Xi-Trump përballen me luftën tregtare, Europa mes tarifave amerikane dhe eksporteve kineze

Udhëheqësit e biznesit gjermanë dhe kinezë u takuan në Dyseldorf javën e kaluar për një dialog ekonomik. Ndërsa paneli iu kushtua tregtisë dhe investimeve midis Kinës dhe Bashkimit Evropian, rivaliteti i vazhdueshëm SHBA-Kinëishte një temë që askush nuk mund ta injoronte.

Ndërsa Xi Jinping dhe Donald Trump zhvillojnë bisedime në Uashington nga e enjtja (24.09), ekziston shpresa se ata mund të bëjnë përparim në lehtësimin e luftës tregtare që ka nisur Presidenti amerikan. Të dy udhëheqësit u takuan për herë të fundit në një samit në Pekin në maj, por nuk arritën të jepnin ndonjë rezultat konkret. “Pekini supozon dhe po vepron mbi bazën e asaj, që Kina dhe SHBA-të duan ta mbajnë njëra-tjetrën nën kontroll për të ardhmen”, tha Miko Huotari, drejtor i Institutit Kinez MERICS me seli në Berlin, në një konferencë për politikat javën e kaluar.

“Xi nuk ka nevojë për ndonjë përparim të shpejtë. Ai ka nevojë për më shumë kohë. E njëjta gjë vlen edhe për Uashingtonin. Pra, kemi një situatë ngërçi strategjik, që është përshkrimi më i mirë i asaj që po shohim tani.”

Një marrëveshje mund t’i sjellë dobi Partisë Republikane të Trump përpara zgjedhjeve vendimtare të Kongresit në nëntor, por mbetet shumë e pasigurt nëse do të ndodhë. “Do të flasim për gjithçka”, tha Trump për vizitën e Xi në Shtëpinë e Bardhë.

Bashkëpunim në inteligjencën artificiale?
Pekini dhe Uashingtoni konkurrojnë në shumë nivele, por askund rivaliteti nuk është aq i gjerë sa në fushën e inteligjencës artificiale.

Qeveria amerikane ka ndaluar eksportin e çipave me performancë të lartë në Kinë. Pekini, nga ana tjetër, ka kufizuar eksportin e metaleve të rralla, të cilat janë thelbësore për prodhimin e çipave.

Duke pasur parasysh shqetësimet në lidhje me rreziqet e inteligjencës artificiale të parregulluar, Xi dhe Trump pritet gjithashtu të diskutojnë futjen e masave mbrojtëse në këtë fushë. Xi mbështet bashkëpunimin ndërkombëtar në zhvillimin e inteligjencës artificiale, ndërsa Trump e sheh rregullimin e teknologjisë si një kërcënim për udhëheqjen amerikane.

Pas takimit me Zëvendëskryeministrin kinez He Lifeng në Nju Jork të dielën, Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Besant, tha se zyrtarët kinezë dhe amerikanë kishin diskutuar tashmë ngritjen e një “mekanizmi alarmi” për të ndarë informacion mbi incidentet e sigurisë që lidhen me inteligjencën artificiale.

“Shoku kinez” i Evropës
Nga një perspektivë evropiane, si Kina ashtu edhe SHBA-ja shihen aktualisht si partnerë kërkues.

“Goditja e dytë kineze” ka mbërritur tashmë në Evropë, tha Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen javën e kaluar në fjalimin e saj për gjendjen në BE në vitin 2026. “Goditja e parë kineze” ndodhi 25 vjet më parë, pasi Kina iu bashkua Organizatës Botërore të Tregtisë, kur produktet e lira të etiketuara “Made in China” filluan të përmbytnin tregjet globale.

E dyta është rezultat i përparimeve teknologjike të Kinës në industri të tilla si prodhimi i baterive, energjia e gjelbër dhe lëvizshmëria.

“Pasojat e saj po ndihen edhe në fabrikat tona lokale në të gjithë BE-në. Kjo po çon në deindustrializimin e qendrave industriale të Evropës. Kjo është e paqëndrueshme”, tha von der Leyen.

BE dëshiron të kalojë shpejt në lëvizshmërinë elektrike dhe të zvogëlojë në mënyrë drastike emetimet e dioksidit të karbonit nga transporti rrugor. Në të njëjtën kohë, Brukseli po kërkon tarifa shtesë për makinat elektrike të lira nga Kina, prodhuesit e të cilave kanë një avantazh falë çmimeve më të ulëta të automjeteve dhe subvencioneve të larta shtetërore.

