Shqipëria po përgatitet të krijojë një rezervë shtetërore nafte që do të përdoret në rast krizash, ndërprerjesh të importeve apo situatash që mund të sjellin probleme me furnizimin dhe rritje të çmimeve të karburanteve.
Projektligji i ri parashikon që rezervat e sigurisë të kalojnë nën përgjegjësinë e shtetit, ndërsa aktualisht ato mbahen nga operatorët në depot e tyre magazinuese.
“Rezervat e sigurisë dhe ato specifike duhet të jenë, në çdo kohë, fizikisht të disponueshme, të aksesueshme dhe kontrollueshme, për qëllimet e këtij ligji”, thuhet në nenin 5 të projektligjit.
Për administrimin e tyre do të krijohet Autoriteti për Rezervën e Sigurisë, një ent publik që do të ketë përgjegjësinë për krijimin dhe menaxhimin e rezervave. Sipas projektligjit, rezerva duhet të jetë e barabartë me 90 ditë importe neto ose të paktën 61 ditë të konsumit mesatar ditor të vendit.
Rezervat do të sigurohen nga operatorët privatë, të cilët do të mbajnë përgjegjësi edhe për cilësinë e produkteve. Në të njëjtën kohë, një operator privat mund të bëhet edhe mbajtës i rezervës shtetërore, nëse lidh marrëveshje me Autoritetin përkatës.
Tarifa e re për operatorët
Krijimi dhe mbajtja e rezervës shtetërore do të financohet edhe përmes një tarife të re që do të paguhet nga operatorët ekonomikë.
Projektligji parashikon që Këshilli i Ministrave të miratojë “shumën e tarifave mbi produktet energjetike hidrokarbure në lekë/litër ose lekë/kg, për çdo kategori të produkteve energjetike hidrokarbure, për mbulimin e kostos së mbajtjes së rezervës nga Autoriteti”.
Financimi mund të sigurohet gjithashtu përmes kredive, të ardhurave nga shitja e rezervave dhe fondeve të buxhetit të shtetit.
Ekspertët kanë shprehur kritika për vendosjen e një tarife të re, duke argumentuar se operatorët mund ta reflektojnë këtë kosto në çmimin final të karburanteve për konsumatorët.
Gjoba deri në 10 milionë lekë dhe pezullim aktiviteti
Projektligji parashikon edhe masa ndëshkuese për operatorët që nuk përmbushin detyrimet.
Sipas nenit 18, përdorimi i paautorizuar i rezervave të detyrueshme dënohet me gjobë 2 milionë lekë.
Gjoba mund të arrijë në 10 milionë lekë në rastet kur rezerva nuk plotëson cilësinë dhe standardet e kërkuara, kur operatori nuk lejon aksesin në magazinat depozituese apo kur nuk paguan tarifën përkatëse.
Në rast përsëritjeje të shkeljes, përveç gjobës mund të vendoset edhe ndalimi i përkohshëm i veprimtarisë për depozitimin e rezervave, deri në një vit.
Projektligji pritet të nisë shqyrtimin në komisionet parlamentare.