Një incident me një dron rus ka rikthyer në qendër të vëmendjes dobësinë e mbrojtjes ajrore të Moldavisë dhe rrezikun që paraqet për krahun lindor të Europës.
Një avion pa pilot i nisur nga Krimea hyri në hapësirën ajrore moldave, fluturoi mbi kryeqytetin Kishinau dhe më pas u drejtua drejt Rumanisë, vend anëtar i NATO-s.
Sipas raportimit, avionët luftarakë spanjollë të NATO-s u ngritën nga baza e Konstancës për ta interceptuar, por droni ndryshoi drejtim përpara se të kapej.
Incidenti mori një rëndësi të veçantë pasi ndodhi në kohën kur në Kishinau pritej mbërritja e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky. Avioni me të cilin udhëtonte Zelensky u detyrua të qëndronte në pistë deri në përfundimin e alarmit.
Kremlini mohoi se presidenti ukrainas ishte vënë në rrezik. Edhe pala ukrainase nuk e konfirmoi se ekzistonte një kërcënim konkret për Zelenskyn.
Moldavia, pika e dobët e mbrojtjes ajrore
Incidenti nxjerr në pah problemin e kapaciteteve të kufizuara ushtarake të Moldavisë. Vendi nuk është anëtar i NATO-s dhe as i Bashkimit Europian, ndërsa Kushtetuta e tij përcakton statusin e neutralitetit.
Moldavia ka një forcë të armatosur relativisht të vogël dhe kapacitete të kufizuara për mbrojtjen e hapësirës ajrore. Sipas raportimit, vendi disponon vetëm një radar modern të blerë me mbështetjen financiare të Bashkimit Europian, i cili mund të zbulojë objektivat ajrorë, por jo t’i neutralizojë ato.
Kjo e bën hapësirën ajrore moldave një nga segmentet më të ekspozuara të kufirit lindor europian.
BE-ja ka dhënë miliona për mbrojtjen
Brukseli ka rritur mbështetjen financiare për modernizimin e forcave të armatosura moldave. Sipas të dhënave të cituara në raportim, në korrik u vunë në dispozicion 120 milionë euro për përmirësimin e mbrojtjes ajrore, duke e çuar në rreth 317 milionë euro totalin e mbështetjes për modernizimin ushtarak.
Megjithatë, modernizimi nuk ka përfunduar. Moldavia ende nuk ka finalizuar kontratat për blerjen e sistemeve franceze të mbrojtjes ajrore Mistral.
Dronët rusë, kërcënim në rritje
Sipas raportimit, bëhet fjalë për një gjeneratë të re dronësh rusë, më të shpejtë dhe më të fuqishëm se modelet tradicionale me helikë.
Këto mjete mund të fluturojnë me shpejtësi të lartë dhe të përdorin sisteme autonome, përfshirë teknologji të inteligjencës artificiale dhe pajisje për kundërmasa elektronike.
Për vendet e NATO-s në kufi me Ukrainën, kërcënimi është marrë gjithnjë e më seriozisht. Rumania ka përdorur avionë luftarakë për të monitoruar dhe, në raste të caktuara, për të rrëzuar dronë që kanë hyrë në hapësirën e saj ajrore.
Polonia, ndërkohë, ka forcuar masat e sigurisë përgjatë kufirit me Ukrainën dhe ka vendosur kufizime të përkohshme të fluturimeve në zona ku mund të shfaqen dronë.
Transnistria, një tjetër pikë tensioni
Problemi i Moldavisë nuk lidhet vetëm me mbrojtjen ajrore. Në lindje të vendit ndodhet Transnistria, një territor separatist i mbështetur dhe i pranishëm ushtarakisht nga Rusia.
Rajoni ndodhet pranë kufirit me Ukrainën dhe konsiderohet prej kohësh një nga pikat më të ndjeshme të sigurisë në Europën Lindore.
Në këtë sfond, çdo incident ajror merr një rëndësi më të madhe. Moldavia ndodhet mes luftës në Ukrainë, ndikimit rus dhe procesit të saj të afrimit me Bashkimin Europian.
Incidenti i fundit me dronin rus ka ngritur kështu një pyetje shqetësuese për sigurinë europiane: sa e mbrojtur është realisht hapësira ajrore në kufirin mes luftës në Ukrainë dhe territorit të NATO-s?
