LIVE UPDATES
Bota

Kriza e ilaçeve në Iran/ Analiza e CNN: Sanksionet dhe lufta lënë pacientët pa medikamente

Vaksinimet sezonale kundër gripit janë anuluar këtë vit pasi qeveria nuk arriti t'i sigurojë ato nga Europa.

20 Shtator 2026, 20:10 Nga E.d
Kriza e ilaçeve në Iran/ Analiza e CNN: Sanksionet dhe lufta
Foto ilustruse

IRAN- Iranianët që kërkojnë medikamente nga farmacitë po përballen me çmime të larta të recetave ndërsa sanksionet amerikane shkatërrojnë ekonominë. Kur Sima 35-vjeçare hyri në një farmaci në Teheran, sytë i vrapuan nëpër raftet pas banakut, duke kërkuar kutinë që do t'i mbronte veshkat. Pa të, po i mbaronte koha.

Ajo më në fund gjeti medikamentin në farmacinë e shtatë që vizitoi, në një lagje të pasur të Teheranit. Lehtësimi i saj u zbeh kur farmacisti i tha se çmimi ishte rritur sërish, duke e lënë pa zgjidhje tjetër veçse të nëndozonte ilaçin shpëtues.

Ndërsa sanksionet amerikane mbytin ekonominë iraniane, njerëzit e zakonshëm me sëmundje kronike dhe të rënda po përpiqen të gjejnë ilaçin nga i cili varen për të mbijetuar. Me mungesa të rënda dhe rritje ditore të çmimeve, shumë, si Sima, janë detyruar të ulin dozat, të shtyjnë vizitat te mjeku ose të vetë-mjekohen.

"Ata kanë ndaluar përdorimin e medikamenteve për kancer për njerëzit që thonë se janë terminalë ose shumë të avancuar," tha Sima.

Një nënë në Teheran që humbi vajzën e saj të vetme është detyruar të ndryshojë medikamentin e saj antidepresiv në një version më pak efektiv të prodhuar lokalisht. Vaksinimet sezonale kundër gripit janë anuluar këtë vit pasi qeveria nuk arriti t'i sigurojë ato nga Europa. Pacientët me kancer po shesin televizorët dhe frigoriferët e tyre për të blerë medikamente me çmime të larta. Një paciente me kancer 55-vjeçare, tha se edhe ajo po i mbarojnë opsionet.

"Kam pyetur nëse njerëzit që vijnë për vizitë ose kthehen nga jashtë mund të sjellin ilaçet e mia, veçanërisht ato që nuk i gjejmë këtu ose nuk kemi akses. Mes sëmundjes dhe pasigurisë së luftës, e kam të vështirë të di çfarë të bëj," tha ajo.

Farmacitë në Iran të kontaktuara nga CNN konfirmuan mungesa dhe rritje çmimesh në disa kategori, përfshirë medikamentet për zemrën, të cilat tani ofrohen si gjenerike lokale në vend të markës së përshkruar, pilulat për uljen e kolesterolit, të cilat janë të disponueshme por shumë më të shtrenjta, dhe ilaçet kundër migrenës, të cilat janë zhdukur plotësisht nga raftet e dyqaneve.

Megjithatë, raportet mediatike iraniane sugjerojnë se mungesat janë shumë më të gjera, duke prekur gjithçka, nga antidepresantët deri te insulina dhe medikamentet për shtatzëninë. Barnat e tjera janë krejtësisht të paarritshme, duke lënë të sëmurët iranianë përballë çmimeve astronomikisht më të larta ose një versioni gjenerik më pak efektiv.

Mungesat kanë prekur pothuajse 800 medikamente, tha kreu i Shoqatës Iraniane të Farmacistëve, Shahram Kalantari, në një konferencë për shtyp muajin e kaluar, me farmacitë që nuk mund të sigurojnë alternativa për shkak të rritjes së kostove.

Borxhi në rritje

Irani tani prodhon më shumë se 97% të barnave të tij sipas volumit, tha Mehdi Pirsalehi, kreu i Organizatës së Ushqimit dhe Barnave të vendit, në shkurt. Më të goditurit janë barnat speciale të importuara që duhet paguar me valutë të huaj. Mungesat e këtyre barnave janë rritur nën fushatën e presionit maksimal të Presidentit amerikan Donald Trump, e cila ka intensifikuar kontrollin ndaj bankave iraniane dhe ka penguar eksportet e naftës – burimi kryesor i valutës së huaj për Republikën Islamike. 

"Ky nivel i lartë i prodhimit vendas nuk do të thotë domosdoshmërisht vetë-mjaftueshmëri të plotë. Prodhimi lokal mund të mbështetet ende në materiale, pajisje dhe teknologji të importuara, ndërsa disa ilaçe të specializuara dhe me kosto të lartë duhet të importohen," tha Peivand Bastani, Lektor i Lartë në Universitetin Flinders dhe bashkautor i një kërkimi që shqyrton efektet e sanksioneve në prokurimin farmaceutik në Iran.

