Regjisorja May el-Toukhy: Kulti i “gjeniut mashkull” po i mban gratë prapa në industrinë e filmit

Arte

Gazeta Express

07/09/2026 11:52

Regjisorja danezo-egjiptiane May el-Toukhy ka kritikuar mënyrën se si industria e filmit vazhdon t’i glorifikojë regjisorët meshkuj si “gjeni”, duke argumentuar se kjo kulturë krijon pengesa strukturore për gratë kineaste.

El-Toukhy është një nga vetëm dy regjisoret gra që konkurrojnë këtë vit për çmimin kryesor në Festivalin e Filmit në Venecia, “Luanin e Artë”, me filmin e saj “Woman Unknown”.

“Nuk kam lexuar kurrë një artikull ku një regjisore grua të promovohet si gjeni”, deklaroi ajo.

“Nuk po them se unë jam e tillë, por është interesante të shohësh se sa sistematik është ky fenomen. Të gjithë kemi përgjegjësi për ta ndryshuar këtë diskurs.”

Vetëm dy gra në garën kryesore në Venecia

Kur programi i festivalit u publikua në korrik, “Woman Unknown” ishte i vetmi film në garën kryesore i drejtuar nga një grua.

Më pas organizatorët shtuan edhe dokumentarin “NAZA”, të bashkëdrejtuar nga Yuval Abraham dhe Rachel Szor dhe të prodhuar nga “The Guardian”.

Një çmim në festivalet më të mëdha evropiane, si Cannes, Venecia apo Berlini, mund të jetë vendimtar për sigurimin e shpërndarjes ndërkombëtare të një filmi dhe për ngritjen e profilit të regjisorëve.

Në edicionin e 83-të të Festivalit të Venecias, në garë janë edhe emra të njohur të kinemasë si Werner Herzog, Paul Schrader, Nanni Moretti, Martin McDonagh dhe Danny Boyle.

“Po kthehemi te situata e mëparshme”

El-Toukhy tha se pas lëvizjes #MeToo kishte një ndërgjegjësim më të madh për pabarazinë gjinore në industrinë e filmit, por sipas saj, ky progres duket se po humbet.

“Pas MeToo-s të gjithë u bëmë shumë më të vetëdijshëm për këtë pabarazi gjinore”, tha ajo gjatë një konference për media.

“Diçka ndryshoi gjatë viteve të fundit, por tani duket sikur po kthehemi përsëri aty ku ishim më parë.”

Sipas saj, problemi është strukturor dhe e ka shoqëruar gjatë gjithë karrierës.

“Pas diplomimit në shkollën e filmit ishte jashtëzakonisht e vështirë ta realizoja filmin tim të parë. M’u deshën gjashtë apo shtatë vjet, ndërsa kolegët e mi meshkuj ecën shumë më shpejt.”

Cannes dhe Berlini me përfaqësim më të madh të grave

Festivalet e tjera të mëdha evropiane kanë pasur një përfaqësim disi më të lartë të regjisoreve.

Në Cannes këtë vit, pesë nga 22 filmat në garën kryesore ishin drejtuar nga gra.

Në Festivalin e Berlinit, shtatë nga 17 filmat konkurrues kishin regjisore gra.

Megjithatë, shifrat vazhdojnë të tregojnë një hendek të konsiderueshëm gjinor në nivelet më të larta të kinemasë evropiane.

“Woman Unknown”, filmi i tretë i El-Toukhy

“Woman Unknown” është filmi i tretë artistik i May el-Toukhy.

Regjisorja, e lindur në Danimarkë, fitoi në vitin 2019 çmimin prestigjioz të Këshillit Nordik për filmin “Queen of Hearts”.

Ajo është gjithashtu iniciatore e “Dogma 25”, një përpjekje për të ringjallur dhe modernizuar lëvizjen “Dogme”, e cila dikur solli në skenën ndërkombëtare emra si Lars von Trier dhe Thomas Vinterberg.

Historia e një gruaje të gjykuar pas luftës

“Woman Unknown” zhvillohet menjëherë pas çlirimit të Danimarkës nga pushtimi nazist.

Filmi ndjek historinë e Marie, një shërbyese të re, të interpretuar nga Mathilde Arcel, e cila përgatitet të martohet me punëdhënësin e saj të ve.

Por ajo jeton me frikën se ai mund të zbulojë një sekret nga e kaluara: gjatë luftës, Marie kishte pasur një marrëdhënie intime me një ushtar gjerman.

El-Toukhy tha se ideja për filmin lindi gjatë hulumtimeve mbi persekutimin e grave që pas luftës u akuzuan si “bashkëpunëtore horizontale” për shkak të marrëdhënieve të tyre me ushtarët gjermanë.

Sipas regjisores, gjatë këtij kërkimi ajo arriti në përfundimin se “trupi i gruas në kohë lufte konsiderohet territor kombëtar”.

“Filmi im flet për padukshmërinë e grave”

El-Toukhy tha se në qendër të filmit të saj qëndron mënyra se si gratë mund të objektifikohen dhe, në të njëjtën kohë, të mbeten pa zë.

“Filmi im flet për padukshmërinë e grave”, tha ajo.

“Nga njëra anë, ato objektifikohen, ndërsa nga ana tjetër mbeten të padukshme dhe pa zë.”

Regjisorja e trajtoi me humor edhe vëmendjen e madhe që ka marrë për shkak të numrit shumë të vogël të grave në garën kryesore të Venecias.

Ajo tha se, paradoksalisht, tashmë mund të jetë “gruaja e panjohur më e njohur e këtij festivali”. /GazetaExpress/