë për Shtetet e Bashkuara është se deri tani ekonomia amerikane po përballet më mirë se sa pritej me situatën. Shumica e ekonomistëve nuk parashikojnë recesion dhe papunësia mbetet e ulët.
Megjithatë lufta ka kostot e saj dhe bizneset e vogla po i ndiejnë ato veçanërisht rëndë. Aj Navarro, pronar i dy kamionëve që shpërndajnë ushqime në Sacramento, thotë: “Të dy kamionët përdorin gjeneratorë për të mbajtur ushqimin dhe pijet të freskëta. Dhe përdorin shumë karburant. Unë duhet t’ua kaloj një pjesë të kostos shtesë klientëve.”
Çmime rekord të naftës
Arsyeja kryesore janë çmimet e larta të energjisë. “Çmimet e larta janë rezultat i luftës me Iranin dhe bllokimit të Ngushticës së Hormuzit”, shpjegon Bob McNally, një këshilltar i energjisë i ish-Presidentit George W. Bush.
Luftimi dhe bllokada në Ngushticën e Hormuzit kanë ndërprerë rëndë një nga korridoret më të rëndësishme të transportit detar të karburanteve. Pasojat po ndihen edhe në Shtetet e Bashkuara.
Dhe kjo nuk ka të bëjë vetëm me çmimet e benzinës në pompa. Alema Croft, eksperte e mallrave në RBC Capital Markets, paralajmëron: “Tregu i naftës është veçanërisht shqetësues. Çmimet e naftës kanë arritur nivele rekord.”
Çmimet e transportit dhe ushqimit po rriten
Kostot më të larta të naftës rrisin edhe kostot e transportit. Kjo rrit koston e transportit të mallrave, ushqimit dhe udhëtimit. Konsumatorët po i ndiejnë efektet e luftës çdo ditë.
Në të njëjtën kohë, konflikti po bëhet gjithnjë e më i kushtueshëm për shtetin, thotë Gabe Murphy i organizatës së taksapaguesve, e cila merret me buxhetin dhe politikën tatimore.
“Sipas vlerësimeve më gjithëpërfshirëse, kostot direkte për taksapaguesit tashmë tejkalojnë 100 miliardë dollarë. Këto janë shifrat nga fundi i qershorit. Që atëherë, fatura është rritur shumë. Kësaj duhet t’i shtohen kostot me të cilat po përballen konsumatorët”, thekson Murphy.
Barrë e dyfishtë për qytetarët
Sipas një analize, lufta u ka kushtuar familjeve amerikane rreth 1,000 dollarë për familje deri më tani. Qytetarët po paguajnë kështu për konfliktin në dy mënyra: përmes kostove më të larta të jetesës dhe përmes buxhetit të shtetit. Një pjesë e madhe e shpenzimeve ushtarake financohet nga huamarrjet e reja.
Kjo do të thotë që kostot e interesit që shteti duhet të paguajë do të rriten gjithashtu në vitet e ardhshme. Në fund, kjo faturë do të mbulohet edhe nga taksapaguesit. Ndër fituesit e rrallë të kësaj lufte janë industria ushtarake dhe pjesë të sektorit të energjisë.
Frikë nga inflacioni dhe recesioni
Shumica e ekonomistëve megjithatë tani për tani nuk presin një krizë serioze ekonomike. Frika shumë më e madhe është se inflacioni do të mbetet i lartë një kohë më të gjatë. Kjo mund ta detyrojë bankën qendrore të SHBA-së, të vazhdojë të mbajë norma të larta interesi. Pasojat e një politike të tillë janë të dukshme edhe në vendimet e përditshme të qytetarëve. Njëri prej tyre është Sean Bennett, i cili aktualisht po e mbush makinën e tij të vjetër.
“Deri më tani, kam drejtuar një makinë që e bleva pa kredi. Por blerja e një automjeti të ri tani dhe pagesa e kësteve, me sigurim dhe kosto të tjera, do të ishte shumë e vështirë”, thotë ai. Kjo është arsyeja pse ai ende nuk e di nëse do të blejë një makinë të re së shpejti. Dhe përgjigjja e kësaj pyetjeje, thotë ai, varet nga kohëzgjatja e luftës amerikane me Iranin. /DW
