Pa përvojë dhe pa e parë partiturën: Si u bë pjesë e Orkestrës Philharmonia përmes realitetit virtual

Arte

Gazeta Express

07/09/2026 12:13

Të performosh me një prej orkestrave më të njohura në Britani pa pasur përvojë me instrumentin dhe pa e parë fare partiturën duket pothuajse e pamundur. Por falë realitetit virtual, kjo përvojë tashmë mund të bëhet realitet.

Pikërisht këtë provoi një gazetar, i cili u bë pjesë e Orkestrës Philharmonia për finalen energjike të “William Tell Overture” të Rossinit, duke luajtur timpani për herë të parë në jetën e tij.

Mes instrumentistëve virtuozë, me sallën “Royal Festival Hall” të mbushur dhe dirigjentin Santtu-Matias Rouvali përpara tij, eksperienca dukej pothuajse krejtësisht reale.

Por në vend të një salle të vërtetë koncertesh, gjithçka zhvillohej përmes një pajisjeje VR.

Një orkestër virtuale ku mund të bëhet pjesë çdokush

Eksperienca quhet “Virtual Orchestra” dhe është zhvilluar nga Philharmonia për t’u dhënë përdoruesve mundësinë të luajnë perkusion brenda një performance të orkestrës.

Përdoruesi mund të zgjedhë mes trekëndëshit, cimbaleve dhe timpanit.

Pas një prezantimi të shkurtër nga perkusionisti i Philharmonia-s, Tom Edwards, pjesëmarrësi futet fillimisht në një provë dhe më pas drejtpërdrejt në performancën e plotë.

Në ekranin e pajisjes VR shfaqet partitura, ndërsa notat e ngjyrosura tregojnë se cilin timpani duhet të godasësh dhe në cilin moment.

“Si i mbaj përsëri këto shkopinj?” ishte një nga pyetjet që i kaloi gazetarit në mendje pak para nisjes së muzikës.

Më pas vjen presioni i vërtetë: telat fillojnë të luajnë, dirigjenti ngre shkopin dhe partitura nis të lëvizë përpara syve.

Philharmonia ka qenë gjithmonë pranë teknologjisë

Philharmonia ka një histori të gjatë të përdorimit të teknologjisë së re për ta afruar muzikën klasike me publikun.

Orkestra u themelua në vitin 1945 si një “orkestër regjistrimi”, në një kohë kur një koncept i tillë ishte ende diçka e re.

Në vitet e fundit, ajo ka zhvilluar edhe përvoja dixhitale immersive, duke përdorur hapësira si “Science Museum” për të krijuar instalacione ku publiku mund të përjetojë orkestrën në mënyrë vizuale dhe zanore.

Kalimi te pajisjet interaktive VR është hapi i radhës.

Për t’u bërë pjesë e eksperiencës nuk kërkohet as përvojë muzikore dhe as njohuri paraprake për realitetin virtual.

Objektivi kryesor është edukimi

Megjithëse eksperienca është argëtuese, qëllimi kryesor i projektit është edukativ.

Philharmonia ka krijuar një program aktivitetesh që mund të integrohen në kurrikulën shkollore.

Ideja nuk është që nxënësit të mësojnë plotësisht një instrument në mënyrë virtuale, por që të krijohet interes për muzikën dhe dëshira për të provuar një instrument real.

Sipas të dhënave të fundit, pjesëmarrja e nxënësve në edukimin muzikor në Britani ka rënë ndjeshëm, ndërsa regjistrimet për lëndën GCSE Music janë ulur me 27 për qind që nga viti 2010.

Philharmonia është pjesë edhe e programit “Orchestra in Every School”, i cili synon që çdo fëmijë në Mbretërinë e Bashkuar të ketë qasje në muzikë live dhe edukim cilësor muzikor.

“E kuptuam se fizikisht nuk mund ta çojmë orkestrën në çdo shkollë të vendit”, tha drejtori ekzekutiv i Philharmonia-s, Thorben Dittes.

“Me pajisjet VR, situata ndryshon plotësisht.”

Testimi në shkolla dha rezultate premtuese

Në fillim të këtij viti, pajisjet u testuan në 12 shkolla në Leicestershire, Derbyshire dhe Lincolnshire.

Në program morën pjesë 428 nxënës të vitit të shtatë.

Sipas Philharmonia-s, 75 për qind e tyre nuk kishin qenë kurrë më parë në një koncert të muzikës klasike.

Pas eksperiencës, 96 për qind thanë se tani do të kishin interes të shkonin në një koncert të tillë, ndërsa 60 për qind u shprehën të frymëzuar për të mësuar një instrument.

“Fëmijët ishin të gatshëm të qëndronin me pajisjet për orë të tëra, duke mësuar për notacionin, ritmin dhe kënaqësinë e të qenit pjesë e një orkestre të madhe”, tha Dittes.

Marta Génova, drejtuese e produkteve dhe eksperiencave dixhitale në Philharmonia, theksoi se qëllimi nuk ishte krijimi i një videoloje.

“Nuk donim që të ishte thjesht lojë. Donim që përdoruesit të merrnin disa aftësi që mund t’i transferonin edhe te një instrument i vërtetë.”

Synimi afatgjatë është që përmes pajisjeve të mund të provohen shumë instrumente dhe vepra të ndryshme muzikore.

Një përvojë që të kujton “Guitar Hero”

Për përdoruesit që kanë luajtur më parë “Guitar Hero”, mekanizmi mund të duket i njohur.

Edhe pse në ekran shfaqet partitura tradicionale, me nota dhe pushime, sistemi përdor edhe ngjyra që tregojnë se cilin instrument duhet të godasësh në momentin e duhur.

Përvoja është intuitive, por ritmi bëhet shpejt intensiv.

Pjesa më e vështirë janë rrotullimet e daulleve, ku kërkohet që kyçet e duarve të jenë të relaksuara dhe shkopinjtë të lëvizin shpejt e lehtë.

Gazetari pranoi se kishte arritur ta kontrollonte mirë dorën e majtë, ndërsa me të djathtën ritmi vazhdonte të ishte më i vështirë.

Në fund mendoi se kishte realizuar në mënyrë perfekte një seri notash të shpejta, vetëm për të kuptuar se kishte goditur timpanin e gabuar pothuajse çdo herë.

Rezultati: 84 për qind në nivelin e vështirë

Megjithatë, performanca doli shumë më mirë nga sa pritej.

Në fund të eksperiencës, ish-anëtari i Clean Bandit, Love Ssega, shfaqet virtualisht për të dhënë rezultatin.

Rezultati ishte 84 për qind në nivelin “hard”.

Një performancë që, për dikë që nuk kishte luajtur kurrë më parë timpani, ishte mjaft mbresëlënëse.

Dittes pranoi se brenda ekipit të Philharmonia-s rezultatet janë bërë tashmë një çështje konkurrimi.

“Nuk mund t’jua tregoj rezultatin tim, sepse në fakt ishte mjaft i dobët”, tha ai duke qeshur.

A mund të jetë VR rruga drejt një muzikanti të ardhshëm?

Pyetja e fundit ishte e pashmangshme: a mundet dikush që ia del mirë në versionin virtual të përfundojë një ditë në orkestrën e vërtetë?

Génova përmendi se Philharmonia kishte audicione të ardhshme, ndërsa Dittes nuk e përjashtoi plotësisht mundësinë.

“Nëse mund ta bësh vazhdimisht, pse jo?”, tha ai.

“Kush e di, ndoshta kështu do ta gjejmë perkusionistin tonë të ardhshëm të madh.” /GazetaExpress/