Kina mohon se ka një avantazh të padrejtë, ndërsa edhe prodhuesit gjermanë të makinave Volkswagen dhe BMW janë kundër tarifave ndëshkuese për shkak të humbjes së mundshme të të ardhurave për shkak të kundërmasave kineze.

Një pjesëmarrës kinez në dialogun ekonomik në Dyseldorf, i cili kërkoi të mbetej anonim, i tha DW se konsumi vendas në Kinë nuk mund ta thithë të gjithë prodhimin industrial. “Ekonomia kineze është e dobët. Kompanitë janë të shqetësuara për biznesin e tyre dhe urgjentisht duhet të gjejnë tregje të reja jashtë vendit”, tha një biznesmen kinez që më parë kishte punuar për degën evropiane të një kompanie shtetërore kineze.

Trump ushtron presion mbi BE-në për Kinën

“Në dritën e rivalitetit strategjik në rritje midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, Uashingtoni u ka kërkuar vazhdimisht aleatëve të tij të shtrëngojnë kufizimet ndaj Kinës në fushat e teknologjisë, zinxhirëve të furnizimit dhe sigurisë”, tha Yang Xiepu, drejtor i Qendrës për Bashkëpunim Kinë-Gjermani në Akademinë Kineze të Shkencave Sociale.

Në të njëjtën kohë, Trump e ka kërcënuar shpesh Bashkimin Evropian me tarifa dhe ka destabilizuar aleancën strategjike brenda NATO-s. Kur BE-ja i ofroi Kanadasë “anëtarësim të asociuar” javën e kaluar, Trump sinjalizoi mundësinë e vendosjes së sanksioneve të reja të SHBA-së.

Ndërsa Kryeministri kanadez Mark Carney shprehu interes për ofertën, Trump e quajti idenë “qesharake”.

“Nëse e gjykoj se është në ndonjë mënyrë armiqësore, do të vendos tarifa shumë të larta ose do të pezulloj tregtinë me Evropën në shumë fusha”, tha Trump, pa specifikuar se çfarë do ta konsideronte “armiqësore” në marrëdhëniet BE-Kanada.

“Armiqësia” me Kanadanë
Përballë trazirave tarifore dhe retorikës toksike të administratës Trump, Carneyështë përpjekur hapur të mbetet neutral në skenën botërore. “E dimë që rendi i vjetër nuk do të kthehet. Nuk duhet ta vajtojmë”, tha ai në Forumin Ekonomik Botëror në Davos në janar. Carney tha se fuqitë e mëdha “mund të përballojnë të veprojnë vetëm për momentin”, por se fuqitë e mesme duhet të punojnë më mirë së bashku.

“Kur negociojmë me një fuqi hegjemonike ekskluzivisht në mënyrë bilaterale, ne negociojmë nga një pozicion dobësie. Ne marrim atë që na ofrohet. Ne konkurrojmë me njëri-tjetrin për të qenë më akomodues. Ky nuk është sovranitet”, tha Carney në forum. “Nëse nuk jemi në tryezë, jemi në menu”, theksoi ai.

Në fillim të vitit 2026, Carney vizitoi Kinën dhe arriti një marrëveshje mbi një “partneritet strategjik të epokës së re”. Ottawa më pas uli tarifat e importit për makinat elektrike kineze nga 100 përqind në 6.1 përqind. Kuota është 49,000 automjete në vit.

Kina, nga ana tjetër, ka nisur një ofensivë kontaktesh ndaj aleatëve amerikanë, “ose më saktë, kundër aleatëve të paqëndrueshëm”, siç e tha drejtori i MERICS, Miko Huotari. Për shembull, Xi mori pjesë në samitin e BRICS në Indi në shtator, pavarësisht marrëdhënieve të tendosura me Nju Delhin. Ai mori pjesë edhe në samitin e Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait në Kirgistan. Kina do të presë samitin e Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor, ose APEC, në nëntor.

Carney e përshkroi këtë formë të re të diplomacisë si “gjeometri në ndryshim”, ose aleanca të ndryshme për çështje të ndryshme, bazuar në vlera dhe interesa të përbashkëta. Në nëntor, ai do të udhëtojë në Shenzhen për samitin e APEC. Dhe shpreson se atje do të jetë pranë tryezës dhe jo në menu. /DW

Top Channel