Çfarë hanin për mëngjes egjiptianët e lashtë?

Egjipti i lashtë ishte një nga qytetërimet më të hershme dhe më jetëgjata në histori, që mbijetoi për më shumë se 3000 vjet. Por pas piramidave, faraonëve dhe monumenteve madhështore fshihej një jetë e përditshme shumë më e thjeshtë. Për shumicën e njerëzve, mëngjesi nuk ishte aspak një vakt luksoz, por një kombinim i ushqimeve bazë që u jepte energjinë për të nisur ditën.

Nga faraonët te piramidat, ndarjet politike, rilindjet kulturore dhe përfundimisht pushtimi nga Roma, egjiptianët e lashtë kujtohen për arkitekturën e tyre të jashtëzakonshme, besimet shpirtërore rreth mumifikimit dhe hyjnive, hieroglifët e hollësishme dhe sundimtarët e famshëm si Hatşepsuti, Ramsesi II dhe mbretëresha Kleopatra VII.

Megjithëse qytetërimi i tyre shtrihej në 11 periudha dhe pati ndryshime të mëdha gjatë mijëvjeçarëve, ushqimi i tyre ishte mjaft i thjeshtë sipas standardeve të sotme, veçanërisht mëngjesi.

Le të shohim se çfarë përmbante dieta e një egjiptiani të lashtë dhe si e nisnin ditën njerëzit që merreshin me ndërtimin e piramidave, administrimin e familjes, praktikat fetare dhe detyra të tjera të përditshme që ndryshuan bashkë me kalimin e shekujve.

Tavolina e mëngjesit

Nëse do të zgjoheshit papritur në Egjiptin e lashtë si shërues, prift, ndërtues piramidash (gjatë Mbretërisë së Vjetër) apo në çfarëdo profesioni tjetër, do t’ju duhej një sasi e mirë energjie për të përballuar ditën. Nuk bëhej fjalë për të marrë një ushqim të shpejtë dhe për të dalë nga dera. Për një mëngjes që t’u jepte energji për një kohë të gjatë, egjiptianët mbështeteshin te ushqimet e plota, të stinës, dhe pijet e fermentuara.

Egjiptianët e lashtë e mendonin me kujdes ushqimin e tyre. Dieta përbëhej kryesisht nga drithëra dhe perime të kultivuara përgjatë Nilit. Sipas World History, shumica e njerëzve konsumonin përbërës të thjeshtë, ndërsa të pasurit mund të përballonin një shumëllojshmëri më të madhe mishi.

Ata uleshin në stola ose në dysheme, hanin në tavolina të ulëta dhe, në Mbretërinë e Re, qytetarët më të pasur nisën të përdornin tavolina më të larta dhe karrige. Para se të nisnin punën për ndërtimin e një prej qytetërimeve më madhështore të botës, hanin bukë dhe qepë të njoma dhe pinin birrë. Në shumë familje ushqimi përgatitej në shtëpi, ndërsa familjet e pasura kishin shërbëtorë që përgatisnin dhe shërbenin mëngjesin.

Buka, në veçanti, ishte e bollshme dhe konsumohej nga të gjitha shtresat shoqërore. Shumë njerëz hanin bukë të sheshtë, të pjekur në furra ose nën prush, të bërë vetëm me miell, ujë dhe kripë. Kishte edhe lloje më të pasura buke, pasi bukëpjekësit ndonjëherë shtonin vaj, yndyrë, vezë ose produkte qumështi. Buka mund të mbulohej me fara dhe erëza ose të përzihej me arra. Përmirësimet në procesin e ardhjes së brumit ndihmuan më vonë që ajo të bëhej më e lehtë për t’u përtypur.

Qepët e njoma ishin një ushqim i preferuar në mëngjes, por egjiptianët e lashtë hanin edhe perime, fruta dhe burime të tjera proteinash. Në dietën e tyre përfshiheshin shpesh fasule, bizele, thjerrëza, sallatë jeshile, tranguj dhe rrepa, të cilat mund të haheshin të gjalla ose të ziera.

Meqë elbi ishte një nga kulturat kryesore bujqësore në Egjiptin e lashtë, shumë njerëz e nisnin ditën me birrë. Ajo ofrohej në disa lloje dhe zakonisht përgatitej në shtëpi. Birra e kuqe kishte përmbajtje më të ulët alkooli, ndërsa birra e zezë, që shpesh aromatizohej me erëza, ishte më e fortë.

Mëngjesi që merrej me vete

Ata që nuk kishin kohë të hanin mëngjes në shtëpi para se të shkonin në punë ndalonin në tavernat lokale, të cilat u përhapën më shumë gjatë Mbretërisë së Re dhe Periudhës së Vonë, ose në furrat e bukës, që ekzistonin që në kohën e ndërtimit të piramidave gjatë Mbretërisë së Vjetër. Aty hanin vaktin e parë të ditës pranë vendeve të punës.

Gjatë më shumë se 3000 viteve, ushqimi ndryshoi bashkë me zhvillimin e mënyrave të gatimit dhe përfshiu gradualisht një përzgjedhje më të madhe mishi, prodhimesh deti, djathërash dhe ëmbëlsirash. Megjithatë, deri në pushtimin romak të Egjiptit në vitin 30 para Krishtit, drithërat, në formën e bukës dhe birrës, dhe perimet mbetën baza e tryezës së egjiptianëve të lashtë.