Nga Abu Ismail
Besimi i shitur: Si ndikimi i huaj po shkatërron identitetin tonë në Mal të Zi.
Këto rreshta po i shkruaj si një njeri që jeton këtu, që i viziton xhamitë dhe që me një zhgënjim të thellë e të pafund po sheh se si komuniteti ynë në jug të Malit të Zi po shkatërrohet sistematikisht nga brenda. Ajo që po përjetojmë sot në Ulqin dhe Tivar nuk është një ndryshim natyral – është një përçarje e dhimbshme, e nxitur me vetëdije të plotë.
Tradhtia ndaj trashëgimisë sonë paqësore.
Si një njeri me rrënjë në këtë rajon, më dridhet zemra kur shoh se çfarë po flijohet këtu. Ulqini dhe Tivari për shekuj me radhë kanë qenë simbole krenare të diçkaje unike: një bashkëjetese të thellë, respektuese dhe paqësore mes myslimanëve, ortodoksëve dhe katolikëve. Islami ynë tradicional ka qenë gjithmonë mendjehapur, tolerant dhe i formësuar nga medhhebi hanefi si dhe nga traditat tona osmano-sufe. Kemi qenë fqinj, kemi qenë një komunitet.
Por këto vlera sot po shkelen me këmbë nga një ideologji e ftohtë e importuar nga jashtë, ajo e vehabizmit (e maskuar si „selefizëm“). Këta njerëz nuk pranojnë diversitet. Për ta, Islami ynë shekullor ballkanik është „joislamik“. Ata sjellin me vete një urrejtje ekskluzive, e cila jo vetëm që përjashton ata që mendojnë ndryshe, por rrezikon të bëjë copë e thërrime vetë themelin e shoqërisë sonë multikonfesionale.
Hendeku i hidhur: Hipokrizia e Bashkësisë Islame.
Zhgënjimi im më i madh, megjithatë, u drejtohet atyre që në fakt duhej të na mbronin. Kur sheh mediat, Bashkësia Islame në Mal të Zi (IZCG) nën udhëheqjen e Reis Rifat Fejziqit prezantohet si një mbrojtëse e zëshme e Islamit të moderuar. Por kjo është një farsë e pacipë.
Si vëzhgues i përditshëm në terren, unë shoh realitetin e zhveshur: Fejziqi u ka hapur dyert dhe portat OJQ-ve nga bota arabe për interesa financiare. Për të ndërtuar xhami të reja e të luksit dhe medrese, identiteti ynë fetar iu shit donatorëve të huaj. Rezultatin e kësaj politike e vuaj çdo ditë kur eci nëpër Ulqin: sot pothuajse nuk ka asnjë xhami që nuk kontrollohet ose nuk ndikohet nga imamë që janë shkolluar në Arabinë Saudite.
Po udhëheqja jonë lokale? Një kryeimam si Ali Bardhi e vëzhgon këtë përmbytje ideologjike krejtësisht i pafuqishëm dhe duarkryq. Të krijohet përshtypja se minberet e të parëve tanë u dorëzuan pa asnjë betejë.
Dhimbja për rënien e traditave tona.
Veçanërisht perfide dhe lënduese është lufta psikologjike që këto rryma vehabiste bëjnë kundër imamëve tanë vendas dhe tradicionalë. Ata shfrytëzojnë mirëbesimin e njerëzve dhe i akuzojnë hapur imamët e vjetër se gjoja po pasurohen financiarisht nga ceremonitë e varrimeve apo nga leximi i Kuranit për të vdekurit (hatmet). Ata i vulosin zakonet tona si mashtrim – vetëm e vetëm për të diskredituar klerikët tradicionalë dhe për t’u vetëshpallur si të „vetmit të pastër“.
Me këtë, ata po shkatërrojnë të fundit gjë që na mban bashkë si shoqëri. Ceremonitë e të vdekurve (dita e 7-të dhe e 40-të) apo festimi i ditëlindjes së Profetit (Mevludi) për ne nuk janë rituale boshe. Në një botë gjithnjë e më egoiste, ato janë arsyeja e fundit që bën bashkë familjet e përçara dhe fqinjësinë. Ato falin ngushëllim dhe ruajnë lidhjen familjare.
