Pronësia dhe të drejtat mbi një pronë mund të provohen edhe me dokumente alternative, kur ato nuk mund të vërtetohen përmes një regjistri publik. Mundësia parashikohet në projektligjin e ri “Për emetimin e obligacioneve të mbuluara dhe mbikëqyrjen e tyre”, i cili krijon një sistem të ri financimi për bankat.
Dispozita gjendet në nenin 6 të projektligjit dhe lidhet me pronat që përdoren si kolateral për kreditë e përfshira në grupin garantues të obligacioneve të mbuluara.
Sistemi alternativ duhet t’u mundësojë palëve të interesuara të identifikojnë pronën e vendosur si kolateral, të përcaktojnë pronarin e saj, të verifikojnë barrët e regjistruara dhe të konfirmojnë se hipoteka ose garancia mund të zbatohet edhe ndaj palëve të treta.
Përpara se një kredi e tillë të futet në portofolin që garanton obligacionet, banka duhet të vlerësojë vlefshmërinë juridike të pretendimit për pagesë dhe mundësinë reale për ekzekutimin e kolateralit.
Prona duhet gjithashtu të vlerësohet nga një ekspert i kualifikuar dhe i pavarur nga procesi i dhënies së kredisë. Vlerësimi duhet të jetë aktual dhe nuk duhet të përfshijë elemente spekulative.
Në rastin e kredive të garantuara me pasuri të paluajtshme, në grupin e mbulimit mund të llogaritet një vlerë jo më e madhe se 60% e vlerës së pronës së pranuar si garanci. Kolaterali duhet të ndodhet në Shqipëri ose në një shtet anëtar të Bashkimit Europian.
Dispozita nuk legalizon një pronë, nuk zgjidh konfliktet e pronësisë dhe nuk e regjistron atë automatikisht në Kadastër. Ajo krijon vetëm mundësinë që, për qëllimet e këtij instrumenti financiar, pronësia dhe të drejtat të provohen me një mekanizëm tjetër që ofron siguri të krahasueshme juridike.
Pikërisht përcaktimi i dokumenteve që do të pranohen si prova alternative dhe institucioni që do të garantojë besueshmërinë e tyre mbeten çështjet më të rëndësishme për zbatimin e dispozitës.
Kjo merr rëndësi të veçantë në Shqipëri, ku një numër pronash vazhdon të ketë probleme me regjistrimin, dokumentacionin, mbivendosjen e titujve ose pasqyrimin e të drejtave në regjistrat publikë.