Fitorja dërrmuese e AfD - së në Saksoni-Anhalt tani është një e dhënë e vërtetë. Pavarësisht votave të grumbulluara, deri në këto momente vijon të mbetet e paqartë se kush dhe si do ta qeverisë shtetin lindor gjerman.
Me të djathtën ekstreme që mban 39 nga 83 vendet dhe tre më pak për pavarësi, partitë tradicionale që përjashtojnë bashkëpunimin me të dhe Aleancën e Sarah Wagenknecht që po shndërrohet në një rregullator të mundshëm, ditët pasuese duken të vështira.
Njëkohësisht, niveli më i ulët historik i CDU -së po e transferon krizën në Berlin, duke rritur kështu presionin mbi kancelarin Friedrich Merz .
Aritmetika që të çon në një rrugë pa krye
AfD fitoi rreth 44% të votave, duke e dyfishuar 20.8% të saj në vitin 2021, ndërsa CDU humbi më shumë se gjysmën e forcës së saj dhe ra në rreth 17%-18%, nga 37.1%. SPD, të Gjelbrit dhe të Majtët morën rreth 9%, ndërsa BSW mezi arriti të kalonte pragun prej 5% për të hyrë në parlament. Pjesëmarrja tejkaloi 76%, në një nga garat zgjedhore më të polarizuara në vitet e fundit në Gjermani.
Megjithatë, vendimtarja është shpërndarja e vendeve. AfD siguron 39 nga 83 dhe i duhen 42 për një shumicë absolute. Hyrja e BSW me katër vende eliminon skenarin e vetëmjaftueshmërisë së AfD-së, por njëkohësisht krijon një enigmë jashtëzakonisht të vështirë për të gjithë të tjerët.
Koalicioni aktual qeverisës i CDU-së, SPD-së dhe FDP-së nuk mund të vazhdojë, pasi liberalët mbeten jashtë parlamentit. Asnjë aleancë e CDU-së, SPD-së dhe të Gjelbërve nuk ka shumicën e nevojshme. Edhe nëse u shtohet e Majta, të katër partitë kanë gjithsej vetëm 40 vende, dy më pak se 42 të nevojshme.
Nga një këndvështrim thjesht numerik, një koalicion AfD-BSW do të kishte 43 vende dhe për këtë arsye një shumicë absolute. Mirëpo as kjo nuk nënkupton se është arritur një marrëveshje politike. BSË ka dallime të konsiderueshme me AfD-në, megjithëse në disa çështje - veçanërisht qëndrimi ndaj Rusisë dhe lufta në Ukrainë - ka pika konvergjence.
Udhëheqja e BSË në Saksoni-Anhalt ka shmangur angazhimin për një qeveri koalicioni me AfD-në, por ka lënë të hapur mundësinë e bashkëpunimit rast pas rasti dhe në varësi të çështjes politike.
Claudia Wittig , një anëtare e dyshes që udhëhoqi BSW në zgjedhje me Thomas Schulze , ka argumentuar se do të ishte "krejtësisht jodemokratike" të përjashtohej plotësisht një parti e madhësisë së AfD-së nga qeveria.
BSË ka hedhur poshtë gjithashtu logjikën e një "muri mbrojtës" absolut në të djathtë, gjë që i bën lëvizjet e saj të ardhshme thelbësore për ekuilibrat politikë.
"Muri i zjarrit" në provën e tij më të madhe
Numerikisht, zgjidhja më e lehtë do të ishte një partneritet CDU-AfD, i cili do të kishte 55 vende dhe një shumicë të rehatshme.
Por politikisht ky është skenari më i vështirë, sepse do të nënkuptonte shembjen e " Brandmauer ", "mur mbrojtës" me të cilin partitë tradicionale gjermane përjashtojnë çdo bashkëpunim me AfD-në.
CDU madje ka një rezolutë partiake që ndalon bashkëpunimin si me AfD-në ashtu edhe me të Majtën. Kështu, aritmetika zgjedhore e përball atë me një dilemë pothuajse paradoksale: nuk mund të formojë një shumicë të qëndrueshme me partnerët e saj tradicionalë, por opsionet alternative bien ndesh me "vijat e kuqe" themelore të saj.
