LIVE UPDATES
Bota

Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut bashkohen për vetëvendosje

Sinn Fein dëshiron që Irlanda e Veriut të largohet nga Mbretëria e Bashkuar dhe të bashkohet me një Irlandë të bashkuar. 

15 Shtator 2026, 10:18 Nga E.d
Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut
Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut

SHBA- Udhëheqësit e partive kryesore politike në Skoci,Uells dhe Irlandën e Veriut kanë shpallur të drejtën e tyre për “vetëvendosje” në një marrëveshje të përbashkët të nënshkruar në një takim të rrallë në kryeqytetin e Uellsit, Cardiff. Të tre partitë,  Partia Kombëtare Skoceze, Plaid Cymru në Uells dhe uniteti pro-irlandez Sinn Fein në Irlandën e Veriut duan autonomi më të madhe dhe përfundimisht pavarësi nga Mbretëria e Bashkuar, por kanë pikëpamje të ndryshme për çështje të tilla si referendumet dhe afatet kohore.

John Swinney i SNP-së, Michelle O'Neill e Sinn Fein dhe Rhun ap Iorwerth e Plaid Cymru morën pjesë në cilësinë e udhëheqësve të partisë, dhe jo si zyrtarë në qeveritë e tyre përkatëse. Laura McAllister nga Universiteti i Cardiffit i tha Al Jazeera-s se formulimi i marrëveshjes ishte “qëllimisht” i formuluar në “gjuhën kushtetuese të vetëvendosjes” më të gjerë.

“Kjo është hera e parë që kombet e Mbretërisë së Bashkuar po përpiqen të nxisin çështjen kushtetuese. Ata gjithashtu mbuluan disa nga fushat më praktike të politikave ku mund të dëshirojnë të ndajnë qëndrime, të tilla si energjia e rinovueshme, marrëdhëniet me Evropën, zhvillimi ekonomik.” tha ajo

Çfarë thotë saktësisht marrëveshja e përbashkët trepalëshe?

“Kombet tona kanë të drejtën e vetëvendosjes. Asnjë qeveri e Westminsterit nuk ka të drejtë të bllokojë demokracinë ose të minojë parimin se populli ynë do të vendosë vetë për të ardhmen e vet”, tha grupi të hënën, duke iu referuar parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar në Londër.

“E ardhmja e kombeve tona i përket Bashkimit Evropian… Për njerëzit që shikojnë nëpër këto ishuj – për njerëzit që shikojnë anembanë botës – nuk mund të ketë shenjë më të qartë se koha e Westminsterit po i vjen fundi. Momentumi është pas lëvizjeve tona; ne besojmë se ndryshimi kushtetues po vjen”, thuhej në marrëveshje.

Çfarë ka thënë kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar mbi lëvizjet pro-pavarësisë

Sinn Fein dëshiron që Irlanda e Veriut të largohet nga Mbretëria e Bashkuar dhe të bashkohet me një Irlandë të bashkuar. 

Forumi u zhvillua pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, foli për një shpërbërje të mundshme të Mbretërisë së Bashkuar. Ai u tha gazetarëve se një Irlandë e bashkuar do të ishte "fantastike" gjatë një vizite në Irlandë të shtunën.  Në fakt, Kryeministri Andy Burnham kishte diçka për të thënë lidhur me komentin e Trumpit – se qëndrimi i tij për bashkimin e Irlandës mbeti i pandryshuar.

Më 27 gusht, udhëheqësi i sapozgjedhur i Britanisë tha se një referendum për largimin e Irlandës së Veriut nga Mbretëria e Bashkuar ishte “jashtë diskutimit”. Burnham gjithashtu ka shuar shpresat e disave për një votim të dytë mbi pavarësinë e Skocisë, duke thënë së fundmi se një referendum tjetër ishte “i ndaluar”.

Cili është statusi ligjor i tre rajoneve?

Sipas kushtetutës, Mbretëria e Bashkuar ka katër vende përbërëse: Anglinë, Uellsin, Skocinë dhe Irlandën e Veriut. Brenda këtyre katër juridiksioneve, ekzistojnë tre sisteme ligjore: 

Anglia dhe Uellsi kanë një sistem të kombinuar ligjor.

