Çfarë ndodh në trup kur na kap adrenalina? Ja si funksionon hormoni që na vë në alarm

Zemra fillon të rrahë fort, frymëmarrja shpejtohet, duart djersiten dhe trupi ndihet sikur është gati të veprojë. Këto janë disa nga efektet e adrenalinës, një hormon që aktivizon sistemin natyror të alarmit të trupit.

Imagjinoni se jeni përballë një situate që ju frikëson. Mund të jeni duke hyrë në një provim të rëndësishëm, duke dalë para publikut për të folur ose duke mbledhur kurajën për t'i folur dikujt që ju pëlqen.

Papritur, zemra fillon të rrahë më shpejt. Mund të ndieni një valë energjie, të filloni të merrni frymë më shpejt dhe t'ju djersiten pëllëmbët. Pas gjithë këtyre ndryshimeve qëndron një substancë shumë e rëndësishme: adrenalina. Ajo është një hormon që luan rol kryesor në reagimin e trupit ndaj rrezikut dhe stresit.

Çfarë është adrenalina?

Adrenalina, e njohur edhe si epinefrinë, është një hormon që prodhohet nga gjëndrat mbiveshkore. Këto gjëndra ndodhen pranë veshkave. Kur truri percepton një kërcënim, ai dërgon një sinjal alarmi drejt gjëndrave mbiveshkore.

Ato më pas lëshojnë adrenalinë në qarkullimin e gjakut. Hormoni udhëton me shpejtësi nëpër trup dhe përgatit organe të ndryshme për një reagim të shpejtë. Ky mekanizëm njihet si reagimi “lufto ose ik”.

Pse zemra fillon të rrahë më shpejt?

Kur adrenalina hyn në qarkullimin e gjakut, një prej efekteve të saj është rritja e ritmit të zemrës. Kjo ndihmon që më shumë gjak të shkojë drejt muskujve.

Nëse një person duhet të vrapojë për t'i shpëtuar një rreziku, muskujt kanë nevojë për furnizim të shpejtë me oksigjen dhe energji.

Adrenalina e përgatit trupin pikërisht për këtë. Prandaj, gjatë një “shpërthimi adrenaline”, mund të ndieni sikur zemra po ju del nga kraharori.

Edhe frymëmarrja ndryshon

Adrenalina bën që frymëmarrja të shpejtohet. Kjo i lejon trupit të marrë më shumë oksigjen. Oksigjeni është i nevojshëm si për muskujt, ashtu edhe për trurin.

Si rezultat, gjatë një situate stresuese mund të bëheni më vigjilentë dhe të ndiheni më të përqendruar. Trupi po përgatitet për veprim.

Pse tretja ngadalësohet?

Kur ekziston një kërcënim, trupi nuk ka nevojë të harxhojë shumë energji për të tretur ushqimin. Në atë moment, burimet duhet të përqendrohen te funksionet që mund të ndihmojnë për të përballuar rrezikun.

Prandaj adrenalina ngadalëson tretjen. Në një situatë emergjente, trupi i jep përparësi zemrës, muskujve dhe trurit.

Nuk duhet të ketë domosdoshmërisht rrezik real

Një nga gjërat më interesante rreth adrenalinës është se ajo nuk çlirohet vetëm kur jeta jonë është në rrezik. Një film horror mund të shkaktojë një shpërthim adrenaline.

E njëjta gjë mund të ndodhë në një slitë me rul, gjatë një eksperience emocionuese ose edhe kur bie në dashuri. Në këto raste, truri mund të reagojë ndaj një përvoje shumë intensive edhe pse nuk ekziston domosdoshmërisht një kërcënim real.

Kjo shpjegon edhe atë ndjesinë e veçantë që shumë njerëz e quajnë “adrenaline rush”.

Adrenalina mund të na ndihmojë të performojmë

Një sasi e shkurtër adrenaline mund të jetë e dobishme. Kur jemi nën presion, ajo mund të na bëjë më vigjilentë dhe të na ndihmojë të përqendrohemi te ajo që po ndodh.

