DW: Friedrich Merz, a do ta braktisë CDU-ja kancelarin?

Pas humbjes dërrmuese të CDU-së në zgjedhjet e Saksonisë-Anhalt, shumë zyrtarë qeveritarë po vënë në dyshim pozicionin e kancelarit Friedrich Merz. Megjithatë, asnjë rival i brendshëm nuk ka dalë hapur.

Në fillim të kësaj jave,  kancelari Friedrich Merz (CDU) ndodhej në Rovaniemi, në veri të Finlandës – pothuajse 1800 kilometra në veri të Berlinit – por nuk mundi t'u shpëtonte trazirave që kanë përfshirë kryeqytetin gjerman. Përfaqësues nga shtete të ndryshme evropiane ishin mbledhur aty për "Samitin e Arktikut" për të diskutuar mbi lëndët e para, gjeopolitikën, sigurinë dhe ndryshimet klimatike. Këto janë çështje me rëndësi të jashtëzakonshme dhe kancelari u bëri thirrje politikëbërësve në Gjermani t'u kushtonin atyre të njëjtën rëndësi – sigurisht më shumë sesa së ardhmes së tij si Kancelar.

Kur u pyet nga gazetarët për atmosferën në Berlin, Merz deklaroi se, ndonëse e kuptonte debatin e zjarrtë rreth tij në Gjermani, çështja në fjalë – e ardhmja e Evropës – ishte shumë më urgjente: "Kjo është arsyeja pse po përpiqem të bind miqtë e mi, partinë time politike dhe grupin tim parlamentar se kjo është e rëndësishme – shumë më e rëndësishme sesa disa nga debatet e brendshme politike që po zhvillojmë."

Popullariteti i qeverisë në nivelin më të ulët historik

"Disa debate të brendshme politike": kjo u referohet diskutimeve, thashethemeve dhe deklaratave ku diskutohet nëse Merz mbetet personi i duhur për të udhëhequr qeverinë gjermane. Më pak se një vit e gjysmë pas marrjes së detyrës në maj të vitit 2025, pëlqimi i publikut ndaj qeverisë federale ka rënë në nivelin më të ulët historik. Së fundmi,  CDU-ja – partia e kancelarit – pësoi një humbje  të fortë në zgjedhjet e landit në Saksoni-Anhalt.

Dhe pas pak ditësh, një tjetër humbje e fortë duket se po afrohet në Meklenburg-Pomeraninë Perëndimore. Ndërsa zgjedhjet e landit në atë rajon po afrojnë, partia e kancelarit shënon një nivel tejet të ulët në sondazhe, me vetëm 7%. Madje, edhe mundësia për të mos e kaluar pragun zgjedhor prej 5% nuk duket më e pamundur. Në çdo rast, ka shumë gjasa që ky të jetë rezultati më i dobët që CDU-ja ka regjistruar ndonjëherë në zgjedhjet për landet.

A i shpjegon Merz keq reformat e vështira?

Zgjedhjet për parlamentin e landit të mbajtura në fillim të këtij muaji në Saksoni-Anhalt u fituan nga "Alternativa për Gjermaninë" (AfD), një parti e klasifikuar si "e dëshmuar e ekstremit të djathtë" nga agjencia e inteligjencës së atij landi të Gjermanisë qendrore.

A nuk kishte premtuar Merz, para se të merrte detyrën, se do ta përgjysmonte përqindjen e votave të AfD-së? Në vend të kësaj, ishte përqindja e votave të vetë partisë konservatore të Merz-it ajo që u përgjysmua në Saksoni-Anhalt, dhe establishmenti politik i Berlinit po pyet: a është faji i Merz-it? A vjen kjo nga stili i tij shpesh i vrazhdë dhe i papërpunuar i komunikimit, apo nga shpjegimi i dobët i reformave të mëdha, siç është ristrukturimi i sistemit publik të pensioneve?

Anëtarët e qeverisë po shprehin hapur mungesën e besimit te kabineti i Merz-it. Ministrja e Arsimit, Karin Prien (gjithashtu nga CDU), deklaroi në rrjetin ARD: "Mendoj se është krijuar përshtypja se kancelari – e po ashtu edhe ne në CDU – nuk po tregojmë ndjeshmërinë e nevojshme ndaj shumë njerëzve. Dhe kjo duhet të ndryshojë."

Ky është një aspekt i rëndësishëm: Merz shpesh perceptohet si i papërmbajtur – një mendim që shprehet shpesh. Reforma e planifikuar e pensioneve, për shembull, sjell shkurtime të rënda për shumë njerëz, e megjithatë Merz shpesh duket i paduruar kur flet për të. Jo më larg se korriku, kancelari u ankua publikisht se qëndrimi i shumë qytetarëve lidhur me "javën e punës katërditore dhe ekuilibrin punë-jetë" mund të rrezikonte prosperitetin e vendit. Kritikët shprehin shqetësimin se, në një klimë të tillë, është e vështirë të realizohen reforma të vështira.

