Nga Shkëlqim Berisha 

Kosova duhet ta kuptojë se një etapë e gjatë politike dhe juridike po i afrohet fundit. Kjo nuk do të thotë se përfunduan përgjegjësitë tona ndaj ish-krerëve të UÇK-së, familjeve të tyre apo viktimave. Procesi juridik vazhdon dhe çdo i dënuar në shkallë të parë ka të drejtën e ankimit, të mbrojtjes dhe të një gjykimi të drejtë.

Megjithatë, Kosova nuk mund të mbetet përgjithmonë peng i së shkuarës.

Dhomat e Specializuara nuk lindën nga një proces i zakonshëm i brendshëm. Ato u paraprinë nga raporti i Dick Marty-t, nga Task-Forca Hetuese e Bashkimit Evropian dhe nga një presion i jashtëzakonshëm ndërkombëtar mbi institucionet e Kosovës. Në vitin 2015, Kuvendi miratoi ndryshimet kushtetuese dhe ligjin përkatës nën paralajmërimin se, nëse nuk vepronte vetë, çështja mund të kalonte në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.

Sot qarkullojnë pretendime se ndryshimi i qëndrimit amerikan mund të ketë qenë pjesë e një kompromisi më të gjerë me Rusinë. Jason Steinbaum, ish-drejtues i lartë në Kongresin amerikan dhe bashkëpunëtor shumëvjeçar i Eliot Engelit, e ka ngritur këtë tezë në lidhje me negociatat bërthamore me Iranin, por vetë pranon se nuk ekziston asnjë dokument publik që e provon.

Edhe faktet për Rahm Emanuelin duhet të paraqiten drejt. Ai ishte bashkëthemelues dhe bashkëkryetar i Grupit Serb në Kongresin amerikan, përpara se të bëhej shef i kabinetit të Presidentit Obama. Megjithatë, kjo nuk provon se Emanueli drejtoi krijimin e Gjykatës Speciale apo se ekzistoi një marrëveshje e dokumentuar Obama–Rusi.

Nuk kemi nevojë të ndërtojmë teori të pakonfirmuara. Faktet e dokumentuara janë mjaftueshëm të rënda: Kosova u vendos nën presion, politika amerikane ndryshoi dhe shteti ynë pranoi të krijonte një institucion juridik të jashtëzakonshëm, jashtë territorit të vet dhe pa gjyqtarë kosovarë.

Ajo etapë, megjithatë, nuk mund të jetë më qendra e përhershme e politikës sonë kombëtare. Tani duhet të kalojmë nga UÇK-ja te UÇD-ja: nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës te Ushtria Çlirimtare Diplomatike.

UÇD-ja nuk është ushtri dhe nuk ka armë. Është një organizim kombëtar i dijes, diplomacisë, drejtësisë, lobimit, arkivave, komunikimit strategjik dhe diasporës. Është aftësia për ta mbrojtur të vërtetën e Kosovës jo vetëm në sheshet tona, por në Kongresin amerikan, në parlamentet evropiane, në universitete, në mediat ndërkombëtare dhe në çdo institucion ku formohen opinionet dhe merren vendimet.

Kjo nuk nënkupton harrimin e UÇK-së. Përkundrazi, është vazhdimi i misionit të saj me mjetet që kërkon koha.

Duhet të mbrojmë të drejtën e katër ish-krerëve për ankim dhe proces të drejtë. Duhet t'i respektojmë të gjitha viktimat pa dallim. Në të njëjtën kohë, duhet të dokumentojmë krimet e shtetit serb, të kërkojmë drejtësi për të zhdukurit dhe të mos lejojmë që përgjegjësia e Serbisë të relativizohet.

Njëkohësisht, duhet të dalim nga politika e reagimit emocional. Serbia dhe aleatët e saj kanë investuar për vite me radhë në diplomaci, lobim, dezinformim dhe rishkrim të historisë. Kosova nuk mund t'u përgjigjet vetëm me protesta, slogane dhe deklarata patriotike për konsum të brendshëm.

Na duhet një strategji e re kombëtare:

 • diplomaci profesionale dhe e koordinuar;

• ndoshta riktim të Ministrisë së Diasporës;

 • lobim i vazhdueshëm në Uashington dhe në kryeqytetet evropiane;

 • angazhim i organizuar i diasporës;

 • arkiv ndërkombëtar për krimet e Serbisë;

 • mbështetje serioze juridike për procesin e ankimit;

 • përballje profesionale me propagandën dhe operacionet hibride;

 • investim në studiues, juristë, diplomatë dhe komunikues ndërkombëtarë.

UÇK-ja e fitoi betejën për çlirimin fizik të Kosovës. UÇD-ja duhet ta fitojë betejën për mbrojtjen e saj diplomatike, juridike dhe historike.

Nuk e harrojmë luftën. Nuk i braktisim të dënuarit, familjet apo viktimat. Por as nuk mund të jetojmë përgjithmonë brenda një gjyqi, e as t'ia dorëzojmë të ardhmen një narrative të ndërtuar nga të tjerët.

Koha e pushkës ka përfunduar. Koha e fjalës së argumentuar, dokumentit, ligjit dhe aleancave ka ardhur.

Nga UÇK-ja te UÇD-ja!

Nga çlirimi i territorit, te çlirimi i së vërtetës së Kosovës në botë!