Tamponët nën lupën e shkencës/ Substancat që po shqetësojnë studiuesit

14 Shtator 2026, 17:23, Shëndeti CNA

Tamponët nën lupën e shkencës/ Substancat që po

Tamponët janë produkte që miliona gra përdorin rregullisht, por një pyetje e thjeshtë vazhdon të mbetet pa një përgjigje të plotë: çfarë përmban në të vërtetë një tampon?

Një artikull i Popular Science, bazuar në një raportim të Undark, ngre pikërisht këtë çështje. Shkencëtarët kanë zbuluar se disa produkte menstruale mund të përmbajnë gjurmë të substancave të ndryshme, ndërsa në SHBA prodhuesit nuk janë të detyruar të deklarojnë të gjithë përbërësit në paketim. Megjithatë, studiuesit theksojnë se nuk ka prova të mjaftueshme që tamponët, kur përdoren sipas udhëzimeve, shkaktojnë dëm shëndetësor.

Gjithçka nisi nga një video virale në TikTok

Në vitin 2022, një video në TikTok pretendonte se prania e dioksidit të titanit në tamponë mund të shkaktonte ngërçe menstruale, kiste në vezore, dëmtime të mitrës dhe madje kancer.

Pretendimet u përhapën me shpejtësi, por mjekë dhe ekspertë i kundërshtuan ato si të pambështetura nga provat shkencore. Në SHBA autoritetet rregullatore e konsiderojnë përdorimin e dioksidit të titanit në produkte ushqimore dhe të kujdesit personal si të sigurt brenda kushteve të përcaktuara.

Megjithatë, videoja ngriti një pyetje reale: pse konsumatorët nuk mund të shohin qartë të gjithë përbërësit e produkteve që përdorin në trupin e tyre?

Studiuesit kanë gjetur disa substanca

Kërkimet e pakta të kryera deri tani kanë identifikuar në disa produkte menstruale substanca potencialisht shqetësuese, zakonisht në përqendrime shumë të ulëta.

Një prej tyre janë dioksinat, të cilat mund të krijohen gjatë procesit të zbardhjes së fibrave artificiale si rayon. Një studim i vitit 2002 gjeti gjurmë dioksinash në katër marka tamponësh, por në nivele shumë më të ulëta se ekspozimi përmes ushqimit. Rezultatet u përsëritën edhe në një studim të vitit 2005.

Studiuesit kanë hetuar gjithashtu komponimet organike të paqëndrueshme (VOC). Një studim i vitit 2020 analizoi 79 produkte menstruale të shitura në SHBA dhe gjeti disa VOC në të gjitha produktet e testuara. Megjithatë, përqendrimet në përgjithësi ishin të ulëta dhe nuk e kalonin nivelin e konsideruar mbrojtës për shëndetin.

Një tjetër grup substancash që ka tërhequr vëmendjen e studiuesve janë ftalatet, kimikate që përdoren për t'u dhënë fleksibilitet plastikave dhe që mund të kenë efekte në sistemin hormonal.

Një studim i vitit 2020 analizoi 12 tamponë dhe gjeti ftalate në të gjithë mostrat. Nivelet ishin nën pragun e efekteve toksike të përcaktuar për ekspozimin përmes lëkurës, por studiuesit vunë në dukje se nuk dihet ende mirë se sa nga këto substanca mund të përthithen përmes vaginës.

Dhe pikërisht këtu qëndron një nga problemet kryesore. Vagina mund të përthithë substanca. Kanali vaginal ka shumë enë gjaku dhe enë limfatike, ndërsa mukoza mund të mbajë molekula në kontakt me indet për një periudhë të caktuar.

Kjo do të thotë se mënyra se si një substancë sillet kur është në kontakt me lëkurën nuk është domosdoshmërisht e njëjtë me mënyrën se si sillet në kontakt me indet vaginale. Temperatura, pH-ja, prodhimi i mukusit dhe trashësia e murit vaginal mund të ndryshojnë gjithashtu gjatë ciklit menstrual

Prandaj studiuesit kërkojnë më shumë kërkime për të përcaktuar çfarë substancash çlirohen nga tamponët dhe në çfarë sasie mund të përthithen nga organizmi.

Një zbulim edhe më interesant: nanoplastikat

Në vitin 2021, një ekip studiuesish përdori një sistem laboratorik për të simuluar mënyrën se si tamponët ekspozohen ndaj lëngjeve gjatë menstruacioneve.

Eksperimenti tregoi se tamponët mund të çlirojnë miliarda grimca nano-plastike, të cilat mund të jenë në kontakt me murin vaginal. Studiuesit theksuan se eksperimenti u krye në kushte relativisht të buta dhe se rezultatet nuk tregojnë automatikisht se këto grimca shkaktojnë probleme shëndetësore te njerëzit.

Kjo është një nga arsyet pse shkencëtarët kërkojnë studime të tjera.

Problemi i madh: mungesa e transparencës

Një nga çështjet më të rëndësishme nuk është domosdoshmërisht fakti se janë gjetur kimikate, por mungesa e informacionit për konsumatorët.

Në SHBA, tamponët klasifikohen nga FDA si pajisje mjekësore. Në vitin 2022, vetëm shteti i Nju Jorkut kërkonte që prodhuesit të deklaronin të gjithë përbërësit e produkteve menstruale në paketim.

Kjo do të thotë se një grua që dëshiron të dijë saktësisht se çfarë përmban tamponi që përdor mund të mos e gjejë përgjigjen në paketim.

A duhet të shqetësohemi?

Jo për shkak të panikut të krijuar në TikTok. Aktualisht nuk ka prova të mjaftueshme që tregojnë se përdorimi normal i tamponëve shkakton dëme serioze shëndetësore.

Por kjo nuk do të thotë se pyetjet e studiuesve janë të pavlefshme.

Ka ende shumë pak kërkime mbi përbërësit e produkteve menstruale, mënyrën se si substancat mund të përthithen në trup dhe efektet që mund të kenë ekspozimet afatgjata. Për këtë arsye, studiuesit kërkojnë më shumë transparencë nga prodhuesit dhe më shumë kërkime të pavarura. P

Në fund, pyetja është mjaft e thjeshtë: nëse një produkt përdoret brenda trupit për disa orë çdo muaj, konsumatorët kanë të drejtë të dinë se çfarë përmban ai. /CNA, Burimi: Popular Science