Pasi fiken mikrofonat dhe kamerat, përfaqësuesit e qeverisë flasin më hapur. Humbja e besimit te vetë kancelari shihet si praktikisht e pariparueshme dhe një ndryshim konsiderohet i domosdoshëm – ky është mendimi mbizotërues mes shumë zyrtarëve qeveritarë. Edhe partneri më i vogël i koalicionit, SPD-ja, është i alarmuar.

Dirk Wiese,  sekretari i përgjithshëm parlamentar i SPD-së, i tha transmetuesit "Welt TV”: "Vërtet duket se nervat janë paksa të tensionuara brenda CDU-së aktualisht.” Ai shtoi: "Mund vetëm t'i bëj sërish thirrje partnerit tonë të koalicionit që të kthehet vërtet në rrugën e duhur dhe të përpiqet, së bashku me ne, për të përmirësuar gjërat.”

Dy kandidatë: Markus Söder dhe Hendrik Wüst

Çështja thelbësore në të gjitha këto debate është kjo: nëse partitë unioniste — të përbëra nga CDU-ja dhe partia e saj simotër bavareze, CSU-ja — arrijnë në përfundimin se Merz nuk është më një kandidat i përshtatshëm për kancelar, kush mund ta pasojë atë? Emri i Markus Söder-it, liderit të CSU-së dhe kryeministrit të landit të Bavarisë, përmendet shpesh. Megjithatë, ai nuk heziton të jetë provokues — madje edhe ndaj CDU-së — gjë që e bën atë jo shumë të pëlqyeshëm për një publik të gjerë.

Një kandidat tjetër i mundshëm është Hendrik Wüst, kryeministri i landit të Rinit Verior-Vestfalisë (CDU), landi më i populluar i Gjermanisë. Ai ka drejtuar një koalicion me të Gjelbrit për më shumë se katër vjet me njëfarë sigurie dhe pa fërkime të mëdha, por deri tani ka treguar pak dëshirë për t'u zhvendosur në Berlin. Mbi të gjitha, Wüst synon të rizgjidhet prillin e ardhshëm, pasi në Rinin Verior-Vestfalinë janë planifikuar të mbahen zgjedhjet e landit.

Nga pikëpamja procedurale, një ndryshim nuk do të përbënte problem të madh nëse do të kishte marrëveshje të ndërsjellë: pas dorëheqjes së një kancelari, Bundestagu mund të emërojë një pasues me shumicë votash. Largimi i kreut aktual kundër vullnetit të tij është i mundur vetëm përmes një "vote konstruktive mosbesimi": Wüst ose Söder do të duhej ta sfidonin hapur Merz-in — një skenar që askush nuk e parashikon aktualisht

Ndoshta pikërisht për këtë arsye, tetë kryeministrat e landeve që i përkasin CDU-së bënë një deklaratë të përbashkët të mërkurën, duke riafirmuar mbështetjen e tyre për Merz-in. Në deklaratë thuhet: "Qytetarët mund të mbështeten tek ne për të trajtuar problemet e tyre." "Si kryeministra të landeve, ne duam – dhe do të – kontribuojmë në këtë përpjekje krah për krah me kancelarin federal."

Një takim ndoshta vendimtar të dielën në mbrëmje

Nuk ka dalë asnjë rival serioz përballë Friedrich Merz-it dhe ai nuk njihet si dikush që dorëzohet lehtë. Kjo është arsyeja pse politikanët kryesorë konservatorë vazhdojnë ta mbështesin atë. Për shembull, kryeministri i landit të Hesenit, Boris Rhein (CDU), i tha revistës "Der Spiegel": "Ajo që i duhet vendit tonë tani nuk janë debatet mbi personelin, por veprime vendimtare dhe reforma të guximshme."

Sipas zërave që qarkullojnë në qarqet politike të Berlinit, Merz synon të mbledhë komitetin ekzekutiv të CDU-së – i përbërë nga 22 figura kryesore konservatore – në Berlin që të dielën në mbrëmje, sapo të bëhen të ditura rezultatet e zgjedhjeve në landin e Meklenburg-Pomeranisë Perëndimore. Ai planifikon t'i shtrojë komitetit pyetjen nëse gëzon ende besimin e partisë së tij apo jo.

Agjenda e tij për javën në vijim thekson seriozitetin e situatës: ai ka anuluar një udhëtim të planifikuar prej kohësh për të marrë pjesë në Debatin e Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara. Merz madje nuk udhëton drejt Nju Jorkut siç ishte planifikuar fillimisht, sepse prania e tij në Berlin është e domosdoshme, sipas burimeve qeveritare./ DW