Nga: Pouia Tajali
Kanë mbetur vetëm pak javë deri në zhvillimin e sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju-Jork. Mes aktiviteteve të shumta anësore dhe protestave që gjallërojnë rrugët e Manhatanit, një grup i caktuar emigrantësh iranianë organizon çdo vit një tubim masiv dhe tërësisht të koordinuar pikërisht përpara ndërtesës së Kombeve të Bashkuara, në të njëjtën kohë kur Presidenti i Iranit mban fjalimin e tij.
Ajo që, në pamje të parë, duket si një demonstratë spontane, në të vërtetë është operacioni kryesor i përvitshëm i një grupi terrorist të diskutueshëm, me një histori të përgjakshme terrorizmi.
Pyetja kryesore është: Përse mediat dhe politikëbërësit perëndimorë vazhdojnë të bashkëpunojnë dhe t’i ofrojnë një platformë një grupi që qëndroi në listën e organizatave terroriste të Departamentit Amerikan të Shtetit deri në vitin 2012 dhe në listën e Bashkimit Evropian deri në vitin 2009? Ç’është më e rëndësishmja, në një kohë kur tensionet ndërmjet Teheranit dhe Uashingtonit po arrijnë pikën e vlimit, a e përfaqëson vërtet ky grup popullin iranian, apo e përdor tubimin përpara Kombeve të Bashkuara për të promovuar një narrativë që u shërben interesave të veta politike dhe atyre të mbështetësve të tij, në vend që t’u shërbejë interesave të demokracisë në Iran?
Grupi terrorist Organizata e Muxhahedinëve të Popullit të Iranit, e njohur si MEK ose PMOI, është një nga grupet më të diskutueshme të opozitës iraniane. Figura e tij më e njohur ndërkombëtare është Maryam Rajavi, e cila paraqitet nga Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit (NCRI), pa zhvilluar asnjë proces zgjedhor, si “presidente e zgjedhur”; një pretendim që kundërshtohet fuqimisht nga shumë iranianë, si brenda, ashtu edhe jashtë vendit.
Historia e Muxhahedinëve të Popullit nuk është historia e një opozite politike paqësore. Grupi u shfaq në Iran gjatë viteve 1960 si një lëvizje e armatosur opozitare, ndërsa në vitet 1970 u përfshi në sulme kundër interesave amerikane në Teheran, të cilat shkaktuan vdekjen e gjashtë pjesëtarëve të personelit ushtarak dhe kontraktorëve të mbrojtjes së Shteteve të Bashkuara. Pas fitores së Revolucionit të vitit 1979, marrëdhëniet ndërmjet Muxhahedinëve të Popullit dhe Republikës Islamike u përshkallëzuan me shpejtësi në një konfrontim të armatosur. Muxhahedinët e Popullit të Iranit ndërmorën operacione të shumta, duke përfshirë shpërthime me bomba dhe sulme të armatosura, të cilat shkaktuan vdekjen e një numri të madh iranianësh. Përfundimisht, udhëheqja e organizatës i zhvendosi aktivitetet e saj jashtë vendit.
Por ngjarja që ka lënë në hije gjithçka tjetër në kujtesën historike të iranianëve ishte shërbimi ushtarak i Muxhahedinëve të Popullit si mercenarë të Saddam Husseinit. Grupi ishte vendosur në Irak dhe, gjatë Luftës Iran–Irak, mori pjesë në operacione ushtarake kundër atdheut të vet, Iranit. Për shumë iranianë, bashkëpunimi i një grupi iranian me qeverinë e Saddamit gjatë luftës mbetet një nga arsyet kryesore të mosbesimit ndaj organizatës dhe të dyshimeve mbi pretendimin e saj se gëzon mbështetje popullore. Pas rënies së Saddamit, anëtarët e grupit u larguan fillimisht nga Kampi Ashraf në Irak dhe, më në fund, në vitin 2013 u transferuan në Shqipëri, ku ngritën kampin Ashraf-3 si bazën e tyre të re.
