107 ditë revoltë, qytetarët nuk e ndalin rezistencën, oshëtin bulevardi: Shqipëria kërkon revolucion
"Shqipëria është në udhëkryq"/ Protestuesi: Antishqiptari me emrin Edi Rama po bën ligje që vënë n&...
"Shqipëria është në udhëkryq"/ Protestuesi: Antishqiptari me emrin Edi Rama po bën ligje që vënë n&...
Kurti: Uroj që drejtuesit e UÇK-së të kthehen të lirë pranë vendit dhe familjeve 14 Shtator, 19:10 ...
Berisha: Trump denoncoi rrezikun komunist dhe rrezikun e drogës, mbi të cilat qëndron regjimi i Ramës! 14 Shtator, 13:02 ...
SKANDAL/ Policia dhunon protestuesit, momenti kur efektivi i 'Shqiponjave' i gjuan me gusht në bark 14 Shtator, 10:54 Ten...
Kryeministri shtoi se burimet natyrore kritike të Arktikut po tërheqin gjithashtu interes të madh.
"Ekziston një kërkesë e madhe për veprime konkrete të BE-së në Arktik," tha kryeministri i Finlandës Petteri Orpo. "Mjedisi ynë i sigurisë ka ndryshuar rrënjësisht. Arktiku është shndërruar në një arenë qendrore të konkurrencës mes fuqive të mëdha."
Kryeministri shtoi se burimet natyrore kritike të Arktikut po tërheqin gjithashtu interes të madh.
Një mjedis sigurie në ndryshim në veriun e largët
Ndryshimi i mjedisit të sigurisë ishte një nga temat kryesore gjatë gjithë samitit. E ngarkuara e BE-së për politikën e jashtme, Kaja Kallas, paralajmëroi se Rusia po rihap ish-bazat ushtarake sovjetike në rajon dhe po zhvillon stërvitje me raketa në veriun e largët. "Ne gjithashtu shohim se Kina po tregon një interes gjithnjë e më të madh për rajonin, prandaj duhet të qëndrojmë vigjilentë," tha Kallas.
Liderët u mblodhën në bazën më veriore ajrore të Finlandës, duke vështruar qiellin e kthjellët blu ndërsa avionët luftarakë finlandezë kryenin një demonstrim ajror. Siguria është vendosur në qendër të diskutimeve nga kryeministri Orpo. Nga Rovaniemi, Forcat Ajrore të Finlandës monitorojnë pa ndërprerje hapësirën ajrore përgjatë kufirit arktik evropian me Rusinë.
Kancelari gjerman Friedrich Merz, i cili mori pjesë pavarësisht presioneve të konsiderueshme politike në vendin e tij, e përshkroi rajonin si gjithnjë e më të rëndësishëm për sigurinë e Evropës: "Ky rajon është bërë një pikë e nxehtë gjeopolitike. Rusia po forcon kapacitetet e saj ushtarake këtu dhe e përdor praninë e saj çdo ditë për aktivitete hibride." Merz shtoi se Arktiku nuk është vetëm një çështje sigurie, por ofron edhe mundësi të mëdha ekonomike, veçanërisht në lidhje me lëndët e para kritike.
Përballja zëvendëson bashkëpunimin
"Nga epoka e Putinit e tutje, Rusia ka zhvilluar kapacitetet e saj ushtarake kudo, përfshirë edhe Arktikun," tha Timo Koivurova nga Qendra Arktike e Universitetit të Laplandës.
Për vite me radhë, vendet perëndimore vazhduan të bashkëpunonin me Moskën në kërkimet shkencore dhe çështjet klimatike. Invazioni në shkallë të gjerë i Rusisë ndaj Ukrainës i dha fund asaj epoke. Finlanda dhe Suedia iu bashkuan NATO-s si pasojë e drejtpërdrejtë e luftës. Kufiri prej 1.340 kilometrash i Finlandës me Rusinë është tani gjithashtu kufi i NATO-s, duke ndryshuar rrënjësisht peizazhin e sigurisë në Evropën Veriore.
Komisioni Evropian planifikon të përditësojë Strategjinë Arktike të vitit 2021 që në tetor 2026. Deklarata e përbashkët e samitit kërkon investime më të mëdha në lëvizshmërinë ushtarake, lidhjet ndërkufitare dhe infrastrukturën kritike në rajonet më veriore të BE-së, duke përfshirë transportin, rrjetet dixhitale dhe teknologjitë satelitore.
Koivurova tha se fokusi aktual i Rusisë te lufta në Ukrainë po konsumon kapacitetet e saj ushtarake. "Por është e qartë se kur kjo luftë të përfundojë, dhe një ditë do të përfundojë, Rusia ka shumë të ngjarë të investojë ndjeshëm edhe në rajonet veriore, sepse ato janë shumë të rëndësishme për sigurinë e saj të përgjithshme," tha ai për DW.
Shtetet e Bashkuara si faktor shtesë tensioni
Sipas Koivurovës, Arktiku po ndikohet gjithashtu nga tensionet mes partnerëve perëndimorë. Ai argumentoi se propozimet e presidentit amerikan Donald Trump lidhur me Kanadanë dhe Groenlandën kanë vështirësuar bashkëpunimin mes aleatëve arktikë.
