Sauna mund ta ndihmojë trupin të përshtatet me vapën, por ekspertët paralajmërojnë për rreziqet

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

08/09/2026 16:09

Ekspozimi i përsëritur ndaj nxehtësisë, përmes saunës apo banjave të nxehta, mund ta ndihmojë trupin të përshtatet më mirë me temperaturat e larta, sugjerojnë disa studime të fundit.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se kjo nuk do të thotë se përdorimi i saunës gjatë një vale të nxehti është domosdoshmërisht i sigurt apo se mbron nga sëmundjet e shkaktuara prej vapës.

Interesi për këtë çështje është rritur ndërsa valët e të nxehtit po bëhen më të shpeshta dhe shkencëtarët po shqyrtojnë nëse i ashtuquajturi “trajnim me nxehtësi” mund ta përgatisë organizmin për periudha me temperatura ekstreme.

Si përshtatet trupi me nxehtësinë?

Prof. Jari Laukkanen, kardiolog në Universitetin e Finlandës Lindore, i cili ka studiuar efektet shëndetësore të saunës, thotë se ekspozimi i përsëritur ndaj nxehtësisë mund të përmirësojë gradualisht tolerancën e trupit ndaj temperaturave të larta.

Kjo metodë përdoret prej kohësh në fiziologjinë sportive, ku atletët stërviten në ambiente të nxehta përpara garave në kushte klimatike të vështira.

Sipas Laukkanen, përshtatje të ngjashme mund të ndodhin edhe përmes ekspozimit pasiv, si sauna apo zhytja në ujë të nxehtë.

Ndër ndryshimet fiziologjike që mund të ndodhin janë:

• djersitja që fillon më herët dhe bëhet më efikase;
• përmirësimi i qarkullimit të gjakut në lëkurë;
• rritja e vëllimit të plazmës së gjakut;
• ulja e ngarkesës mbi sistemin kardiovaskular gjatë ekspozimeve të mëvonshme ndaj vapës.

“Me fjalë të tjera, ekspozimi i rregullt ndaj nxehtësisë mund ta ndihmojë trupin të rregullojë më mirë temperaturën”, shpjegon Laukkanen.

Ndryshon edhe mënyra si e përjetojmë vapën

Dr Jessica Mee, nga Universiteti i Worcesterit, po studion nëse zhytja e rregullt në ujë të nxehtë mund ta përmirësojë reagimin e organizmit ndaj temperaturave të larta.

Ajo thotë se përshtatja me nxehtësinë nuk ndikon vetëm në trup, por edhe në sjellje.

“Personat që janë mësuar me vapën priren ta menaxhojnë më mirë ritmin e aktivitetit, hidratohen më rregullisht dhe i dallojnë më herët sinjalet paralajmëruese të trupit”, thotë Mee.

Përshtatja nuk funksionon njësoj për të gjithë

Megjithatë, jo të gjithë njerëzit përfitojnë në të njëjtën mënyrë.

Dr Heather Massey, eksperte e fiziologjisë dhe mjediseve ekstreme në Universitetin e Portsmouthit, thekson se përshtatja varet shumë nga aftësia e trupit për të djersitur dhe për të rritur qarkullimin e gjakut në lëkurë.

Kjo do të thotë se për disa persona, veçanërisht ata me probleme të caktuara shëndetësore, ekspozimi ndaj nxehtësisë mund të jetë më i rrezikshëm.

Kush duhet të jetë veçanërisht i kujdesshëm?

Ekspertët paralajmërojnë se sauna dhe banjat shumë të nxehta mund të mos jenë të përshtatshme për personat me:

• sëmundje akute ose temperaturë;
• anginë të paqëndrueshme;
• infarkt të fundit;
• tension të ulët të pakontrolluar.

Në këto raste rekomandohet shmangia e ekspozimit të fortë ndaj nxehtësisë derisa personi të vlerësohet nga mjeku.

Sa kohë duhet për t’u përshtatur?

Sipas ekspertëve, trajnimi me nxehtësi zakonisht kërkon rreth 40 deri në 60 minuta ekspozim në ditë, për të paktën katër deri në gjashtë ditë.

Efektet e fituara mund të zgjasin afërsisht një javë, ndërsa periudhat më të gjata të përshtatjes mund të japin përfitime më të qëndrueshme.

Por kjo nuk do të thotë se duhet të futeni në sauna pikërisht në ditën më të nxehtë.

Sauna gjatë valës së të nxehtit mund të rrisë rrezikun

Laukkanen thekson se përshtatja ndaj nxehtësisë nuk është e njëjtë me mbrojtjen nga nxehtësia.

“Ka ende prova të kufizuara që përdorimi i saunës gjatë vetë valës së të nxehtit i mbron njerëzit nga sëmundjet e lidhura me vapën”, thotë ai.

Sipas tij, përfitimi lidhet më shumë me përshtatjen afatgjatë përmes ekspozimit të rregullt, sesa me përdorimin e saunës si një mënyrë për t’u përballur me vapën në moment.

Edhe Dr Mee e thekson këtë dallim.

“Përshtatja me nxehtësinë është një strategji përgatitore për muajt më të butë, jo një mënyrë për t’u përballur me ditën më të nxehtë të vitit”, thotë ajo.

Dehidratimi dhe lodhja mund ta shtojnë rrezikun

Një nga problemet kryesore të përdorimit të saunës në ditë shumë të nxehta është fakti se trupi mund të mos ketë mundësi të rikuperohet.

Sipas Mee, në një valë të nxehti shumë njerëz tashmë mund të jenë të lodhur nga netët me gjumë të dobët, të dehidratuar dhe nën ngarkesë të shtuar kardiovaskulare.

Nëse në këtë situatë shtohet edhe sauna ose një banjë shumë e nxehtë, organizmi përballet me një tjetër stres termik.

“Kjo është pikërisht ajo gjendje në të cilën mund të zhvillohen sëmundjet e shkaktuara nga nxehtësia”, paralajmëron ajo.

Studimet bëhen në kushte të kontrolluara

Një tjetër shqetësim është se shumë studime për përshtatjen ndaj nxehtësisë zhvillohen në laboratorë ose ambiente të kontrolluara.

Në këto raste monitorohen temperatura, kohëzgjatja e ekspozimit dhe gjendja e pjesëmarrësve, ndërsa zakonisht ka edhe persona të trajnuar që i mbikëqyrin.

Nuk është ende e qartë nëse të njëjtat rezultate mund të arrihen në mënyrë po aq të sigurt kur njerëzit përdorin sauna apo banja të nxehta pa mbikëqyrje në shtëpi.

Një nga rreziqet më të menjëhershme është të fikëtit.

Hidratimi dhe shmangia e vapës mbeten më të rëndësishmet

Ekspertët këmbëngulin se përdorimi i rregullt i saunës nuk duhet të zëvendësojë masat bazë të mbrojtjes gjatë një vale të nxehti.

Këshillat më të rëndësishme mbeten hidratimi i mjaftueshëm, shmangia e aktivitetit të rëndë fizik gjatë orëve më të nxehta të ditës dhe kujdesi për personat më të rrezikuar.

Pra, ekspozimi i kontrolluar dhe i rregullt ndaj nxehtësisë mund të ndihmojë organizmin të përshtatet më mirë me temperaturat e larta, por sauna nuk duhet parë si një “kurë” për ditët e vapës ekstreme. /GazetaExpress/