Më 28 mars 1941, shkrimtarja britanike Virginia Woolf i dha fund jetës, duke lënë pas një nga letrat më prekëse të shkruara ndonjëherë për një njeri të dashur. Ajo ia drejtoi bashkëshortit të saj, Leonard Woolf, me të cilin kishte ndarë vite të tëra dashurie, krijimtarie dhe periudhash të vështira.

“Kundër teje do të hidhem, e pamposhtur dhe e palëkundur, o Vdekje!”, kishte shkruar Woolf në një nga vargjet e saj të fuqishme për vdekjen.

Virginia Woolf ishte një prej figurave më të rëndësishme të modernizmit letrar. Një mendje brilante, jashtëzakonisht e ndjeshme dhe krijuese, ajo jetoi për vite me radhë me probleme të rënda të shëndetit mendor. Megjithatë, pavarësisht trazirave të saj të brendshme, ndërtoi një vepër të jashtëzakonshme dhe u bë një nga zërat më me ndikim të letërsisë së shekullit XX.

Romanet “Mrs Dalloway”, “To the Lighthouse”, “Orlando” dhe “The Waves”, si dhe eseja “A Room of One’s Own”, e vendosën Woolf-in në qendër të letërsisë moderniste dhe të debatit mbi gruan, artin dhe krijimtarinë, shkruan KultPlus.

Bashkëkohësit e saj e përshkruanin si një grua me një energji të jashtëzakonshme krijuese. Poetja May Sarton, e cila e njohu për një periudhë të shkurtër, shkroi për vitalitetin që Woolf sillte në veprën e saj: një energji aq e fuqishme sa dukej sikur sfidonte errësirën që e shoqëronte.

Në pranverën e vitit 1941, ndërsa Lufta e Dytë Botërore kishte përfshirë Evropën dhe Britania përballej me bombardimet gjermane dhe frikën e një pushtimi, gjendja psikike e Woolf-it ishte rënduar ndjeshëm.

Më 28 mars, ajo u largua nga shtëpia e saj në Sussex. Leonard Woolf, pasi kuptoi se ajo mungonte, gjeti në dhomën e pritjes letrën që Virginia kishte lënë për të.

Letra ishte një përshëndetje e fundit, por mbi të gjitha një dëshmi e dashurisë dhe mirënjohjes së saj ndaj bashkëshortit.

Letra e fundit e Virginia Woolf

I dashuri im,

Jam e sigurt se po çmendem përsëri. Ndjej se nuk mund ta kalojmë edhe një herë një nga ato periudha të tmerrshme. Dhe këtë herë nuk do të shërohem. Kam filluar të dëgjoj zëra dhe nuk mund të përqendrohem.

Prandaj po bëj atë që më duket gjëja më e mirë për t’u bërë.

Ti më ke dhënë lumturinë më të madhe të mundshme. Ke qenë, në çdo aspekt, gjithçka që dikush mund të ishte. Nuk besoj se dy njerëz mund të kishin qenë më të lumtur, derisa erdhi kjo sëmundje e tmerrshme.

Nuk mund të luftoj më.

E di se po ta shkatërroj jetën, se pa mua ti do të mund të punoje. Dhe do të punosh, e di këtë. E sheh, nuk mund ta shkruaj as këtë siç duhet. Nuk mund të lexoj. Ajo që dua të them është se gjithë lumturinë e jetës sime ia detyroj ty. Ke qenë gjithmonë jashtëzakonisht i durueshëm me mua dhe jashtëzakonisht i mirë. Dua ta them këtë – të gjithë e dinë.

Nëse dikush do të mund të më kishte shpëtuar, do të ishe ti. Gjithçka më është larguar, përveç bindjes për mirësinë tënde. Nuk mund të vazhdoj më ta shkatërroj jetën tënde.

Nuk besoj se dy njerëz mund të kishin qenë më të lumtur sesa kemi qenë ne.

Me këto fjalë përfundon një prej letrave më të dhimbshme të letërsisë moderne.

Leonard Woolf, i cili e kishte shoqëruar Virginia-n gjatë viteve të saj më të vështira, mbeti i shkatërruar nga humbja. Në kujtimet e tij, ai shkroi se vdekja kishte qenë gjithmonë e pranishme në mendimet e saj dhe se frika nga rikthimi i depresionit të thellë e kishte ndjekur për një kohë të gjatë.

Për Virginia Woolf-in, lufta me veten përfundoi në moshën 59-vjeçare. Për letërsinë, megjithatë, zëri i saj nuk u shua.

Ajo la pas një vepër që ndryshoi mënyrën se si shkruhet për ndërgjegjen, kohën, kujtesën, dashurinë dhe përvojën njerëzore. Dhe letra e fundit drejtuar Leonardit mbetet një nga dëshmitë më intime të jetës së saj – një tekst ku, mes dëshpërimit të thellë, shfaqet qartë mirënjohja për njeriun që ajo e konsideronte burim të lumturisë së saj./KultPlus.com