Skocia funksionon si një sistem i veçantë ligjor i bazuar në ligjin skocez.

Irlanda e Veriut ka sistemin e vet ligjor të dallueshëm dhe të pavarur, të bazuar në të drejtën zakonore angleze dhe legjislacionin e vet. Pushteti ndahet në një sistem të njohur si decentralizim, ndryshe nga sistemi federal i Shteteve të Bashkuara ose Gjermanisë. Kjo do të thotë që pushteti nuk ndahet kushtetutërisht në mënyrë të barabartë midis një qeverie qendrore dhe katër kombeve.Institucionet e zgjedhura kanë disa kompetenca me legjislaturat dhe qeveritë e tyre, por mbrojtja dhe punët e jashtme, ndër të tjera, mbeten të kontrolluara nga Londra.

Çështja kryesore është se asnjë nga shtetet nuk ka të drejtë të largohet në mënyrë të njëanshme nga Mbretëria e Bashkuar.Skocia mbajti një referendum për pavarësi në vitin 2014, pasi Westminster dha dritën jeshile. Pavarësia u refuzua me 55 përqind vota kundër 45 përqind. Ngjashëm, Uellsi nuk ka asnjë mekanizëm ligjor ekzistues që i lejon Seneddit (parlamenti uellsian) të thërrasë vetë një referendum për pavarësi.

Për Irlandën e Veriut, rregullat janë të ndryshme . Sipas kushteve të Marrëveshjes së të Premtes së Madhe të vitit 1998, qeveria britanike duhet të thërrasë një referendum nëse sekretari i Mbretërisë së Bashkuar për Irlandën e Veriut beson se është "e mundshme" që shumica të votojë për një Irlandë të bashkuar.

A është rritur atmosfera për autonomi më të madhe?

Sondazhet e fundit tregojnë një mbështetje të konsiderueshme, megjithëse të ndryshme, për ndryshimet kushtetuese. Një sondazh i Survation zbuloi se 47 përqind mbështesin pavarësinë e Skocisë, ndërsa një sondazh i Universitetit të Liverpulit zbuloi se 36 përqind në Irlandën e Veriut do të votonin për ribashkimin e Irlandës.

Në Uells, një sondazh i Survation tregoi se mbështetja për pavarësinë ishte 32 përqind.

“Plaid Cymru u zgjodh me theks të madh në shmangien e çështjes së pavarësisë. Situata në Skoci është shumë e ndryshme” dhe “në thelb” e tillë në Irlandën e Veriut dhe Republikën e Irlandës”, shpjegoi McAllister./Dosja.al

skoci uellsi irlanda

Sondazh

Poll

Përfundojnë fjalimet para Kryeministrisë, qytetarët marshojnë drejt bllokut të sigurisë

Përfundojnë fjalimet para Kryeministrisë, qytetarët marshojnë drejt bllokut të sigurisë

Pagat e magjistratëve/ Braçe i ashpër me KLGJ dhe KLP: Në thesarin e shtetit nuk fut dorën kushdo

Braçe kritika të ashpra ndaj KLGJ dhe KLP për vendimet për pagat: Të kërkojnë falje

Berisha:Trump denoncoi rrezikun komunist dhe rrezikun e drogës, mbi të cilat qëndron regjimi i Ramës

Berisha: Në SHBA shprehëm shqetësimin tonë për përdorimin e drejtësisë si armë politike nga Edi Rama

Berisha: Denoncuam farsën elektorale, sekretari Rubio nuk e uroi Ramën për zgjedhjet!

Berisha: Në epiqendër të takimeve ishte narkoshteti! Rama, vëllai i tij dhe qeveritarët janë...

Kapen 41 kg e 350 gramë kokainë në Portin e Durrësit nga Brazili, vlera në treg 2 milionë euro

Dha alarm fals për bombë, për të testuar autoritetet, Jatagani poston videon...

Berisha pas kthimit në SHBA: Morëm pjesë në konventën më të bukur!

Protesta te Zogu i Zi, aktivistët: Policia mbron dhunën, Rama është frikacak

Tensione dhe përplasje fizike/ Protesta te Zogu i Zi, shoqërohen 10 aktivistë

SKANDAL/ Policia dhunon protestuesit, momenti kur efektivi i 'Shqiponjave' i gjuan me gusht në bark

Protestuesit zhvillojnë tubim në ditën e parë të shkollës, policia shoqëron disa prej tyre...

