Eric Wendt, mundësia për të lënë një gjurmë të veçantë në Shqipëri

-Koment i gazetës KOHA JONË-

Shqiptarët kanë parë shumë ambasadorë amerikanë të vijnë e të largohen nga Tirana. Kanë dëgjuar deklarata për demokracinë, drejtësinë dhe luftën kundër korrupsionit. Kanë ushqyer shpresa, kanë përjetuar zhgënjime dhe kanë ruajtur besimin se Shtetet e Bashkuara mbeten partneri më i rëndësishëm për të ardhmen e vendit. Eric Wendt ka mundësinë që këtë besim ta shndërrojë në një marrëdhënie edhe më të fortë, përmes një përfaqësimi të qartë, të drejtë dhe të palëkundur në parime.

Ai ka mundësinë të bëhet një nga ambasadorët amerikanë më të respektuar në historinë e marrëdhënieve mes dy vendeve. Ky është një vlerësim për potencialin e misionit të tij, një pritshmëri që duhet të marrë përgjigje përmes punës. Vendin në histori nuk ta jep ceremonia e pritjes. Ta japin qëndrimet që mban kur parimet vihen në provë.

Karriera e tij e gjatë ushtarake, përfshirë përvojën në strukturat e NATO-s, është një bazë që ushqen këtë pritshmëri. Wendt vjen nga një botë ku përgjegjësia ka peshë konkrete, ku fjala lidhet me detyrën dhe ku rezultati kërkon disiplinë. Kjo përvojë mund t’i japë diplomacisë së tij vendosmërinë dhe qartësinë që publiku shqiptar i vlerëson aq shumë.

Natyrisht, uniforma nuk e përcakton vetvetiu karakterin dhe as suksesi ushtarak nuk garanton sukses diplomatik. Por përvoja e drejtimit, përballja me situata të vështira dhe kultura e shërbimit mund të jenë pasuri të mëdha për një ambasador. Veçanërisht në një vend ku politika shpesh e mbulon të vërtetën me fjalë të shumta dhe ku përgjegjësia humbet mes justifikimeve.

Shqipëria ka nevojë për qartësi. Ka nevojë të dëgjojë se korrupsioni mbetet korrupsion, pavarësisht emrit, postit apo përkatësisë politike të atij që hetohet. Se partneriteti me Uashingtonin nuk është pronë e një qeverie apo e një partie. Se miqësia me Amerikën nuk mund të përdoret si certifikatë pafajësie për askënd.

Nëse Wendt e mban këtë standard me të gjithë, do të fitojë respektin që zgjat përtej mandatit të një ambasadori.

Pas një karriere të gjatë në shërbim të vendit të tij, misioni në Tiranë i ofron një mundësi të veçantë për të ndërtuar edhe një trashëgimi diplomatike. Nuk mund të pretendojmë se njohim ambiciet e tij personale. Por mund të themi se një përfaqësues me këtë përvojë ka përpara një rast të rëndësishëm: të lidhë emrin e vet me forcimin e institucioneve, me mbrojtjen e konkurrencës së ndershme dhe me mbështetjen e një drejtësie që nuk tërhiqet përpara pushtetit.

Këtu merr rëndësi të veçantë qëndrimi ndaj SPAK-ut. Në raportimet për paraqitjen e tij në Senat, Wendt ka shprehur vlerësim për punën e këtij institucioni dhe ka theksuar luftën kundër korrupsionit e krimit të organizuar ndër përparësitë e misionit të tij. Kjo krijon një bazë konkrete për pritshmërinë e mbështetjes amerikane ndaj drejtësisë.

Për qytetarët që presin fundin e pandëshkueshmërisë, rëndësi ka vazhdimësia e kësaj mbështetjeje. Ajo duhet të jetë e dukshme pikërisht kur hetimet bëhen të vështira, kur preken interesa të fuqishme dhe kur ndaj prokurorëve e hetuesve shtohen presionet.

Mbështetja më e vlefshme për SPAK-un është mbështetja për pavarësinë, profesionalizmin dhe zbatimin e ligjit. Një drejtësi e fortë duhet të jetë njëkohësisht e paanshme, të respektojë të drejtat e njeriut dhe t’i mbështesë akuzat në prova. Kështu fiton besim të qëndrueshëm dhe kështu mund të ndryshojë marrëdhënien mes qytetarit dhe shtetit.

Një tjetër provë për ambasadorin do të jetë raporti me interesat ekonomike. Shtetet e Bashkuara kanë të drejtë të mbështesin bizneset dhe investimet e tyre. Shqipëria ka interes të mirëpresë kapital serioz, teknologji dhe vende pune. Standardi që duhet mbrojtur është transparenca: konkurrencë e ndershme, rregulla të barabarta dhe asnjë privilegj që ushqehet nga afërsia me pushtetin. Një qëndrim i tillë do ta forconte njëkohësisht interesin amerikan dhe besimin shqiptar.

Popullariteti i Wendt do të ndërtohet edhe përmes mënyrës se si komunikon me njerëzit. Afrimiteti, thjeshtësia dhe gatishmëria për të dëgjuar kanë vlerë. Një ambasador që takon gazetarë, të rinj, sipërmarrës të ndershëm dhe qytetarë përtej sallave zyrtare, e njeh më mirë vendin ku shërben. Respekti rritet kur njerëzit ndiejnë se shqetësimet e tyre dëgjohen dhe kuptohen.

Megjithatë, shqiptarët duhet të mbajnë përgjegjësinë për demokracinë e tyre. Asnjë ambasador nuk mund të kryejë punën që u takon institucioneve, zgjedhësve dhe shoqërisë shqiptare. Amerika mund të jetë një mbështetje vendimtare.

Eric Wendt ka mundësinë të mbetet në kujtesën e shqiptarëve si ambasadori që mbështeti me vendosmëri drejtësinë, që foli qartë dhe që ruajti të njëjtin standard për çdo pushtet.

Nëse e përmbush këtë pritshmëri, emri i tij do të ketë një vend të veçantë në marrëdhëniet shqiptaro-amerikane. Dhe respekti që do të marrë do të jetë fituar aty ku ka më shumë vlerë: te besimi i qytetarëve.

Eric Wendt shpresohet të mbetet pas tre vitesh si ambasadori më i mirë në historinë e dy vendeve. Dhe do të shtojë edhe një dekoratë në gjoks si “ambasadori më i mirë”!