Inteligjenca artificiale, pasi ka rrëmbyer vëmendjen e njerëzimit përmes rrjeteve sociale dhe ka ndikuar te biologjia jonë duke manipuluar nevojën tonë për intimitet, do të na e heqë autonominë nëse nuk miratojmë tani ligje për ta kufizuar atë, tha laureatja e Çmimit Nobel për Paqe, Maria Ressa.
Gazetarja filipinase dhe amerikane, e cila së bashku fitoi çmimin në vitin 2021, pjesërisht për punën e saj në dokumentimin e fuqisë së kompanive të mëdha teknologjike, shërben si bashkëkryetare e panelit ndërkombëtar shkencor të Kombeve të Bashkuara për inteligjencën artificiale. Ky panel ka për detyrë të vlerësojë mënyrën se si AI po transformon jetën në mbarë botën.
Ressa thotë se qytetarët duhet të bëjnë fushatë për rregullimin e AI-së, në mënyrë që të ushtrojnë presion mbi politikanët për të miratuar ligje.
“Nuk është çështje e lirisë së fjalës të kërkosh rregullimin e saj. Është çështje e sigurisë publike”, tha ajo në një intervistë gjatë një vizite në Oslo, ku mori pjesë në një konferencë mbi kërcënimet ndaj demokracive.
“Besoj se kemi arritur në atë fazë ku, nëse kjo nuk ndodh, do të kalojmë një pikë kritike… Do të jetë përtej kontrollit tonë nëse nuk ndërhyjmë tani”, tha ajo.
TRE VALËT E INTELIGJENCËS ARTIFICIALE
“Inteligjenca artificiale nuk është as artificiale dhe as inteligjente. Ajo ka ekzistuar prej rreth 70 vitesh dhe tashmë janë shfaqur tri valë që kanë prekur publikun”, tha Ressa.
Ajo e përshkroi fazën e parë si periudhën kur platformat e rrjeteve sociale kapën vëmendjen e njerëzve, polarizuan shoqëritë dhe i izoluan individët.
“Faza e dytë ishte ndërhyrja në biologjinë tonë, përsëri përmes intimitetit: chatbot-ëve”, tha Ressa.
“Dhe e fundit është vetë autonomia, përmes AI-së agjentike dhe multi-agjentike, modeleve të avancuara që po krijojnë makina të cilat nuk bëjnë vetëm sikur janë njerëz, por veprojnë në vendin tonë.”
Disa kritikë, përfshirë presidentin amerikan Donald Trump, kanë kundërshtuar thirrjet e industrisë për rregullimin e AI-së, nga frika se kjo mund ta bëjë SHBA-në të humbasë garën e AI-së me Kinën. Ressa e hodhi poshtë këtë argument duke e quajtur “një spin të mirë” — pra një mënyrë për ta paraqitur çështjen në mënyrë të favorshme.
“Kina në fakt vendos më shumë masa mbrojtëse për qytetarët e saj sesa Silicon Valley për pjesën tjetër të botës. Nëse përdor TikTok-un, versioni i TikTok-ut në Kinë ka kufizime moshe”, tha ajo.
Duke folur përpara se CEO i Anthropic, Dario Amodei, të kërkonte që kompanitë e AI-së të ngadalësonin ritmin me të cilin po zhvillojnë aftësitë e modeleve, mes frikës në rritje për keqpërdorimin e inteligjencës artificiale, Ressa tha se hapi i parë për të sjellë ndryshim është që kompanitë teknologjike të mbajnë përgjegjësi.
“Hapi i parë është që kompanitë të mbajnë përgjegjësi për dëmet që kanë shkaktuar”, tha ajo, duke mirëpritur paditë në SHBA që çuan Meta Platforms të paguajë deri në 18 miliardë dollarë gjatë dekadës së ardhshme dhe të vendosë kufizime të rrepta mbi mënyrën se si adoleshentët përdorin Facebook dhe Instagram.
SI MUND TA RREGULLOJMË KËTË?
Ajo mirëpriti masat e Bashkimit Evropian dhe të vendeve të ndryshme, të udhëhequra nga Australia, për vendosjen e kufizimeve të moshës në rrjetet sociale. Megjithatë, ajo tha se këto masa nuk trajtojnë “problemin themelor”: faktin që mjetet e zhvilluara nga kompanitë teknologjike janë krijuar në mënyrë që të krijojnë varësi edhe te të rriturit.
“E dimë që kjo është e dëmshme, prandaj duhet të hiqni veçoritë që krijojnë varësi, jo vetëm për të rinjtë, por për të gjithë ne”, tha Ressa.
“Nuk janë vetëm të rinjtë ata që manipulohen politikisht në çdo vend të botës.”
Ajo tha se duhet të krijohen platforma komunikimi që janë në shërbim të interesit publik dhe që nuk kontrollohen nga kompanitë e mëdha teknologjike, në të njëjtën mënyrë siç krijohen hapësirat publike, për shembull parqet e gjelbra.
Ressa përmendi si shembull Rappler Communities, të cilin Rappler e lançoi në vitin 2023.
Aplikacioni celular, i ndërtuar mbi një protokoll të sigurt, të decentralizuar dhe me burim të hapur të quajtur Matrix, i mundësoi redaksisë së Rappler-it të lidhej me lexuesit dhe lexuesve të lidhen me njëri-tjetrin, në mënyrë që të zhvillonin “biseda të vërteta”, tha Ressa.
Rappler ftoi edhe media të tjera filipinase të bëheshin pjesë e këtij sistemi dhe tani po e zgjeron këtë model edhe te media të tjera në Azinë Juglindore.
“Është një vend ku njerëzit mund të ndihen të sigurt në hapësirën dixhitale, ku mund të flasin me njëri-tjetrin dhe, më e rëndësishmja, të dëgjojnë njëri-tjetrin, në mënyrë që të zhvillohet puna e madhe e demokracisë”, tha ajo./ Reuters