Protestuesit zhvillojnë tubim në ditën e parë të shkollës, shoqërohen disa prej tyre

Aktivisti Arben Kola: Nga nesër mbledhja në sheshin “Skënderbej” nis në orën 18:30

Përplasjet e Ramës me banorët e Poliçanit, qytetari: U soll si sulltan, u tha qepeni gojën

Dita e 106-të e protestës/ Nis marshimi drejt Kryeministrisë: Shqipëria kërkon revolucion

Rama në Berat: Çfarë lidhje ka distanca?, ndryshon vetëm drejtimi vendor

Digjet një banesë në lagjen Kastriot të Fushë-Krujës, shkak një luhatje e energjisë elektrike

Egla Ceno rrëfen përplasjen me kryeministrin Rama në Berat: Nuk pati provokime nga ana jonë

Ermal Nufi në kontraditë me veten pasi dolën përgjimet e Roni Yeffet: Zhvillimi i industrisë...

Kanosi me armë zjarri një 35-vjeçar, arrestohen dy persona në Rrogozhinë

Kanosi kushëririn dhe familjarët për ti marrë 300 mijë euro, arrestohet 56-vjeçari në Vlorë

Të shtëna me armë zjarri në Mat/ Gjendet e djegur makina e autorëve, shënjestra ishte Akil Lleshi

Stuhi në Elbasan/ Dhjetëra banesa nën ujë, raportohen dëme në automjete

Përplasja për pagat, shpërthen Rama: KLP e KLGJ, shëmbëlltyra e errët e reformës në drejtësi

‘S’kam ndërmend të zgjedh pasardhës’, Rama: Socialistëve u them s’është hapur gara

Afërsia me Ergys Agasin? Rama: Nuk kam autorizuar njeri të bëjë punët e shtetit në emrin tim

Berisha: Takimet me diasporën ishin të jashtëzakonshme

Rama e pranon: Problem kryesor në sistemin shëndetësor është keqmenaxhimi

Berisha kthehet nga SHBA: Ky është udhëtimi më ripërtëritës i jetës time

Çuçi: Mbledhja e domosdoshme! Njerëzit nuk e kuptojnë thelbin e Reformës Territoriale

Berisha kthehet nga SHBA, demokratët dalin e presin në Rinas

"Pushteti është kafshë e përbindshme", Rama për Metën: Talent që s’e mbajti dot peshën!

Rama: U shkel vija e kuqe midis pushteteve! SPAK hyri në territorin tim si kryeministër

Rama pritet me protesta në Vlorë, qytetari: Nuk mund të na impononi si doni ju

Rama pritet me protesta në Vlorë/ Policia tërheq zvarrë aktivistin Baki Goxhaj dhe 3 të tjerë

Rama për Arben Ahmetajn:Kisha investuar në një maskë karnavalesh,jo në një aset publik për tu besuar

Tirana shembull absurd, deputetët të frustruar në kulm"/Rama:Kryeqyteti po vuan mungesën e drejtimit

Grupe kriminale në zgjedhjet e 2025-ës? Rama mbron ish-kreun e SPAK: Padrejtësi e madhe

"Nuk jam shitësi i Shqipërisë"/ Rama për Sazanin: Nuk investojmë për ujin dhe dritat

Çështja e Sazanit dhe Zvërnecit, Rama: Janë dy projekte, por të njëjtët investitorë

Rama në Vlorë, takime me strukturat dhe qytetarët për reformën territoriale

Rama flet për adoleshencën: Refuzimi i kufijve të imponuar, ishte tipari që më karakterizonte

Stuhia “godet” Roskovecin, pemët e rrëzuara në rrugë vështirësojnë qarkullimin

Protesta 'Marshi i Lirisë'/ Autobusë me qytetarë nisen nga komunat drejt Prishtinës

Protestë kundër ndërtimit të Muzeut Hebraik në Vlorë, qytetarët përplasje me policinë

Aksident në rrugën “Bardhyl” në Tiranë, makina përplaset me urbanin

"S’jam këtu për tu bërë mbret"/ Rama: Kur dera e BE-së të hapet, do shpëtoni nga unë