Farmacitë nuk mund të plotësojnë inventarin e tyre sepse kompanitë e sigurimeve kanë ndaluar t'i paguajnë, sipas zyrtarëve iranianë. Me miliona iranianë të mbuluar nga sigurimi, paraqitja e një recete të siguruar në farmaci zakonisht nuk prodhon asgjë, ose kërkon që pacienti të paguajë vetë. 

Inflacioni i shfrenuar, kolapsi i pagesave të sigurimeve dhe paaftësia e qeverisë për të shitur naftë dhe për të siguruar valutën e huaj të nevojshme për të shlyer farmacitë kanë thyer zinxhirin e furnizimit.

Më shumë se 18,000 farmaci private në të gjithë vendin tani po presin të paguhen nga kompanitë e sigurimeve, thanë zyrtarë të Shoqatës së Farmacistëve të Iranit në një konferencë për shtyp muajin e kaluar, me borxhet e sigurimeve ndaj farmacive që arrijnë pothuajse 300 milionë dollarë. 

Shkatërrimi gjatë luftës

Sulmet ajrore amerikane dhe izraelite ndaj Iranit më herët këtë vit dëmtuan më shumë se 40 kompani farmaceutike, furnizues dhe shpërndarës pajisjesh, tha zëdhënësi i Administratës së Ushqimit dhe Barnave të Iranit, Mohammad Hashemi. 

Në fund të marsit, Izraeli goditi fabrikën e një kompanie të madhe farmaceutike iraniane, Tofigh Daru, e cila prodhonte përbërës aktivë për ilaçe kundër kancerit dhe anestezikë. Ushtria izraelite pretendoi se kompania furnizonte fentanil për një entitet iranian që kryente kërkim dhe zhvillim të armëve kimike, diçka që kompania e mohoi.

Sulmet ajrore dëmtuan gjithashtu Institutin historik Pasteur, i themeluar më shumë se një shekull më parë. The Lancet, një revistë mjekësore, raportoi se sulmet kishin shkatërruar laboratorë referencë thelbësorë, përfshirë ata për survejimin gjenomik, tërbimin, HIV/AIDS, hepatitin viral dhe sëmundjet e transmetuara nga vektorët.

Muajin e kaluar, Sekretari i Thesarit amerikan Scott Bessent njoftoi se SHBA do të godasë rrjetin kompleks të ndërtuar nga Irani gjatë viteve për t'i lejuar entiteteve të tij të shmangin sanksionet e gjera të Uashingtonit, një lëvizje e dizajnuar për të shtuar presion mbi Iranin në mungesë zgjidhjeje diplomatike.

Uashingtoni ka lejuar transaksione që përfshijnë mallra bujqësore, ushqime, ilaçe ose pajisje mjekësore për Iranin, por ka shtuar disa masa mbrojtëse për të siguruar që këto mallra të mos devijohen nga regjimi iranian për të financuar qëllimet e tij të liga. 

Në vitin 2019, SHBA sanksionoi Bankën Qendrore të Iranit dhe që atëherë ka kërkuar nga qeveritë dhe institucionet e huaja që kërkojnë mbrojtje për kanalet e pagesave të dërgojnë vullnetarisht më shumë informacion në Uashington lidhur me çdo dërgesë ilaçesh për Iranin, përfshirë detaje se kush po i blen dhe një angazhim të shkruar që nuk do të rishitet tek një individ apo entitet i sanksionuar./Dosja.al

iran shba lufta

Sondazh

Poll

Protesta kundër qeverisë/ Nis marshimi drejt Kryeministrisë

Protesta kundër qeverisë/ Nis marshimi drejt Kryeministrisë

“Jo në emrin tim”/ Diaspora shqiptare në Austri proteston kundër dënimit të 4 ish-krerëve të UÇK-së

Përfshihet nga flakët një automjet në Gjirokastër, policia nis hetimin

Bie zjarr në vendgrumbullimin e mbeturinave në Fushë-Krujë, tymi përhapet drejt Kamzës e Mamurrasit

Zjarr pranë fshatit 'Arshi Lengo' në Gjirokastër, flakët u afrohen banesave

Zjarr i përmasave të mëdha në Babicë të Vlorës, digjen dhjetëra ullinj shekullorë

Falsifikim dokumentash dhe përfitim i paligjshëm i pronave, arrestohet ish-drejtori i Kadastrës Fier

Vrasja në Sarandë/ Nëna sheh të birin e pajetë dhe shpërthen në lot: O djali i nënës