Gjatë viteve të fundit, veprimtaritë e organizatës në Evropë gjithashtu nuk kanë kaluar pa probleme. Në periudha të ndryshme, disa vende evropiane kanë ndaluar ose kufizuar tubimet dhe aktivitetet e lidhura me Muxhahedinët e Popullit. Në disa raste, si arsye për këto kufizime janë përmendur “rreziqet ndaj rendit publik” dhe mundësia e përplasjeve ndërmjet grupeve të ndryshme të opozitës iraniane.
Për të kuptuar pozitën e sotme të MEK-ut në Shtetet e Bashkuara, duhet marrë parasysh një ngjarje kryesore. Në vitin 1997, Shtetet e Bashkuara e vendosën organizatën në listën e Organizatave të Huaja Terroriste. Megjithatë, pas një fushate të gjerë lobimi të zhvilluar nga grupi, në shtator 2012, Hillary Clinton, në atë kohë Sekretare amerikane e Shtetit, e hoqi MEK-un nga kjo listë. Megjithatë, në deklaratën e Departamentit Amerikan të Shtetit thuhej shprehimisht se ky vendim nuk nënkuptonte në asnjë mënyrë fshirjen apo justifikimin e veprimeve të mëparshme të organizatës, duke përfshirë vrasjen e shtetasve amerikanë gjatë viteve 1970 dhe sulmin e vitit 1992. Departamenti kishte ngritur gjithashtu shqetësime serioze lidhur me pretendimet për keqtrajtimin e anëtarëve brenda grupit. Prandaj, heqja e MEK-ut nga lista e organizatave terroriste nuk mund të interpretohet si miratim i së kaluarës së tij apo si dhënie e një certifikate legjitimiteti politik.
Çfarë ndodh pas parullave dhe pankartave?
Në pamje të parë, tubimi i përvitshëm i mbështetësve të MEK-ut nën siglën e OIAC-ut në Nju-Jork duket si një përballje ndërmjet një lëvizjeje opozitare dhe qeverisë iraniane gjatë javës më të rëndësishme dhe më delikate diplomatike në botë. Por kjo përshtypje sipërfaqësore është vetëm maja e ajsbergut. Pas parullave dhe pankartave qëndron një organizatë me një histori gjashtëdhjetëvjeçare plot kundërthënie; një organizatë që dikur ndodhej në listën amerikane të terrorizmit, ndërsa sot është shndërruar në një rrjet lobistësh dhe mbështetësish në Perëndim. Për mbështetësit e saj, ajo është flamurtare e demokracisë; për kritikët, ajo është simbol i paqartësive historike e strukturore dhe i një të kaluare të lidhur me terrorizmin.
Dokumentet publike të bëra të ditura nga Arkivat Kombëtare Britanike kanë ngritur gjithashtu pikëpyetje rreth lidhjeve financiare të organizatës dhe pretendimeve për mashtrim dhe pastrim parash nën mbulesën e veprimtarive bamirëse. Nga ana tjetër, ish-anëtarë të lartë të organizatës dhe familjarë të disa personave të larguar prej saj kanë dëshmuar për mbajtjen e detyrueshme të hixhabit, ndarjen me forcë të familjeve dhe ushtrimin e presionit psikologjik brenda kampeve. Edhe një raport i Human Rights Watch i vitit 2005 trajtoi pretendimet për keqtrajtimin e anëtarëve të MEK-ut, megjithëse organizata i kundërshtoi përfundimet e tij.
Këto pretendime ngrenë të paktën një pyetje themelore: Deri në çfarë mase një organizatë që e paraqet veten si përfaqësuese të demokracisë së ardhshme të Iranit, u përmbahet brenda strukturës së vet parimeve për të cilat pretendon se lufton?
Muxhahedinët e Popullit përbëjnë një paradoks: një grup që dikur vrau shtetas amerikanë, ndërsa sot shtrëngon duart me ish-gjeneralë amerikanë; një grup që pretendon se mbron demokracinë, por që është përballur me akuza për një strukturë autoritare dhe kontroll të rreptë mbi anëtarët e vet; një grup që pretendon se flet në emër të të gjithë iranianëve, por në historikun e tij përfshihet bashkëpunimi ushtarak me një prej armiqve historikë të Iranit.