Një qeveri minoritare nën CDU-në, me tolerancë ose, nëse është e nevojshme, mbështetje nga e Majta, është gjithashtu në tryezë si një rrugëdalje e mundshme, por pa ofruar një shumicë të qëndrueshme parlamentare.
Çështja po merr një peshë edhe më të madhe politike pasi organizata rajonale e AfD-së është etiketuar nga Zyra Federale për Mbrojtjen e Kushtetutës si ekstremiste e ekstremit të djathtë - një karakterizim që partia e hedh poshtë.
Deri kur duhet të mblidhet për herë të parë parlamenti i ri i landit?
Parlamenti i ri i zgjedhur i Saksoni-Anhaltit duhet të mblidhet për herë të parë jo më vonë se në ditën e 30-të pas zgjedhjeve, pra deri më 6 tetor 2026. Kjo parashikohet në Kushtetutën e Landit të Saksoni-Anhaltit. Presidenti i parlamentit aktual, Gunnar Schellenberger (CDU), është ai që thërret parlamentin e ri.
Seanca e parë drejtohet nga deputeti me përvojën më të gjatë parlamentare, pra nga personi që ka qenë anëtar i Landtagut për kohën më të gjatë. Në këtë seancë të parë, ndër të tjera: votohet për rregulloren e punës së parlamentit, zgjidhet presidenti i ri i Landtagut, dhe hidhen bazat për fillimin e punës së parlamentit të ri.
Kur zhvillohet zgjedhja e kryeministrit të landit ?
Në Saksoni-Anhalt nuk ekziston asnjë afat ligjor që përcakton deri kur parlamenti i ri rajonal duhet të zgjedhë një kryeministër të ri. Kjo sepse ndodh që procesi i formimit të qeverisë mund të jetë i vështirë dhe të zgjasë.
Procesi që pritet është: pasi të kenë përfunduar negociatat për një koalicion ose për një formë bashkëpunimi mes disa partive, zgjedhja e kryeministrit futet në rendin e ditës së parlamentit. Megjithatë, është i mundur edhe një skenar tjetër: një grup deputetësh mund të kërkojë që zgjedhja e kryeministrit të përfshihet në rendin e ditës edhe para përfundimit të bisedimeve për formimin e qeverisë.
Javët e ardhshme në Saksoni-Anhalt do të karakterizohen kryesisht nga negociatat politike për gjetjen e një shumice që mund të sigurojë zgjedhjen e një kryeministri të ri dhe formimin e qeverisë së re - shënohet kështu fillimi zyrtar i legjislaturës së re.
Si zgjidhet kryeministri i ri?
Zgjedhja e kryeministrit (Ministerpräsident) bëhet përmes një votimi të fshehtë. Kjo do të thotë se surprizat janë të mundshme dhe, sidomos në një situatë me raporte kaq të ngushta forcash, rezultati mund të ndikohet ndjeshëm. Në garë mund të kandidojnë disa kandidatë njëkohësisht.
Në total mund të zhvillohen tre raunde votimi: tek raundi i parë zgjidhet kandidati që merr shumicën absolute të votave të të gjithë deputetëve. Kjo do të thotë se në parlamentin me 83 deputetë duhen të paktën 42 vota për një kandidat. Nëse askush nuk arrin shumicën absolute në raundin e parë, brenda shtatë ditësh duhet të mbahet një votim i dytë. Edhe në këtë rast kërkohet shumica absolute e të gjithë deputetëve, pra sërish të paktën 42 vota.
Nëse as raundi i dytë nuk sjell rezultat atëherë parlamenti ka një hap ndërmjetësues: Brenda 14 ditësh, Landtag-u duhet të vendosë nëse do të shpërndahet. Edhe për këtë vendim nevojitet shumica e të gjithë deputetëve. Nëse parlamenti vendos të shpërndahet, pasojnë zgjedhje të reja.
Nëse parlamenti nuk shpërndahet, zhvillohet menjëherë një raund i tretë votimi. Në këtë raund mjafton shumica e thjeshtë. Kjo do të thotë se zgjidhet kandidati që merr më shumë vota se kundërshtarët e tij. Abstenimet nuk llogariten. Në fund mund të zgjidhet një kryeministër edhe pa mbështetjen e shumicës së të gjithë deputetëve, mjafton të ketë shumicën e votave të hedhura./ DW
Sondazh
Lexo gjithashtu