"Propozimi i Trumpit që Kanadaja të bëhet shteti i 51-të i SHBA-së, ose blerja e Groenlandës, janë probleme vërtet të mëdha për marrëdhëniet bashkëpunuese midis shteteve perëndimore të Arktikut," tha Koivurova. "Ky është një faktor shtesë stresi për qeverisjen dhe bashkëpunimin në Arktik."
Vëzhguesi veteran i Arktikut, Markku Heikkilä, beson se rajoni po ndahet gjithnjë e më shumë. "Sipas mendimit tim, Arktiku tani po ndahet ngadalë në tri pjesë," tha ai për DW.
Sipas tij, Rusia përbën një bllok më vete, ndërsa shtetet anëtare të BE-së, Norvegjia, Islanda dhe Kanadaja vazhdojnë të mbrojnë rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla, veprimin klimatik dhe të drejtat e popujve indigjenë. "Zyrtarisht, qëndrimi i SHBA-së tani është shumë ndryshe nga ai që ka qenë më parë," shtoi Heikkilä.
Ndryshimet klimatike po transformojnë Arktikun
Ndërkohë, ndryshimet klimatike po e transformojnë Arktikun më shpejt se çdo rajon tjetër në Tokë. Shkencëtarët presin që Oqeani Qendror Arktik të jetë kryesisht pa akull gjatë verës diku midis viteve 2040 dhe 2050. Ndërsa akulli detar tërhiqet, rajoni po fiton rëndësi strategjike për shkak të rrugëve të reja detare që shkurtojnë ndjeshëm distancat midis qendrave kryesore tregtare, duke krijuar mundësi të reja ekonomike dhe gjeopolitike.
Megjithatë, politika klimatike është bërë një tjetër burim mosmarrëveshjeje midis SHBA-së dhe shumë partnerëve të saj arktikë. "Ndryshimet klimatike janë, natyrisht, jashtëzakonisht të rëndësishme në Arktik. Rajoni po ngrohet katër herë më shpejt se mesatarja globale. Prandaj, pothuajse çdo gjë që bëjmë sot në Arktik lidhet në një mënyrë ose në një tjetër me ndryshimet klimatike," tha Koivurova.
Ai shtoi se qasja e administratës Trump ka pasur ndikim të rëndësishëm në bashkëpunimin ndërkombëtar, përfshirë edhe Këshillin Arktik: "SHBA-ja po bllokon aktualisht çdo përmendje të ndryshimeve klimatike. Kjo ka qenë padyshim një ndryshim shumë i madh."
Orpo: Duhet të forcojmë qëndrueshmërinë e Arktikut
Në mbyllje të samitit, kryeministri Orpo bëri thirrje për investime më të mëdha për të forcuar qëndrueshmërinë e rajonit. "Duhet të forcojmë qëndrueshmërinë e Arktikut përmes investimeve strategjike në infrastrukturën arktike, rrjetet e transportit me përdorim të dyfishtë, lëndët e para kritike, anijet akullthyese dhe inovacionin teknologjik," tha ai.
Rovaniemi njihet në mbarë botën si vendlindja e Babadimrit. Jo larg muzeut dhe qendrës shkencore "Arktikum", ku u takuan liderët, ndodhet "Fshati i Babadimrit". Aty gjendet Zyra Zyrtare Postare e Babadimrit, e cila qëndron e hapur gjatë gjithë vitit. Vizitorët mund të takojnë edhe vetë Babadimrin. Nëse ndonjë pjesëmarrës i samitit e vizitoi atë dhe çfarë dëshirash shprehu, mbetet ende e panjohur./DW
Foto ilustruse Mes debateve rreth kancelarit federal Friedrich Merz, pas humbjes në landin Saksoni-Anhalt, CDU-ja është b&eum...
foto ilustruese SIRI- Një muaj pasi u tha se bazat e Rusisë në Siri do t’i “dorëzoheshin” Damaskut, anijet ushtarake ...
Nikos Papandreu GREQI- Autoritetet greke i kanë kërkuar Parlamentit Evropian heqjen e imunitetit nga ndjekja penale për eurodeputetin social...
Volodymyr Zelensky UKRAINA- Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky deklaroi të martën se Ukraina është e gatshme të ndalojë s...
Donald Trump SHBA- Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi të hënën se Irani dëshiron të arrijë sa më shpejt një...
Aleksandar Vuçiç SERBI- Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, ka njoftuar se do të japë dorëheqjen më...
Prokurori i përgjithshëm i Ukrainës, Ruslan Kravchenko gjatë një konference në Kiev. Fotografi nga arkivi. Parlamenti i Ukrai...
Donald Trump SHBA- Presidenti amerikan Donald Trump ka sulmuar publikisht CEO-n e Anthropic, Dario Amodei, pas deklaratave të tij për nevojë...
pamjet LIBI- Një avion privat ka dalë nga pista gjatë uljes në aeroportin e Misratës në Libi, duke marrë flakë...
Benjamin Netanyahu IZRAEL- Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka deklaruar se Izraeli do të vijojë operacionet ushtarake kundër infra...
