Dy email-e të dërguara nga biznesmeni Alban Eftimi në adresë të ish-zv.kryeministres Belinda Balluku janë bërë pjes&eu...
LIFESTYLE
Del në dritë dosja sekrete mbi "Engjëllin e Vdekjes" nazist
PiranjatPërditësimi i fundit 10 Shtator 2026, 18:37
Shërbimi federal i inteligjencës zvicerane publikoi të enjten një dosje prej 200 faqesh mbi kriminelin famëkeq nazist të luftës Josef Mengele, mjekun gjerman që u bë i njohur si “Engjëlli i Vdekjes” për eksperimentet mjekësore që kreu mbi të burgosurit në Aushvic.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Mengele shërbeu në kampin e përqendrimit të Aushvicit në Poloninë e pushtuar nga nazistët, ku u vranë rreth 1.1 milion njerëz, rreth 1 milion prej të cilëve ishin hebrenj. Ai u bë famëkeq për eksperimentet mjekësore çnjerëzore që kreu mbi të burgosurit, përfshirë fëmijët.
Pas luftës, Mengele mori një dokument udhëtimi të Kryqit të Kuq me një identitet të rremë, i cili i lejoi atij të largohej nga Evropa. Ashtu si shumë ish-zyrtarë nazistë, ai jetoi për vite i fshehur në Amerikën Latine, ndërsa kërkohej ndërkombëtarisht për krimet e tij. Në vitin 1979, ai u mbyt ndërsa notonte në brigjet e Brazilit.
Dokumentet e publikuara nga autoritetet zvicerane përfshijnë materiale të dhëna policisë që sugjerojnë se Mengele mund të jetë kthyer në Zvicër pas arratisjes së tij të parë nga Gjermania ose se ai mund të ketë planifikuar të hyjë në vend duke përdorur një emër të rremë, sipas agjencisë gjermane të lajmeve DPA.
Historianët që përpiqen të përcaktojnë nëse Mengele kishte qenë në Zvicër ndërsa kërkohej si kriminel lufte, pa u gjetur nga autoritetet zvicerane, kanë kërkuar qasje në këto dosje për vite me radhë.
Autoritetet zvicerane argumentuan se dokumentet duhet të mbeten sekrete deri në vitin 2071, duke përmendur arsye sigurie dhe nevojën për të mbrojtur individët e përmendur në to.
Historiani Gerard Wettstein apeloi kundër kufizimeve dhe u mbështet nga Gjykata Federale Administrative, gjë që çoi në publikimin e dosjes në internet. Sipas autoriteteve, disa pjesë janë fshirë ose fshehur për të mbrojtur burimet dhe të dhënat personale të palëve të treta.
Dosja u përpilua nga shërbimi policor i zyrës së prokurorit federal, një pararendës i shërbimeve të inteligjencës federale zvicerane të sotme, dhe u transferua në Arkivin Federal në vitin 2001.
