Një studim i ri nga shkencëtarët e University of Cambridge ka rikthyer në vëmendje debatin e vjetër mbi ndikimin e biologjisë dhe mjedisit në zhvillimin e fëmijëve. Studiuesit kanë gjetur dallime mesatare në mënyrën se si vajzat dhe djemtë e porsalindur e drejtojnë vëmendjen, të vërejtshme vetëm disa orë pas lindjes.

Studimi, i publikuar në revistën Biology of Sex Differences, përfshiu 130 të porsalindur dhe përsëriti me metoda më të avancuara një eksperiment të zhvilluar më shumë se dy dekada më parë.

Gjatë eksperimentit, foshnjave iu shfaqën njëkohësisht dy video. Në njërën ishte një fytyrë njerëzore që lëvizte në mënyrë natyrale, ndërsa në tjetrën shfaqej një objekt mekanik, konkretisht toptha metalikë që lëviznin si lavjerrësi i Njutonit.

Në përgjithësi, të porsalindurit treguan më shumë interes për fytyrën njerëzore. Megjithatë, kur të dhënat u analizuan sipas seksit, u vu re një ndryshim mesatar në mënyrën e shpërndarjes së vëmendjes.

Vajzat kaluan më shumë kohë duke parë fytyrën njerëzore, ndërsa djemtë e orientuan relativisht më shpesh vëmendjen drejt objektit mekanik.

Studiuesit theksojnë se këto rezultate nuk nënkuptojnë se çdo vajzë preferon fytyrat dhe çdo djalë objektet. Bëhet fjalë për dallime mesatare në nivel grupi dhe jo për një rregull që vlen për çdo fëmijë.

Fakti që ndryshimi u vërejt vetëm disa orë pas lindjes e bën studimin veçanërisht interesant për kërkuesit. Në këtë fazë, foshnjat kanë pasur shumë pak përvojë me mjedisin social, ndaj studiuesit argumentojnë se faktorët prenatalë, përfshirë gjenetikën dhe ekspozimin hormonal gjatë shtatzënisë, mund të kenë një rol.

Rezultatet lidhen edhe me një studim të University of Cambridge të vitit 2000, i cili kishte raportuar një prirje të ngjashme te të porsalindurit. Studimi i mëparshëm kishte ngjallur debat dhe ishte kërkuar përsëritja e eksperimentit me metoda më të sofistikuara.

Në kërkimin e ri, kushtet eksperimentale u kontrolluan më rreptësisht dhe u përdorën teknika më të sakta për ndjekjen e shikimit të foshnjave. Një element i rëndësishëm ishte se studiuesit që analizonin të dhënat e shikimit nuk e dinin seksin e foshnjave dhe as llojin e stimulit që po shikonin, duke ulur mundësinë e ndikimit të paragjykimeve në rezultat.

Yumnah Khan, doktorante në Autism Research Centre në University of Cambridge dhe udhëheqëse e studimit, tha se kërkime të tjera të fundit kanë evidentuar dallime mesatare mes sekseve edhe në strukturën e trurit që në lindje. Sipas saj, të dhënat e reja sugjerojnë se ndryshime të tilla mund të shfaqen edhe në mënyrën se si drejtohet vëmendja dhe në disa aspekte të sjelljes.

Profesori Sir Simon Baron-Cohen, drejtor i Autism Research Centre, e lidhi studimin me një nga pyetjet më të debatuara në psikologji: sa ndikohet sjellja njerëzore nga biologjia dhe sa nga përvoja dhe mjedisi.

Fakti që disa dallime shfaqen shumë shpejt pas lindjes, sipas tij, sugjeron se faktorët prenatalë mund të kenë një rol. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se biologjia përcakton në mënyrë të pandryshueshme zhvillimin e fëmijës, pasi gjenet dhe hormonet ndërveprojnë vazhdimisht me përvojat që individi fiton gjatë jetës.

Edhe Dr. Alex Tsompanidis, studiues në Autism Research Centre, theksoi se dallimet e vërejtura në orët e para të jetës duhen parë si pika fillestare dhe jo si përcaktues të së ardhmes së një fëmije.

Sipas studiuesve, mënyra se si zhvillohet një individ është rezultat i një ndërveprimi kompleks mes biologjisë, mjedisit, edukimit dhe përvojave personale. Për këtë arsye, dallimet mesatare të vërejtura te të porsalindurit nuk mund të përdoren për të parashikuar aftësitë, sjelljen apo zhvillimin e një fëmije në të ardhmen.