Arabia Saudite ka pezulluar përkohësisht pompimin në tubacionin strategjik East-West, pas një sulmi me dronë, duke rritur shqetësimet për furnizimin e tregjeve ndërkombëtare me naftë. Për të vijuar eksportet, autoritetet saudite po përdorin rezervat e magazinuara pranë terminaleve të eksportit.
Ministria saudite e Energjisë njoftoi të premten se pompimi në tubacion është ndalur si masë paraprake, pasi infrastruktura u sulmua me dronë një ditë më parë në rajonet e Riadit dhe Medinës. Sipas autoriteteve saudite dhe irakiane, sulmi e kishte origjinën nga Iraku.
Ekipet emergjente dhe teknike janë angazhuar për të siguruar tubacionin dhe për të vlerësuar dëmet, por deri tani nuk është bërë e ditur se kur do të rifillojë transporti i naftës. Autoritetet nuk kanë dhënë as detaje të plota mbi pasojat e sulmit.
Tregtarë dhe blerës të naftës saudite, të cituar në raportet e publikuara të dielën, vlerësojnë se një ndërprerje e zgjatur mund të prekë transportin e rreth 4 milionë fuçive naftë në ditë, ekuivalente me afërsisht 4 për qind të furnizimit global. Këto shifra, megjithatë, nuk janë konfirmuar nga autoritetet saudite.
Sipas vlerësimeve të tregtarëve, rezervat e naftës të magazinuara në portin e Yanbu-së, në Detin e Kuq, mund të mjaftojnë për të vijuar eksportet për rreth pesë deri në shtatë ditë. Ndikimi real në tregjet ndërkombëtare do të varet nga koha që do të nevojitet për rikthimin e pompimit dhe nga sasia e rezervave që Arabia Saudite mund të përdorë.
Tregjet e naftës reaguan menjëherë ndaj zhvillimeve. Kontratat e së ardhmes për naftën Brent u rritën me rreth 3 për qind në fillim të tregtimit të së hënës, në një kohë kur tensionet në Lindjen e Mesme janë shtuar edhe nga sulmet ndaj objekteve energjetike dhe transportit detar.
Tubacioni East-West shtrihet për rreth 1,200 kilometra dhe transporton naftë nga zonat e pasura me naftë në lindje të Arabisë Saudite drejt Yanbu-së, në bregun perëndimor. Rëndësia e tij strategjike lidhet me faktin se i lejon Riadit të eksportojë naftë përmes Detit të Kuq, duke shmangur kalimin e cisternave nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Kompania saudite Aramco deklaroi në maj se gjatë tremujorit të parë kishte rritur transportin përmes këtij tubacioni deri në kapacitetin maksimal prej 7 milionë fuçi në ditë, në përpjekje për të ruajtur eksportet në një periudhë kur transporti përmes Hormuzit ishte ndërprerë.
Megjithatë, kapaciteti maksimal i tubacionit nuk nënkupton se e gjithë kjo sasi eksportohet. East-West furnizon gjithashtu rafineritë në bregun perëndimor të Arabisë Saudite. Për këtë arsye, mbyllja e tij nuk do të thotë automatikisht një rënie prej 7 milionë fuçish në ditë të furnizimit global.
Cisternat mund të vazhdojnë të ngarkojnë naftë nga rezervat e magazinuara pranë terminaleve të eksportit, por këto rezerva do të zvogëlohen nëse tubacioni mbetet jashtë funksionit për një periudhë të gjatë.
Nga Yanbu, nafta për tregjet evropiane mund të transportohet drejt veriut përmes Detit të Kuq, Kanalit të Suezit dhe më pas në Mesdhe. Një alternativë tjetër është tubacioni egjiptian SUMED, i cili lidh Detin e Kuq me Mesdheun.
Për tregjet aziatike, një nga rrugët kryesore kalon përmes Bab al-Mandeb, duke lidhur Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe më tej me Oqeanin Indian. Megjithatë, kjo rrugë mbetet e ekspozuar ndaj kërcënimeve të Houthive në Jemen.
Cisternat që synojnë tregjet aziatike mund të zgjedhin gjithashtu kalimin përmes Kanalit të Suezit dhe më pas të vazhdojnë rreth Afrikës, por një itinerar i tillë do të zgjaste ndjeshëm kohën e transportit dhe do të rriste kostot.
Problemi kryesor, megjithatë, mbetet furnizimi i Yanbu-së. Pavarësisht ndryshimit të itinerareve të cisternave, nafta duhet fillimisht të mbërrijë në terminalet e bregut perëndimor për t’u eksportuar prej andej.
Shqetësimet shtohen edhe nga niveli i ulët i rezervave globale të naftës. Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), në raportin e saj të shtatorit për tregun e naftës, deklaroi se rezervat e magazinuara në mbarë botën kanë rënë me 507 milionë fuçi që nga shkurti, përfshirë një rënie prej 95 milionë fuçish vetëm gjatë gushtit.
IEA vlerësoi gjithashtu se eksportet e naftës nga vendet e Gjirit arritën në rreth 13 milionë fuçi në ditë gjatë gushtit, pothuajse gjysmën e nivelit të regjistruar para luftës.
Ndërprerjet e furnizimit kanë ndikuar edhe në çmimet e naftës diesel në Evropë dhe Azi. Nëse tubacioni East-West mbetet i mbyllur për një kohë të gjatë, Arabia Saudite do të duhet të përdorë gjithnjë e më shumë rezervat e saj, ndërsa tregjet evropiane dhe aziatike mund të përballen me furnizime më të kufizuara dhe kosto më të larta transporti.
Në një treg tashmë të tronditur nga pasiguria në Ngushticën e Hormuzit dhe kërcënimet ndaj rrugëve detare, kohëzgjatja e ndërprerjes së tubacionit East-West pritet të jetë një faktor kyç për ecurinë e çmimeve të naftës në ditët në vijim.