Për shembull, një person që duhet të performojë në skenë mund të ndiejë zemrën duke i rrahur fort dhe një valë energjie përpara se të fillojë. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se diçka po shkon keq.

Në disa raste, ky reagim mund ta ndihmojë trupin dhe trurin të përballojnë situatën. Por adrenalina mund ta bëjë edhe më të vështirë situatën. Jo të gjithë reagojnë në të njëjtën mënyrë. Një shpërthim adrenaline mund të shkaktojë rrahje të shpejta të zemrës, frymëmarrje të shpejtë dhe djersitje të pëllëmbëve.

Për disa njerëz, këto ndjesi mund ta bëjnë më të vështirë përballimin e një situate stresuese. Në vend që të ndihen më të përqendruar, mund të ndihen të mbingarkuar ose të frikësuar. Kjo është një nga arsyet pse i njëjti reagim biologjik mund të përjetohet shumë ndryshe nga persona të ndryshëm.

Çfarë ndodh nëse stresi zgjat shumë?

Reagimi i adrenalinës është krijuar për situata të shkurtra. Ai është një sistem alarmi që ndihmon trupin të reagojë shpejt dhe më pas të qetësohet.

Por kur trupi përjeton stres të vazhdueshëm, ekspozimi i zgjatur ndaj niveleve të larta të adrenalinës mund të jetë i dëmshëm.

Sipas shkencëtarëve, shumë adrenalinë për një periudhë të gjatë mund të dëmtojë zemrën dhe inde të tjera të trupit. Kjo është një nga arsyet pse është e rëndësishme që trupi të ketë mundësi të largohet nga gjendja e alarmit.

Si mund të qetësohet trupi?

Kur ndieni se jeni të mbingarkuar nga stresi, frymëmarrja e thellë mund të ndihmojë trupin të fillojë të qetësohet. Edhe një shëtitje ose një bisedë me një mik, familjar apo person të besuar mund të ndihmojë.

Qëllimi është t'i jepet trupit sinjali se situata e rrezikut ka kaluar. Gradualisht, sistemi i alarmit mund të kthehet në gjendjen normale.

Adrenalina mund të shpëtojë jetë

Adrenalina nuk është vetëm një hormon që prodhojmë natyrshëm. Ajo përdoret gjithashtu si ilaç urgjent. Epinefrina mund të përdoret gjatë një reaksioni të rëndë alergjik për të ndihmuar në hapjen e rrugëve të frymëmarrjes.

Ajo mund të përdoret gjithashtu në raste të caktuara të një sulmi të rëndë të astmës ose për të ndihmuar në rikthimin e aktivitetit të zemrës gjatë arrestit kardiak.

Pra, e njëjta substancë që trupi përdor për të reaguar ndaj një rreziku mund të jetë edhe një mjet jetik në mjekësinë e urgjencës.

Sistemi i alarmit që na ka mbrojtur për miliona vite

Reagimi “lufto ose ik” është një mekanizëm i vjetër biologjik. Ai ka evoluar për t'i ndihmuar njerëzit dhe kafshët të reagojnë shpejt ndaj kërcënimeve.Kur një paraardhës përballej me një grabitqar, për shembull, nuk kishte kohë të mendonte gjatë.

Trupi duhej të ishte gati për të vrapuar ose për t'u përballur me rrezikun. Adrenalina ndihmonte që kjo të ndodhte. Sot, shumica e situatave që shkaktojnë një shpërthim adrenaline nuk janë kërcënime për jetën. Një provim, një prezantim, një film horror apo një udhëtim me slitë mund të shkaktojnë të njëjtin sistem biologjik.

Trupi ynë ende përdor të njëjtin mekanizëm alarmi, edhe pse bota moderne është shumë ndryshe nga ajo në të cilën ky mekanizëm evoluoi. Pra, herën tjetër kur zemra t'ju rrahë fort nga frika, emocionet ose një situatë stresuese, mund të jetë adrenalina që po e përgatit trupin tuaj për veprim. /CNA