Ajo që nisi si një protestë kundër një projekti luksoz turistik të lidhur me Jared Kushnerin është shndërruar në një përplasje të gjerë politike në zemër të Tiranës.
Sipas një artikulli të publikuar nga OCCRP, protestat që tashmë kanë hyrë në ditën e 100-të përbëjnë sfidën më të fortë të viteve të fundit ndaj qeverisë së kryeministrit Edi Rama.
Tubimet janë zhvilluar në arteriet kryesore të kryeqytetit, ndërsa protestuesit janë përpjekur të mobilizojnë edhe nxënës e të rinj pranë shkollave të mesme. Organizatorët i kanë pagëzuar protestat si “Revolucioni i Flamingove”, në referencë të flamingove që jetojnë në ekosistemin e mbrojtur të Vjosë-Nartës, një prej zonave ku ishte parashikuar zhvillimi i projektit turistik.
“Rama, dorëhiqu” dhe “Koha jote ka mbaruar” janë disa prej thirrjeve të protestuesve, ndërsa në protestat e fundit janë shënuar edhe përplasje me forcat e sigurisë.
Nga Sazani te Vjosa-Narta
Në qendër të protestave qëndron projekti i zhvillimit të resorteve luksoze në ishullin e Sazanit dhe zonën e mbrojtur të Vjosë-Nartës, i lidhur me kompaninë Affinity Partners të Jared Kushnerit.
Qeveria shqiptare e ka paraqitur investimin si një mundësi për zhvillimin e turizmit dhe për forcimin e pozicionit të Shqipërisë në rrugën drejt Bashkimit Evropian.
Por ambientalistët dhe kundërshtarët e projektit kanë ngritur shqetësime për zhvillimin e zonave të mbrojtura dhe privatizimin e hapësirave natyrore.
Sipas OCCRP-së, çështja është bërë edhe më e ndërlikuar pas publikimit të disa të dhënave mbi mënyrën se si është zhvilluar projekti.
OCCRP: Ndryshime ligjore dhe kompani offshore
OCCRP raportoi se Rama mbështeti një ligj në vitin 2023, i cili lehtësoi disa prej kufizimeve mjedisore në zonat e mbrojtura, pak para se projekti të avanconte.
Investigimi i organizatës ndërkombëtare të gazetarisë investigative raportoi gjithashtu se struktura e pronësisë së projektit ishte mbuluar pas një zinxhiri kompanish offshore që shtrihej deri në Amsterdam dhe Doha.
Një tjetër element i raportimit lidhet me Agjencinë Kundër Korrupsionit. Sipas OCCRP-së, rreth 127 milionë dollarë në asete të lidhura me çështjen u zhbllokuan, pas asaj që organizata e përshkruan si presion politik.
Këto raportime kanë ndryshuar edhe natyrën e protestave. Ajo që nisi kryesisht si kundërshtim ndaj një projekti turistik është shndërruar në një protestë më të gjerë kundër asaj që protestuesit e konsiderojnë korrupsion sistemik dhe kapje të shtetit.
Përplasjet me policinë përshkallëzojnë situatën
Tensionet janë rritur edhe më tej pas publikimit në rrjetet sociale të pamjeve ku një efektiv policie godet me grusht një protestues të prangosur në Tiranë.
Autoritetet e kanë pezulluar efektivin dhe kanë nisur procedim disiplinor ndaj tij.
Në të njëjtën kohë, policia ka nisur procedime penale ndaj dhjetëra organizatorëve të protestave.
Sipas OCCRP-së, rreth 160 qytetarë janë ndaluar që prej nisjes së protestave, ndërsa në përplasjet e fundit pranë Parlamentit janë angazhuar rreth 1,600 efektivë të forcave të rendit.
Gazetari dhe analisti Lutfi Dervishi ka theksuar se standardi që duhet të zbatohet nga policia është më i lartë se ai që pritet nga protestuesit, duke argumentuar se forcat e sigurisë duhet të tregojnë përmbajtje.
Rama: Qeveria nuk do të dorëhiqet nën presion
Pavarësisht përshkallëzimit të protestave, Edi Rama ka ruajtur qëndrimin e tij kundërshtues ndaj kërkesës për dorëheqje.
Duke iu drejtuar strukturave të Partisë Socialiste, Rama i ka cilësuar zhvillimet si një shenjë të një shoqërie që po piqet dhe që kërkon standarde më të larta nga qeverisja.
Kryeministri ka prezantuar gjithashtu një plan reformash të quajtur “Besa”, të cilin e ka lidhur me rritjen e transparencës dhe përmirësimin e qeverisjes.
Por Rama ka kritikuar mënyrën se si po zhvillohen protestat dhe ka bërë të qartë se qeveria e tij nuk do të largohet për shkak të presionit të demonstruesve.
Ndërsa protestat vijojnë, çështja e Sazanit dhe Vjosë-Nartës tashmë është shndërruar në një debat shumë më të gjerë për mënyrën se si qeveriset Shqipëria, marrëdhënien mes investimeve strategjike dhe zonave të mbrojtura, si dhe për përgjegjësinë e institucioneve përballë protestave qytetare.