Zhgënjimi i hidhur për këtë humbje tashmë është i matshëm: fakti që dje me 24. 8.26 në pritje të ditëlindjes në Ulqin nuk u mbajt asnjë manifestim zyrtar për Mevlud, dhe se ky aktivitet në Tivarin fqinj ishte tmerrësisht pak i vizituar, më ka mërzitur thellë. Ky është prova praktike e suksesit të kësaj shpëlarjeje truri. Ngrohtësia jonë shpirtërore po ia lë vendin një ideologjie të ftohtë e dogmatike.
Bamirësia e inskenuar dhe morali i dyfishtë.
Më vjen revoltë kur shoh se si këto grupe shfrytëzojnë vështirësitë ekonomike të njerëzve dhe dështimin e shtetit. Me para të huaja, ata vetëshfaqen si bamirës të mëdhenj. Por kjo ndihmë është thjesht kalkulim. Ata duan të krijojnë varësi, dhe ajo që është më e keqja: që fëmijëve ua mbjellin në kokë këtë dogmatizëm dhe armiqësi.
Hipokrizia e kësaj rryme është pothuajse e padurueshme. Kur bëhet fjalë për një festë shpirtërore si Mevludi apo për një ceremoni tradicionale mortore si shtatat, dyzetat apo vjetori, ata refuzojnë prerazi të marrin pjesë – me pretekstin se kjo është harxhim i kotë dhe mëkat. Por, kur po këta njerëz marrin ftesa për dasma luksoze e tmerrësisht të shtrenjta, ku mbretëron rrezi dhe ku Zoti harrohet plotësisht, ata i pranojnë ato me kënaqësinë më të madhe.
Kjo lojë e fëlliqur pasqyrohet një me një edhe në arenën botërore. Ndërsa këto rrethe na përçajnë ne këtu në terren, dinastitë arabe të Gjirit – që e financojnë këtë ideologji – prej kohësh janë dorëzuar si vasalë në varësi të plotë nga imperializmi perëndimor.
Rezultati i rrezikshëm: Nacionalizmi dhe frika e fqinjëve.
Faturën e këtij suksesi të heshtur e disavjeçar të vehabizmit dhe humbjes së identitetit tonë të moderuar po e shohim pikërisht sot. Atmosfera shoqërore është e helmuar. Ngjarjet e fundit dhe të tensionuara rreth emërimit të drejtoreshës së re në shkollën e mesme të përzier „Vëllazërim-Bashkim“ në Ulqin tregojnë dhimbshëm se sa shpejt kolapson besimi. Aty ku dikur vlente ajo që na bashkonte, sot zien menjëherë një nacionalizëm agresiv dhe përçarës, sapo çështjet administrative apo gjuhësore politizohen.
Ky zhvillim ka pasoja fatale për tërë bashkëjetesën tonë:
Nuk jam i befasuar nga reagimi i katolikëve shqiptarë përballë kësaj ofensive mizantropike vehabiste që sfidon çdo logjikë dhe më pas zbatohet në të gjithë myslimanët shqiptarë në përgjithësi. Pakicat e tjera po ndihen gjithnjë e më të kërcënuar nga këto rryma rigoroze. Por pjesa më tragjike e kësaj është se shoqëria shumicë tani po e faturon këtë frikë në mënyrë të përgjithësuar mbi të gjithë myslimanët. Myslimani i moderuar e tradicional, i cili thjesht dëshiron të jetojë në paqe, mbetet midis dy zjarreve. Ai po fajësohet kolektivisht për një radikalizëm të cilin vetë e refuzon me shpirt.
Unë nuk mund dhe nuk dua të mbyll më sytë. Nuk duhet të lehojmë më të verbohemi nga kjo devotshmëri e inskenuar. Duhet ta ndalojmë lojën e rreme të këtyre aktorëve, përpara se trashëgimia shekullore e bashkëjetesës paqësore në Mal të Zi t’i flijohet nacionalizmit dhe intolerancës.
