Po bëhet gjithnjë e më e qartë se, pasi dështuan të arrijnë objektivat e tyre ushtarake apo politike kundër Iranit Islamik, SHBA-ja dhe Izraeli po i japin përparësi luftës ekonomike si strategji kryesore për të dobësuar Republikën Islamike.
Lufta ekonomike ka qenë gjithmonë arma kryesore e SHBA-së kundër Iranit që nga viti 1979.
Dallimi i madh është se Donald Trump është mjaft marrë sa ta thotë këtë hapur.
Sidoqoftë, kjo ngre një pyetje të rëndësishme: a mund të ketë sukses presioni ekonomik aty ku shtrëngimi ushtarak dhe politik kanë dështuar?
Bazuar në përvojën e Sirisë, përgjigjja është po: lufta ekonomike mund të funksionojë, veçanërisht kur kombinohet me forma të tjera të presionit politik, ushtarak dhe diplomatik.
Megjithatë, Irani nuk është Siria.
Analogjia me Sirinë nuk aplikohet në rastin e Iranit në shumë nivele.
Rasti i Sirisë ka kufizime të rëndësishme.
Siria hyri në konfliktin e saj të zgjatur me një ekonomi shumë më të vogël, bazë industriale dhe ushtarake më të dobët, thellësi strategjike të kufizuar dhe një varësi shumë më të madhe nga ndihma e jashtme.
Më e rëndësishmja, sistemi islamik i Iranit gëzon një mbështetje të brendshme shumë më të madhe, së bashku me thellësinë strategjike dhe një rrjet partneritetesh rajonale e aftësish asimetrike përmes të cilave mund t’u imponojë kosto kundërshtarëve të tij.
Përderisa edhe mbështetësit e imperializmit amerikan pranojnë kufizime serioze në strategjinë e luftës ekonomike kundër Iranit Islamik, Teherani ka pak gjasa ta nënvlerësojë kërcënimin apo ta marrë lehtë intensifikimin e presionit ekonomik.
Prandaj, pyetja qendrore është: cila do të jetë strategjia e Teheranit?
Një gjë po bëhet gjithnjë e më e qartë: që nga fillimi i agresionit të hapur amerikan dhe izraelit kundër Iranit në shkurt 2026, Teherani i ka rikalibruar politikat e tij drejt një qëndrimi më ofensiv, përfshirë edhe sferën ekonomike.
Kjo do të thotë se Irani ka pak gjasa t’i përgjigjet luftës ekonomike vetëm me masa ekonomike.
Në vend të kësaj, Teherani ka të ngjarë të kërkojë t’u imponojë kosto të konsiderueshme ekonomive perëndimore dhe shteteve të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (GCC) përmes përdorimit të fuqisë ushtarake (hard power).
Meqenëse situata ekonomike globale vazhdon të deteriorojë, kjo strategji po bëhet gjithnjë e më evidente.
Koha, megjithatë, është gjithashtu një faktor që punon kundër të gjitha palëve, por më shumë kundër SHBA-së dhe Izraelit.
Për Teheranin, sfida është prandaj sinkronizimi i politikave të tij ekonomike në një mënyrë që minimizon barrën mbi popullsinë iraniane.
Irani nuk mund t’i lejojë vetes të rrëshqasë në një gjendje të zgjatur pezullimi, siç bëri Siria.
Në vend të kësaj, strategjia e tij ka të ngjarë të ndërtohet rreth një parimi të thjeshtë: t’i mohojë armikut atë që dëshiron dhe ta detyrojë atë të përballet me atë që kërkon të shmangë.
Nëse Uashingtoni dhe Tel Avivi llogarisin te presioni ekonomik për të dobësuar Iranin duke shmangur kostot e një përplasjeje më të gjerë, përgjigjja e Teheranit do të sigurojë që vetë lufta ekonomike të gjenerojë pikërisht ato kosto—përmes destabilizimit të vazhdueshëm, rreziqeve të rritura dhe presionit mbi interese ekonomike, politike dhe ushtarake të SHBA-së, Izraelit dhe vasalëve të tyre rajonalë.
Një element kyç i strategjisë së Teheranit do të jetë njohja e faktit se dimensionet ekonomike dhe ushtarake të konfliktit tani janë të pandashme.
Nëse SHBA-ja dhe Izraeli presin që Irani të shmangë përplasjen ushtarake thjesht sepse fusha kryesore e betejës është zhvendosur drejt luftës ekonomike, ka të ngjarë të përballen me një tronditje të fortë.
Nga perspektiva e Teheranit, presioni ekonomik varet fuqimisht nga infrastruktura logjistike dhe ushtarake që mban fuqinë e SHBA-së dhe Izraelit në rajon.
Rrjedhimisht, Irani do të kërkojë t’u imponojë kosto strukturave më të gjera rajonale, sesa ta kufizojë përgjigjen e tij vetëm në sferën ekonomike.
Objektivi qendror, prandaj, do të jetë të dëshmohet se një strategji rrethimi ekonomik nuk mund të ndiqet pa pasojat përkatëse në arenën ushtarake.
Çdo mepërpjekje për të shtrydhur Iranin ekonomikisht ka të ngjarë të nxisë presion të vazhdueshëm kundër infrastrukturës që mbështet operacionet ushtarake të SHBA-së dhe Izraelit në rajon.
Në këtë kuptim, fusha e betejës ekonomike dhe ajo ushtarake ndërlidhen ngushtësisht, duke e bërë shumë më të vështirë për Uashingtonin vendosjen e një rrethimi ekonomik ndërsa mbron praninë e tij ushtarake rajonale nga hakmarrja.
Kjo dinamikë do të sigurojë që kostot e kësaj strategjie të mos mbahen vetëm nga Irani.
/crescent.icit-digital
