Unioni i Gjyqtarëve të Shqipërisë, Shoqata Kombëtare e Gjyqtarëve të Republikës së Shqipërisë, Shoqata e Prokurorëve të Republikës së Shqipërisë dhe Forumi i Grave Gjyqtare të Shqipërisë shprehën qëndrimin e tyre të përbashkët të premten, më 18 shtator, kundër vendimmarrjes së Kuvendit të Shqipërisë. Ky i fundit, me 81 vota të mazhorancës socialiste dhe 3 vota të PSD-së, miratoi në kundërshtim dhe në shkelje të afateve të vendimit të Gjykatës Kushtetuese formulën e re për pagat e magjistratëve, duke i rritur ato me 2%. Në deklaratë theksohet se do të vijohet me ndjekjen e procesit kushtetues lidhur me pagat e magjistratëve.
Sipas përfaqësive vullnetare të gjyqtarëve dhe prokurorëve, procedura parlamentare për miratimin e formulës së re të pagave të magjistratëve që në fillim është karakterizuar nga shkelje të kërkesave kushtetuese, prej miratimit të projektligjit përtej afatit kushtetues, mungesës së një analize financiare nga Këshilli i Ministrave, mungesës së konsultimit efektiv dhe dëgjimit tërësisht formal të grupeve të interesit, si dhe nga hyrja e menjëhershme në fuqi e ligjit.
“Shoqatat tona mbeten të palëkundura në qëndrimin e tyre për rivendosjen e të drejtave kushtetuese të magjistratëve, të cilat janë cenuar haptazi nga ligji i miratuar në orët e mesnatës. Në këtë kuadër, informojmë opinionin publik se, me të njëjtën urgjencë me të cilën ky projektligj u shqyrtua, u miratua dhe u dekretua, do t’i drejtohemi Gjykatës Kushtetuese, duke kërkuar pezullimin e zbatimit të ligjit, shfuqizimin e tij si të papajtueshëm me Kushtetutën, si dhe shqyrtimin e çështjes me përparësi”, citohet në deklaratë.
Shoqatat e vlerësojnë të domosdoshme kërkesën për shfuqizimin e këtij ligji, me argumentin se cenohet jo vetëm statusi financiar i magjistratëve – i cili është i lidhur ngushtësisht me garantimin e pavarësisë së tyre – por edhe vetë themelet e shtetit të së drejtës, për shkak të mosrespektimit të hapur të një vendimi të Gjykatës Kushtetuese.
Sipas shoqatave, do të jetë pikërisht procesi kushtetues ai që do të sqarojë çështjet e ngritura dhe do të hedhë poshtë përpjekjet për të diskredituar magjistratët dhe kërkesat e tyre legjitime.
“Theksojmë edhe një herë se kjo çështje nuk ka të bëjë me interesa financiare, siç është tentuar, në mënyrë të shtrembëruar, t’i paraqitet opinionit publik gjatë gjithë këtij procesi. Ajo lidhet me respektimin e vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, garantimin e pavarësisë së organeve të drejtësisë dhe mbrojtjen e themeleve të shtetit të së drejtës”, shtohet në deklaratë, duke nënvizuar se do të përdoret çdo mjet ligjor që Kushtetuta dhe ligji u vënë në dispozicion.
Mesditën e të premtes, disa orë pas miratimit të projektligjit në Kuvend, kryeministri Edi Rama i ftoi magjistratët përmes një postimi në llogarinë e tij në X që të negociojnë për të gjetur një tjetër zgjidhje për pagat.
“Uroj dhe besoj që përfaqësuesit e pushtetit gjyqësor, që nga drejtuesit e dy këshillave dhe me radhë drejtuesit e institucioneve të gjyqësorit, do t’i përgjigjen pozitivisht ftesës për t’u ulur së bashku në një tryezë pune pa humbur kohë, e për të adresuar temën e sistemit të pagave të magjistratëve në funksion të një zgjidhjeje të qëndrueshme afatgjatë, e cila i garanton ata përgjithnjë, por njëkohësisht garanton edhe ekuilibrin e përgjithëhershëm të piramidës shtetërore të pagave. Tryeza jonë do të mirëpresë edhe pjesëmarrjen e ekspertëve të Këshillit të Evropës, si edhe kontributin e Komisionit Evropian për Efiçencën e Drejtësisë”, shkroi Rama ndër të tjera.
Gjykata Kushtetuese shfuqizoi në shkurt të këtij viti si të papajtueshme me Kushtetutën formulën e mëparshme të miratuar nga Kuvendi për pagat e magjistratëve dhe i la ligjvënësit afat deri më 31 korrik për miratimin e një formule të re.
Vendimi parashikonte gjithashtu një mekanizëm zhbllokues, sipas të cilit formula e re e pagave do të përcaktohej nga vetë organet qeverisëse të sistemit të drejtësisë në rast se Kuvendi nuk vepronte brenda afatit.
Pas përfundimit të afatit, Këshilli i Lartë Gjyqësor dhe Këshilli i Lartë i Prokurorisë përcaktuan një pagë bazë referuese prej 222 mijë lekësh dhe 14 mijë lekë shtesë për kualifikimin. Këshillat vendosën gjithashtu kompensimin e asaj që e konsideruan “ulje të fshehur” të pagave nga ligji i mëparshëm, për periudhën nga prilli 2023 deri më 31 korrik 2026.
Ministria e Financave refuzoi ta zbatonte këtë përllogaritje, ndërsa magjistratët iu drejtuan SPAK-ut me kallëzim penal dhe Gjykatës Administrative me padi. Gjykata Administrative vendosi në favor të pagesës së gjyqtarëve dhe prokurorëve sipas formulës së përcaktuar nga këshillat.
Përplasja mes institucioneve të drejtësisë dhe shumicës parlamentare u zhvendos në seancën plenare, ku në orët e para të mëngjesit të së premtes mazhoranca socialiste dhe PSD miratuan projektligjin e ri që përcakton rritjen e pagave të magjistratëve me rreth 2%.
