web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Hap "TikTok"-un për 5 minuta dhe humbet një orë? Ja çfarë po i ndodh trurit

14 Shtator 2026, 09:22, Tech CNA

Hap "TikTok"-un për 5 minuta dhe humbet një orë? Ja

Hapni "TikTok"-un vetëm për të parë një video. Kalojnë disa minuta, pastaj njëra video pasohet nga tjetra, më pas një tjetër… dhe kur ngrini kokën, ka kaluar një orë.

Ky fenomen njihet si “infinite scrolling”, ose lëvizja pa fund nëpër përmbajtje, dhe është një nga mënyrat se si platformat sociale arrijnë të mbajnë përdoruesit të angazhuar për periudha të gjata. 

Pse është kaq e vështirë të ndalosh?

Platformat si "TikTok"-u janë ndërtuar në mënyrë që përmbajtja të mos mbarojë kurrë. Sapo përfundon një video, algoritmi ofron menjëherë një tjetër.

Kjo krijon një cikël të vazhdueshëm shpërblimi. Një video që na pëlqen aktivizon sistemin e shpërblimit në tru dhe shoqërohet me çlirimin e dopaminës, një substancë kimike që lidhet me motivimin dhe ndjesinë e shpërblimit. 

Kur videoja përfundon dhe menjëherë shfaqet një tjetër, cikli përsëritet. Truri mëson se ia vlen të vazhdojë të kërkojë videon e radhës.

Kështu, ajo që nis si një pushim prej pesë minutash mund të kthehet lehtësisht në një orë.

Kur “scrolling” bëhet problem?

Rrjetet sociale nuk janë domosdoshmërisht të këqija. Ato mund të na ndihmojnë të ruajmë kontaktet me familjen dhe miqtë, të krijojmë komunitete me njerëz që kanë interesa të përbashkëta dhe të mësojmë gjëra të reja.

Problemi lidhet më shumë me mënyrën se si i përdorim.

Përdorimi i tepërt i rrjeteve sociale është lidhur në disa studime me më shumë ankth, vetmi dhe pakënaqësi me veten. Krahasimi i vazhdueshëm me jetën që njerëzit shfaqin online mund të ndikojë gjithashtu në mënyrën se si e vlerësojmë veten. 

Adoleshentët mund të jenë më të ekspozuar

Të rinjtë janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj këtij mekanizmi.

Sipas të dhënave të Pew Research Center të cituara në artikull, 67 për qind e adoleshentëve amerikanë përdornin "TikTok"-un, ndërsa 16 për qind thanë se e përdornin pothuajse vazhdimisht. 

Kjo lidhet edhe me zhvillimin e trurit. Korteksi prefrontal, një zonë e rëndësishme për kontrollin e impulseve dhe marrjen e vendimeve, vazhdon të zhvillohet deri në moshën e rritur.

Ndërkohë, sistemi limbik, i cili lidhet me reagimet emocionale dhe shpërblimin, është më i ndjeshëm gjatë adoleshencës. Kjo mund t'i bëjë të rinjtë më të prirur ndaj aktiviteteve që ofrojnë shpërblim të menjëhershëm. 

Problemi mund të shkojë deri te gjumi

Një tjetër pasojë e “scrolling”-ut pa fund është koha kur e përdorim telefonin.

Nëse qëndrojmë duke parë video deri në momentin kur shkojmë në shtrat, truri vazhdon të përpunohet nga një rrjedhë e pandërprerë informacioni.

Përveç kësaj, drita blu e ekranit mund ta bëjë më të vështirë rënien në gjumë. 

Gjatë gjumit, truri organizon dhe përpunon informacionin e marrë gjatë ditës. Një përdorim intensiv i rrjeteve sociale para gjumit mund ta bëjë më të vështirë kalimin në një gjendje të qetë.

Si ta ndaloni zakonin?

Lajmi i mirë është se nuk është e nevojshme të hiqni dorë plotësisht nga "TikTok"-u apo rrjetet sociale.

Një prej këshillave kryesore të ekspertëve është të bëheni përdorues aktivë dhe jo pasivë.

Në vend që thjesht të kaloni nga një video te tjetra, hyni në rrjetin social me një qëllim të caktuar: të komunikoni me dikë, të kërkoni diçka specifike ose të shihni një përmbajtje të caktuar. 

Mund t'ju ndihmojnë edhe disa ndryshime të thjeshta:

Vendosni një kohë të përcaktuar për përdorimin e aplikacionit.
Aktivizoni një kohëmatës dhe respektojeni atë.
Çaktivizoni njoftimet që ju tërheqin vazhdimisht drejt telefonit.
Mos e hapni aplikacionin pa një arsye të qartë.
Shmangni “scrolling”-un në shtrat para gjumit.
Nëse hapni "TikTok"-un për një video të caktuar, përpiquni të largoheni pasi ta keni parë.
Zëvendësojeni një pjesë të kohës në telefon me një aktivitet tjetër.
Ekspertët rekomandojnë mbi të gjitha që të jemi të vetëdijshëm për mënyrën se si po e përdorim teknologjinë, në vend që të lejojmë algoritmin të vendosë për ne se sa gjatë do të qëndrojmë online. 

Nuk është telefoni problemi i vetëm

Është e lehtë të fajësojmë telefonin ose "TikTok"-un, por problemi është më kompleks.

Platformat janë krijuar për të tërhequr vëmendjen tonë, ndërsa truri i njeriut është veçanërisht i ndjeshëm ndaj shpërblimeve të shpejta dhe të paparashikueshme.

Prandaj, herën tjetër që do të hapni "TikTok"-un “vetëm për pesë minuta”, mund të jetë më mirë t'i bëni vetes një pyetje të thjeshtë:

“Pse po e hap këtë aplikacion?”

Nëse nuk keni një përgjigje të qartë, ekziston mundësia që algoritmi tashmë e ka vendosur për ju.

Burimi: Popular Science 





Lajmet e fundit nga