Shkencëtari pretendon se ADN-ja mund të tregojë për një krijues inteligjent, por provat mbeten të debatueshme

Një studiues i shkencave mjekësore nga Zelanda e Re pretendon se kompleksiteti i jashtëzakonshëm i ADN-së njerëzore mund të jetë tregues se jeta ka pasur një “krijues inteligjent”.

Dr. Orson Wedgwood argumenton se sistemi gjenetik është tepër kompleks për të qenë krijuar rastësisht nga proceset kimike në Tokën e hershme.

Megjithatë, argumentet e tij bazohen kryesisht në interpretimin e kompleksitetit të ADN-së dhe jo në prova eksperimentale që demonstrojnë ekzistencën e një krijuesi inteligjent.

Shkenca ende nuk e ka zgjidhur plotësisht misterin e origjinës së jetës, por kjo mungesë përgjigjeje nuk përbën në vetvete provë se proceset natyrore nuk mund ta kenë krijuar atë.

“ADN-ja është një gjuhë”

Wedgwood, i cili ka doktoraturë në kimi organike mjekësore dhe punon në zhvillimin e barnave, thotë se informacioni i koduar në ADN i ngjan një gjuhe.

“Është një gjuhë dhe kjo, sipas meje, përbën dëshmi për inteligjencë”, deklaroi ai.

Ai argumenton se ADN-ja përmban udhëzime abstrakte që kontrollojnë prodhimin e proteinave dhe funksionimin e qelizave, ndërsa nuk sheh një mekanizëm natyror të njohur që mund ta ketë krijuar të gjithë këtë sistem menjëherë.

Wedgwood i ka paraqitur argumentet e tij në librin “DNA: The Elephant in the Lab”, një nga pesë librat që ka shkruar.

Puna e tij doktorale përfshinte zhvillimin e molekulave që ndërhyjnë në proceset e kopjimit dhe përkthimit të ADN-së, përfshirë kërkime mbi nukleozidet dhe komponime të tjera që përdoren në zhvillimin e barnave.

Sipas tij, kjo përvojë e shtyu të interesohej më shumë për marrëdhënien mes udhëzimeve gjenetike dhe proteinave.

Tre pengesat që ai i konsideron të mëdha

Wedgwood thotë se sheh tri probleme kryesore në teoritë për origjinën natyrore të jetës: kimike, statistikore dhe konceptuale.

Nga pikëpamja statistikore, ai argumenton se mundësia që aminoacidet të organizohen spontanisht në një proteinë funksionale është jashtëzakonisht e vogël.

Por kundërshtimi i tij kryesor lidhet me varësinë reciproke mes ADN-së dhe proteinave.

Në qelizat moderne, ADN-ja përmban informacionin që nevojitet për ndërtimin e proteinave, ndërsa proteinat janë të nevojshme për kopjimin dhe interpretimin e ADN-së.

Wedgwood pyet se si mund të ketë lindur një sistem kaq i ndërvarur pa një burim inteligjent.

Çështja e membranës së qelizës

Ai ngre gjithashtu pyetje për mënyrën se si mund të jetë krijuar barriera që mban të bashkuar përbërësit e një qelize.

“Duhet një barrierë rreth qelizës që përmbajtja e saj të qëndrojë së bashku dhe të funksionojë si një njësi”, thotë ai.

Sipas tij, vetëm një pjesë e murit të qelizës nuk do të kishte funksion mbrojtës, ndërsa ndërtimi i një strukture të plotë do të kërkonte tashmë një sistem të ndërlikuar biologjik.

Studiues të origjinës së jetës kanë propozuar modele ku molekula të yndyrshme mund të formojnë spontanisht struktura të ngjashme me membranat, ose ku procese të hershme kimike zhvilloheshin brenda zgavrave të shkëmbinjve.

Wedgwood nuk i konsideron këto shpjegime të mjaftueshme.

Megjithatë, këto janë kundërshtime teorike nga ana e tij dhe jo eksperimente që provojnë se çdo rrugë natyrore drejt origjinës së jetës është e pamundur.

Hipoteza e “botës së ARN-së”

Një nga modelet më të rëndësishme që po studiohet nga shkencëtarët është e ashtuquajtura hipoteza e “RNA World” apo “Bota e ARN-së”.

Sipas kësaj hipoteze, jeta nuk nisi menjëherë me sistemin kompleks ADN-proteina që shohim sot.

Në vend të kësaj, molekula më të thjeshta të ARN-së mund të kenë qenë të afta të ruanin informacion dhe njëkohësisht të katalizonin reaksione kimike.

Me kalimin e kohës, këto sisteme primitive mund të kenë fituar aftësinë për t’u kopjuar, ndryshuar dhe për t’iu nënshtruar evolucionit molekular.

Në vitin 2024, një ekip nga laboratori i Gerald Joyce publikoi një studim që tregoi se një enzimë e ARN-së mund të kopjonte ARN funksionale në një mënyrë që potencialisht mund të lejonte evolucion në nivel molekular.

Ky rezultat nuk e rikrijoi origjinën e plotë të jetës, por ofroi prova eksperimentale për të paktën disa hapa që mund të kenë ndodhur natyrshëm.

