Zbulohet në Bolivi specia e re e maces së egër, “tilcayo”!
Një specie e re e maces së egër është identifikuar zyrtarisht në pyjet malore të Yungas në Bolivi, duke shënuar specien e parë të re të gjallë të familjes së maceve të përshkruar nga shkenca në më shumë se një shekull.
E pagëzuar me emrin shkencor Leopardus tilcayo, kafsha njihet prej kohësh nga komunitetet lokale si “tilcayo”. Përmasat e saj janë më të vogla se ato të një maceje të zakonshme shtëpiake: një individ i studiuar është rreth 46 centimetra i gjatë dhe peshon afërsisht 1.4 kilogramë. Ka qime ngjyrë kafe të çelët dhe njolla të errëta, të parregullta, në formë rozete.
Zbulimi u bë i mundur përmes analizave gjenetike të një grupi prej 38 macesh të gjinisë Leopardus, përfshirë edhe ekzemplarë të ruajtur në muze. Rezultatet treguan se ajo që shkencëtarët e kishin konsideruar për një kohë të gjatë si një grup i vetëm “macesh tigër” përbëhet në fakt nga pesë specie gjenetikisht të dallueshme.
Sipas analizës evolucionare, linja e Leopardus tilcayo është ndarë nga linjat e tjera të maceve tigër rreth 1.4 milionë vjet më parë. Për shkak të ngjashmërive të mëdha në pamje, këto kafshë konsiderohen specie “kriptike”, pra specie që është e vështirë të identifikohen vetëm nga karakteristikat e jashtme.
Historia e zbulimit shkencor të tilcayo-s lidhet me një individ që aktualisht ndodhet në Senda Verde Animal Refuge në Bolivi. Sipas National Geographic, në vitin 2016 një familje lokale kishte gjetur një këlysh pranë një rruge dhe e kishte marrë në shtëpi, duke menduar se ishte një mace shtëpiake. Më pas kafsha u dërgua në qendrën e strehimit, ku tërhoqi vëmendjen e studiuesve për shkak të karakteristikave që nuk përputheshin plotësisht me përshkrimet e maceve tigër të njohura deri atëherë.
Studiuesit kanë ende shumë pak të dhëna për mënyrën e jetesës së species. Deri tani janë analizuar vetëm dy individë të gjallë dhe ka të dhëna shtesë nga kamerat e kurthit. Vëzhgimet paraprake sugjerojnë se tilcayo mund të jetë kryesisht aktiv gjatë natës, ndërsa analizat e materialit fekal kanë gjetur mbetje brejtësish, duke treguar se këta mund të jenë pjesë e rëndësishme e dietës së tij.
Studimi identifikoi gjithashtu një nënlloj të ri të maces tigër në Yungas të Perusë, të cilin studiuesit e kanë emërtuar Leopardus tigrinus antisuyo. Emri i referohet Antisuyos, një prej rajoneve të Perandorisë së lashtë Inka.
Zbulimi ka rëndësi edhe për mbrojtjen e biodiversitetit. Pyjet e Yungas përballen me presione nga shpyllëzimi, zgjerimi i bujqësisë, zjarret dhe aktiviteti minerar. Identifikimi i Leopardus tilcayo si specie më vete do t’u japë studiuesve mundësi të vlerësojnë veçmas përhapjen dhe rrezikun e saj të zhdukjes. Të dhënat e reja pritet të merren në konsideratë edhe në vlerësimet e statusit të ruajtjes nga International Union for Conservation of Nature (IUCN).
Studiuesit theksojnë se rasti i tilcayo-s tregon se edhe te grupet e kafshëve që prej kohësh janë studiuar nga shkenca mund të ekzistojnë specie ende të paidentifikuara. Studimi është publikuar në revistën shkencore Current Biology.