Vrasja në Sarandë, momenti kur kalimtari i plagosur futet në ambulancë

Vrasje me armë zjarri në qendër të Sarandës, PAMJET nga vendgjarja

Akuzat për falsifikim të dokumenteve, tjetër masë për ish-drejtorin e Kadastrës Fier e dy të tjerë

Berisha: Ministrja e re e Shëndetësisë është thjesht një kukull në duart e zeza të Surrelit

"Është mik i ngushtë me kreun e SPAK"/ Berisha: Demo është i gatuar me bandat me të rrezikshme

Vendimet e Gjykatës Speciale/ Berisha: Asgjë nuk e nxin luftën Çlirimtare të Kosovës

Berisha zbulon angazhimin e diasporës: Janë të gatshëm për të mbështetur përpjekjet e opozitës

I moshuari godet me thikë gruan, humb jetën në spital. Shoqërohet dhëndëri i tyre në Polici

Berisha: Bajram Begaj ka plaçkitur prona dhe i ka ndarë me Ramën, atë e kap gjyqi ushtarak

Prishtina proteston për vendimin e Hagës, djali i Thaçit e Veselit mes protestuesve

Dita e 111-të e protestës/ Mbyllen fjalimet, nis marshimi i qytetarëve në rrugët e Tiranës

Protesta në Tiranë/ Nis marshimi drejt Kryeministrisë, thirrje: Jepe dorëheqjen

Rama: Euro e dobët, duhet reflektim te çmimet

Zjarr në sektorin Rinia në Durrës, banorët dhe zjarrfikësit në luftë me flakët

Rama takime me furnitorë: Po fitoni më shumë se ç’e mban zakoni i mirë

Djali i Jakup Krasniqit: Nuk dorëzohemi, ajo që ndodhi në Hagë prek sakrificën e çdo dëshmori

Djali i Kadri Veselit: Nuk e kemi humbur besimin te bota perëndimore dhe drejtësia e tyre

Përfshihet nga flakët një automjet në një parkim nëntokësor në Fier, policia nis hetimet

Shkuan në Hagë në mbështetje të ish-krerëve të UÇK-së, 50 veteranët mbërrijnë në Portin e Durrësit

Ndizen tensionet në Prishtinë para protestës/ Policia kërkon dokumentet e identifikimit të...

Pagat e magjistratëve/ Rama: Gjykata Kushtetuese nuk i dikton Kuvendit si të votojë

Rama për pagat e magjistratëve: Askush nuk mund t’i diktojë Kuvendit kur të mblidhet

Rama: Lëvizjet e koordinuara mes shoqatave dhe gjyqësorit dëmtojnë Republikën e Shqipërisë

"SPAK dhe GJKKO janë dy suksese të reformës në drejtësi"/ Rama: KLP dhe KLGJ kanë falimentuar

Rama për opozitën: Të të përzënë nga protesta quhet “amanet mushkat, se kuajt ikën”

“Çështja Becchetti”/ Rama: E ka fituar arbitrazhin por do marrë zero lekë nga shteti shqiptar

Pagat e magjistratëve/ Rama: Të kërkosh rritje sa herë rriten pagat e të tjerëve është lajthitje

Rama për Gjykatën Kushtetuese: Detyra jote është të mos na lejosh ta ngremë dorën gabim...

Protesta e 110-të kundër qeverisë/ Qytetarët rrethojnë komisariatin nr.1, thirrje: Lironi çunat

Bardhi:Kompania që u kap me41kilogramë kokainë, përfitojë nga Qeveria1milion euro nga fondet e IPARD

Diskutimet për pagat e magjistratëve, kryeministri Edi Rama i bashkohet seancës në Kuvend

Marshim i protestuesve/ Policia bllokon hyrjet që të çojnë drejt Kuvendit

Tensione në Kuvend/ Balla- Muçit: E ke ndarë mandatin përgjysmë me Qorin

Dita e 110-të e protestës/ Nis marshimi i protestuesve në rrugët e Tiranës

U përplas me protestuesit, Luarasi: Në 730 komente kërkohej pushkatimi ose varja në litar

“Ne nga fshati jemi akoma te parmenda, ju po na çoni te IA"/ Korreshi ironizon qeverinë

Protesta qytetare në Tiranë/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë, thirrje

“E qepi gojën”! Berisha për Ramën pas vendimit të Hagës: I futi thikën pas shpine Kosovës

“KAYO skandal i paparë”/ Berisha: Bëhet trafik armësh, e shëmtuar për një vend të NATO-s

Vendimi i Hagës për ish-krerët e UÇK-së/ Spiropali: UÇK u ngrit për të mbrojtur gratë e dhunuara

Balla akuzon Berishën: Takove rusin që hartoi raportin kundër UÇK-së, punove kundër Hashim Thaçit

Vendim i Hagës për ish-krerët e UÇK-së/ Kuvendi i Shqipërisë del me deklaratë të përbashkët