“Koha ishte shumë e shkurtër”

Wedgwood argumenton gjithashtu se jeta duket se është shfaqur relativisht shpejt pasi Toka u bë e përshtatshme për të.

Duke marrë si pikënisje një Tokë të banueshme rreth katër miliardë vjet më parë dhe shfaqjen relativisht të hershme të jetës qelizore, ai pretendon se periudha për krijimin spontan të një sistemi të organizuar ka qenë shumë e shkurtër.

Për të shpjeguar argumentin e tij, ai përdor një analogji.

Ai imagjinon një lopë që, përmes një serie rastësish, largohet nga një fushë pranë shtëpisë së dikujt dhe përfundon në Zelandën e Re.

“Është absurde, por mund ta imagjinosh se si teorikisht mund të ndodhë”, thotë ai.

Sipas tij, disa boshllëqe në teoritë për origjinën e jetës janë më të mëdha – si të presësh që “lopa të kërcejë mbi Hënë”.

Por kjo analogji shpreh vlerësimin personal të Wedgwood dhe nuk është një provë shkencore që proceset kimike të propozuara janë të pamundura.

Sistemi gjenetik si një “aksident i ngrirë”

Wedgwood e përshkruan marrëdhënien mes ADN-së dhe proteinave si një lloj “aksidenti të ngrirë”.

Ai argumenton se mekanizmi bazë i sistemit gjenetik është aq themelor për jetën, sa është jashtëzakonisht e vështirë të ndryshohet edhe një komponent i tij.

Sipas tij, kjo vazhdimësi nga format më të hershme të jetës deri te organizmat moderne është një tjetër arsye për të dyshuar në një origjinë krejtësisht të padrejtuar.

Shkencëtarët evolucionarë, megjithatë, do ta interpretonin stabilitetin e mekanizmave themelorë biologjikë ndryshe: një sistem që funksionon mirë dhe është i domosdoshëm për mbijetesën ka shumë gjasa të ruhet nga seleksioni natyror.

Debati u lidh edhe me bindjet e tij fetare

Wedgwood thotë se filloi të merrej më seriozisht me origjinën e jetës gjatë një periudhe kur po vinte në pikëpyetje besimin e tij të krishterë.

Ai pohon se pasi studioi literaturën shkencore arriti në përfundimin se studiuesit kishin treguar mënyra për prodhimin e disa molekulave bazë, por jo procesin e plotë që do t’i kthente ato në një organizëm të gjallë.

Libri i tij u frymëzua pjesërisht edhe nga deklaratat e ish-astronautes Julie Payette, e cila në vitin 2017, gjatë kohës kur ishte Guvernatore e Përgjithshme e Kanadasë, kritikoi debatin mbi ndërhyrjen hyjnore në origjinën e jetës.

Wedgwood thotë se reagimi ndaj këtyre deklaratave e shtyu të shqyrtonte më thellë çështjet që ai mendonte se shkenca ende nuk i kishte zgjidhur.

A është ADN-ja vërtet një “kod” si gjuha njerëzore?

Argumenti kryesor i Wedgwood është se kodet që njohim në jetën e përditshme – si gjuhët apo programet kompjuterike – krijohen nga inteligjenca.

“Çdo kod tjetër është rezultat i drejtpërdrejtë i inteligjencës dhe kjo, në një farë mënyre, tregon drejt mundësisë së një krijuesi inteligjent”, thotë ai.

Megjithatë, krahasimi mes ADN-së dhe kodeve të krijuara nga njerëzit nuk dëshmon se informacioni biologjik duhet të ketë lindur në të njëjtën mënyrë.

Në biologji, “kodi gjenetik” është një term që përshkruan marrëdhënien mes sekuencave të nukleotideve dhe aminoacideve, por përdorimi i fjalës “kod” nuk nënkupton automatikisht se ai është krijuar nga një mendje.

Origjina e jetës mbetet një prej pyetjeve më të mëdha të shkencës

Janë propozuar edhe teori të tjera, përfshirë “pansperminë e drejtuar”, një ide e lidhur me biologun Francis Crick, sipas së cilës jeta mund të jetë sjellë qëllimisht në Tokë nga një qytetërim jashtëtokësor.

Megjithatë, edhe kjo teori do të zhvendoste pyetjen se si jeta mbërriti në Tokë, pa shpjeguar domosdoshmërisht se si ajo u krijua për herë të parë.

Aktualisht nuk ekziston një model i vetëm, i provuar plotësisht, që shpjegon çdo hap nga kimia jo e gjallë deri te qeliza e parë.

Por gjithashtu nuk ekziston provë eksperimentale që demonstron se një inteligjencë e jashtme ishte e nevojshme për krijimin e jetës.

Për këtë arsye, argumentet e Wedgwood mbeten pjesë e debatit filozofik dhe fetar rreth origjinës së jetës, ndërsa kërkimi shkencor vazhdon të eksplorojë mënyrat se si sisteme gjithnjë e më komplekse biologjike mund të kenë lindur përmes proceseve natyrore. /GazetaExpress/