Kina po kundërshton thirrjet në Shtetet e Bashkuara për ngadalësimin e zhvillimit të inteligjencës artificiale, duke e konsideruar këtë teknologji një çështje me rëndësi strategjike për sigurinë, ekonominë dhe fuqinë e vendit.
Ndërsa në Silicon Valley janë shtuar paralajmërimet për rreziqet që mund të sjellin modelet gjithnjë e më të avancuara të inteligjencës artificiale, Pekini po ndjek një tjetër qasje: zhvillim dhe përhapje të shpejtë të teknologjisë, të shoqëruara me rregulla dhe mbikëqyrje shtetërore.
Debati është intensifikuar pas thirrjes së Dario Amodeit, drejtuesit të Anthropic, për një ritëm më të kontrolluar të zhvillimit të modeleve më të avancuara të AI-së. Amodei ka argumentuar se përparimi teknologjik po ecën më shpejt se mekanizmat e sigurisë dhe ka kërkuar më shumë testime, vlerësime të pavarura dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
Në Kinë, megjithatë, ky propozim është parë me shqetësim. Reuters raporton se drejtuesit kinezë e konsiderojnë AI-në një teknologji që duhet zhvilluar dhe integruar në ekonomi, ndërsa rreziqet e saj të menaxhohen përmes standardeve teknike, vlerësimeve të sigurisë dhe mbikëqyrjes rregullatore.
Eric Xu, kryetar i radhës i Huawei-t, ka deklaruar se kompanitë kineze mund të mos jenë ende në të njëjtin nivel zhvillimi me disa prej kompanive amerikane për të përjetuar të njëjtat rreziqe që po paralajmërojnë laboratorët më të avancuar në SHBA. Sipas tij, zhvillimi duhet të vazhdojë, duke ruajtur një ekuilibër mes inovacionit dhe sigurisë.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se Pekini po i injoron rreziqet e inteligjencës artificiale. Kina ka ndërtuar një kuadër rregullator që synon të përballojë edhe skenarë më kompleksë, përfshirë humbjen e kontrollit mbi sistemet autonome.
Rregullat e miratuara këtë vit trajtojnë rreziqe të lidhura me agjentët e AI-së, të cilët mund të planifikojnë dhe të kryejnë vetë një sërë detyrash. Zhvilluesve u kërkohet të jenë në gjendje të zbulojnë, ndërhyjnë dhe ndalojnë sjellje të papërshtatshme të këtyre sistemeve, ndërsa përdoruesit duhet të informohen për vendimet autonome të agjentëve dhe të ruajnë autoritetin përfundimtar mbi to.
Pekini ka paralajmëruar gjithashtu për mundësinë që modelet më të avancuara të anashkalojnë kufizimet e sigurisë, të dalin nga mjediset e kontrolluara dhe të kenë akses në sisteme reale. Autoritetet kineze kanë nisur edhe hartimin e një standardi kombëtar të detyrueshëm për sigurinë e agjentëve të inteligjencës artificiale.
Kina e ka trajtuar prej kohësh edhe skenarin e humbjes së kontrollit nga AI. Kuadri i saj i sigurisë i publikuar në vitin 2024 përfshinte mundësinë që sistemet e ardhshme të mund të siguronin burime të jashtme, të përsëriteshin, të zhvillonin vetëdije ose të kërkonin fuqi jashtë kontrollit njerëzor. Versioni i zgjeruar i publikuar në vitin 2025 e forcoi më tej këtë pjesë të kuadrit.
Ndryshimi kryesor me qasjen e disa drejtuesve amerikanë qëndron te ritmi. Ndërsa Amodei dhe drejtues të tjerë të industrisë amerikane kërkojnë që zhvillimi i modeleve më të fuqishme të përshtatet me ritmin e masave të sigurisë, Pekini po përpiqet të vijojë përhapjen e AI-së në industri, duke vendosur njëkohësisht kufij rregullatorë.
Konkurrenca teknologjike me Shtetet e Bashkuara është një nga faktorët kryesorë pas kësaj qasjeje. Kina ka investuar fuqishëm në modele të inteligjencës artificiale dhe ka nxitur përdorimin e tyre në industri, shërbime dhe administratë. Qeveria qendrore dhe autoritetet lokale po mbështesin kompanitë e sektorit, ndërsa Pekini synon që AI-ja të bëhet një nga motorët e rritjes së ekonomisë.
Edhe Huawei po e sheh zgjerimin e agjentëve autonomë si pjesë të transformimit teknologjik të viteve të ardhshme. Kompania parashikon që deri në vitin 2035 mund të ketë qindra miliarda agjentë të inteligjencës artificiale aktivë në botë, ndërsa thekson paralelisht nevojën për teknologji të reja sigurie dhe mbrojtje të privatësisë.
Në këtë garë, Kina po përpiqet të shmangë një zgjedhje mes zhvillimit dhe sigurisë. Strategjia e saj është të vijojë investimet dhe integrimin e AI-së në ekonomi, ndërsa rreziqet të menaxhohen përmes standardeve, testimeve dhe kontrollit shtetëror.
Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara po përballen me një debat të brendshëm mbi ritmin e zhvillimit. Amodei ka kërkuar masa më të forta sigurie, ndërsa Presidenti Donald Trump ka minimizuar nevojën për një ngadalësim të gjerë dhe ka argumentuar se SHBA-ja tashmë ka mekanizma për të kontrolluar industrinë.
Çështja e inteligjencës artificiale pritet të jetë pjesë e diskutimeve mes Trumpit dhe presidentit kinez Xi Jinping, ndërsa zyrtarët e të dy vendeve po diskutojnë edhe mundësinë e vendosjes së disa “gardheve” të përbashkëta për sigurinë e AI-së.
Në thelb, SHBA-ja dhe Kina po përballen me të njëjtën sfidë: si të përfitojnë nga zhvillimi i inteligjencës artificiale duke kufizuar rreziqet që sjellin sistemet gjithnjë e më autonome. Por mënyra se si po i përgjigjen kësaj sfide mbetet e ndryshme: në SHBA debati është përqendruar gjithnjë e më shumë te ritmi dhe kufizimet e zhvillimit, ndërsa Kina po përpiqet të ruajë ritmin e garës teknologjike duke e vendosur sigurinë brenda një kuadri të kontrolluar nga shteti.