Pse rrjetet sociale ju tregojnë gjithmonë gjërat që ju pëlqejnë?/ Ja si funksionojnë algoritmet

Nga videot me këlyshë dhe këngët e reja, te lajmet, produktet dhe përmbajtjet që bëhen virale, pothuajse çdo gjë që shfaqet në rrjetet sociale kalon përmes algoritmeve. Por si vendosin ato se çfarë duhet të shohim?

A ju ka ndodhur ndonjëherë të shihni një video në rrjetet sociale dhe, pak minuta më vonë, të filloni të merrni dhjetëra video të ngjashme? Mund të shikoni një video për një recetë, një këngëtar, një kafshë apo një temë të caktuar dhe papritur furnizimi juaj fillon të mbushet me përmbajtje të ngjashme.

Kjo nuk është rastësi. Pas gjithë kësaj qëndrojnë algoritmet. Ato janë një pjesë e padukshme, por jashtëzakonisht e rëndësishme e internetit modern. Algoritmet ndihmojnë platformat të vendosin se cilat postime, video, fotografi apo produkte duhet t'ju shfaqin.

Por qëllimi i tyre nuk është domosdoshmërisht t'ju japin atë që është më e mira për ju. Në shumë raste, synimi kryesor është shumë më i thjeshtë: t'ju mbajnë të interesuar dhe t'ju bëjnë të vazhdoni të klikoni.

Çfarë është një algoritëm?

Në formën më të thjeshtë, një algoritëm është një listë e saktë udhëzimesh që përdoret për të kryer një detyrë të caktuar. Mund ta imagjinoni si një recetë gatimi. Për të përgatitur një kek, ju nevojiten përbërës të caktuar dhe duhet të ndiqni disa hapa në një rend të caktuar.

Në fund merrni rezultatin: kekun. Algoritmet kompjuterike funksionojnë në mënyrë të ngjashme. Ato marrin të dhëna si hyrje, i përpunojnë sipas disa rregullave dhe prodhojnë një rezultat.

Kjo mund të jetë shumë e thjeshtë, si zgjedhja e një produkti, ose jashtëzakonisht komplekse, si përcaktimi i përmbajtjes që do të shfaqet në një rrjet social.

Algoritmet nuk janë shpikje e internetit

Edhe pse sot fjala “algoritëm” lidhet shpesh me teknologjinë, ideja është shumë më e vjetër. Një shembull i hershëm është Kodi i Hamurabit, i krijuar në Babiloni rreth 3.800 vjet më parë.

Kodi përmbante 282 rregulla që përcaktonin mënyrën se si duhej të trajtoheshin situata të ndryshme, përfshirë dënimet për krime. Matematicieni Noah Giansiracusa e konsideron këtë një nga shembujt e hershëm të një “algoritmi për drejtësinë”. Pra, algoritmet kanë ekzistuar shumë përpara kompjuterëve.

Edhe truri ynë përdor algoritme

Algoritmet nuk përdoren vetëm nga makinat. Edhe njerëzit përdorin rregulla dhe hapa të përsëritur për të marrë vendime.

Mendoni për një lojtar futbolli që luan në mbrojtje. Ai duhet të vëzhgojë pozicionin e topit, shpejtësinë e kundërshtarëve dhe pozicionin e shokëve të skuadrës për të vendosur se ku duhet të qëndrojë ose të vrapojë.

Ky proces mund të ndodhë aq shpejt sa ne as nuk e mendojmë në mënyrë të vetëdijshme. Në një farë mënyre, truri po përdor një “algoritëm” për të marrë një vendim.

Si vendos algoritmi se çfarë të shfaqë?

Imagjinoni se një rrjet social duhet të zgjedhë se cilat nga miliona postime duhet t'ju tregojë. Ai nuk mund t'ju shfaqë gjithçka. Prandaj përdor të dhëna për të parashikuar se cilat postime kanë më shumë gjasa t'ju tërheqin vëmendjen. Një prej sinjaleve kryesore është sjellja juaj e mëparshme. /CNA