Ndërsa tymi nga zjarret në Serbi është shuar, debatet politike që kanë shkaktuar zjarret nuk po forcohen. Në fillim të gushtit, Serbia u godit nga zjarre të mëdha, me më shumë se 3,500 hektarë tokë të prekur vetëm në një rezervat natyror në zonat e Deliblatit. Zjarrfikësit, ushtria dhe helikopterët luftuan me flakët për ditë të tëra.
Në Serbi mbërriti më pas edhe një aeroplan rus zjarrfikës Il-76. Serbia iu drejtua Moskës për ndihmë, duke e bërë Rusinë vendin e parë të huaj që i ka kërkuar të dërgojë një aeroplan zjarrfikës. Mediat e afërta me qeverinë e përshëndetën këtë vendim, duke e quajtur aeroplanin një “bishë ruse”.
“Duke marrë parasysh se nuk ka aeroplanë zjarrfikës të këtij kapaciteti në dispozicion brenda Mekanizmit të Mbrojtjes Civile të BE-së, mbërritja e aeroplanit rus do të forcojë ndjeshëm kapacitetet tona për të luftuar zjarrin”, tha Luka Çaushiq, shef i sektorit të situatave të emergjencave në Ministrinë e Brendshme.
Një zgjidhje pragmatike – apo një mesazh politik?
Megjithatë, ky veprim filloi të shihej shpejt përmes një prizmi gjeopolitik, pasi Serbia kërkoi ndihmë ruse përpara se të aktivizonte mekanizmin e mbrojtjes civile të Bashkimit Evropian.
Kur ndodhi kjo, reagimi ishte i shpejtë. Brukseli mobilizoi katër helikopterë nga rezerva strategjike e stacionuar në Republikën Çeke, Rumani dhe Sllovaki, si dhe ekipe tokësore zjarrfikëse nga Gjermania dhe Rumania.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiq hodhi poshtë idenë se vendimi i Serbisë për t’iu drejtuar së pari Rusisë ishte një shenjë e përafrimit politik me Moskën.
“Sa i përket mjeteve dhe pajisjeve, ne jemi një gjigant evropian. Helikopterët që morëm nga Evropa për të luftuar zjarret janë më të dobët se tanët, ata kanë një kapacitet më të vogël se i yni”, tha Vuçiq gjatë një vizite nëzonën e zjarreve.
Pak si Zelensky e pak si Putini
Episodi i zjarrit ndodhi më pak se dy javë pasi Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ishte në vizitën e tij të parë zyrtare në Serbi. Të dy presidentët riafirmuan mbështetjen e tyre për integritetin territorial të vendeve të tyre, gjë që është veçanërisht e rëndësishme për Beogradin sepse Ukraina nuk e njeh pavarësinë e Kosovës.
Por Vuçiq po përpiqet gjithashtu ta mbajë nën kontroll palën tjetër, thotë Vuk Vuksanoviq, ekspert politik dhe ligjërues i politikës së jashtme në King’s College London.
Kjo është arsyeja pse vizita e presidentit ukrainas duhet të paraqitet si rezultat i presionit perëndimor. “Vuçiq tani po përpiqet të sigurojë që as Perëndimi dhe as Rusia të mos jenë kundërshtarë të tij të hapur gjatë ciklit zgjedhor”, shton Vuksanoviq.
“Zelensky u mirëprit kryesisht me qëllim që koalicionin qeverisës në Serbi t’ua paraqesë evropianëve si një mik të madh të Ukrainës – ashtu siç Vuçiq po përpiqet t’ia paraqesë veten administratës Trump, si një mik të madh të Izraelit. Qëllimi është të sigurohet që as Bashkimi Evropian dhe as Shtetet e Bashkuara të mos jenë kundërshtarë të partisë në pushtet gjatë ciklit zgjedhor.”
Deri kur?
Problemi është se hapësira për ruajtjen e të gjitha këtyre marrëdhënieve mund të ngushtohet. Sa më i thellë të jetë konflikti midis Rusisë dhe Perëndimit, aq më e vështirë është për Serbinë të qëndrojë pranë të dyja palëve pa u përballur me presionin për të zgjedhur.
Bashkimi Evropian kërkon qartë që vendet kandidate të përshtasin politikat e tyre të jashtme dhe të sigurisë me ato të BE. Refuzimi i Serbisë për të vendosur sanksione ndaj Rusisë mbetet një nga pengesat kryesore për përparimin e saj në procesin e integrimit evropian.
Por Moska nuk ka arsye ta marrë besnikërinë e Beogradit si të mirëqenë, thotë Vuksanoviq. Ai beson se Rusia nuk i beson plotësisht Vuçiqit, megjithëse mbështet narrativën e tij të luftës kundër “revolucioneve me ngjyra”.
Megjithatë, për Vuçiqin, çështja afatgjatë e marrëdhënieve të Serbisë me Rusinë mund të presë tani. Pyetja urgjente është nëse ai do t’i mbijetojë zgjedhjeve dhe do të mbetet në një pozicion për të vazhduar balancimin midis Lindjes dhe Perëndimit. /DW
