Italia drejt zgjedhjeve të 2027-ës, alarmi për përdorimin e IA-së në fushatën elektorale

Nga Alba Kepi

Përdorimi i inteligjencës artificiale në komunikimin politik po hap një debat të ri në Itali, ndërsa vendi i afrohet zgjedhjeve politike të vitit 2027. Në qendër të diskutimit është bërë një fotografi e manipuluar e deputetes së Forza Italia-s, Matilde Siracusano, e publikuar në rrjetet sociale nga Roberto Vannacci.

Rasti ka rikthyer vëmendjen te përdorimi i deepfake-ve në politikë, një teknologji që mund të përdoret për të ndryshuar fotografi, video apo regjistrime audio dhe për t’i paraqitur ato si materiale autentike.

Siracusano, politikane nga Messina dhe deputete e Forza Italia-s, është aktualisht nënsekretare e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin.

Ajo reagoi pas publikimit të fotografisë së manipuluar, duke paralajmëruar ndjekje ligjore.

Fotografia u publikua nga Roberto Vannacci, ish-gjeneral i ushtrisë italiane dhe eurodeputet, i cili u shkëput nga Lega dhe krijoi forcën e tij politike, Futuro Nazionale. Vannacci ka kundërshtuar përgjegjësinë për manipulimin e imazhit dhe ka deklaruar se fotografia ishte marrë nga një burim tjetër.

Publikimi ndodhi gjatë fushatës për zgjedhjet e pjesshme në Reggio Calabria, duke e bërë çështjen pjesë të drejtpërdrejtë të një gare elektorale. Pikërisht ky element ka rritur shqetësimin politik në Itali për mënyrën se si përmbajtjet e krijuara ose të ndryshuara me inteligjencë artificiale mund të përdoren në periudha zgjedhore.

Pas rastit, Alberto Barachini, nënsekretar i Presidencës së Këshillit të Ministrave dhe përgjegjës për informacionin dhe editorinë, propozoi një angazhim të përbashkët të forcave politike. Ideja e Forza Italia-s është që partitë të bien dakord të mos përdorin gjatë fushatave materiale të manipuluara me inteligjencë artificiale për të krijuar deklarata, veprime ose situata të rreme që u atribuohen kandidatëve.

Sipas kësaj qasjeje, partitë do të vendosnin një kufi politik për përdorimin mashtrues të teknologjisë, veçanërisht në rastet kur një fotografi, video ose regjistrim audio mund të bëjë që një zgjedhës të besojë si të vërtetë një material të fabrikuar.

Partia Demokratike kërkon që çështja të trajtohet edhe përmes legjislacionit. Anna Ascani, deputete e PD-së dhe nënkrytare e Dhomës së Deputetëve, ka qenë ndër politikanet që kanë kërkuar rregulla specifike për përdorimin e inteligjencës artificiale në fushatat zgjedhore.

Ascani ishte promotore e projektligjit C. 2212, i paraqitur në Parlament në janar 2025, i cili synonte të ndërhynte në rregullat për fushatat elektorale dhe referendumet për të parandaluar përdorimin mashtrues të përmbajtjeve të krijuara ose të manipuluara me inteligjencë artificiale.

Propozimi u shqyrtua nga Dhoma e Deputetëve, por më 11 mars 2026 procedura përfundoi pa miratimin e tij. Dokumentet parlamentare tregojnë se gjatë shqyrtimit të projektit u miratuan amendamente që hoqën nenet e tij, duke bërë që nisma të mos kalonte më tej në atë formë.

Debati i rikthyer pas rastit Siracusano tregon se çështja e deepfake-ve nuk është e re për institucionet italiane. Ajo ka qenë tashmë pjesë e diskutimeve parlamentare, ndërsa tani është shfaqur në mënyrë konkrete brenda një fushate zgjedhore.

Në Itali ekzistojnë edhe rregulla të tjera që mund të aplikohen në raste të caktuara të përmbajtjeve të manipuluara, veçanërisht kur publikimi i tyre shkakton dëm ose cenon të drejta personale. Megjithatë, debati aktual lidhet me pyetjen nëse këto dispozita janë të mjaftueshme për realitetin e ri të krijuar nga inteligjenca artificiale dhe rrjetet sociale.

Deepfake-t përbëjnë një problem të veçantë në periudhat elektorale sepse mund të krijohen dhe të shpërndahen shumë shpejt. Një fotografi e manipuluar mund të arrijë mijëra përdorues përpara se të verifikohet, ndërsa një video ose regjistrim audio i gjeneruar me IA mund t’i atribuohet një politikani një deklaratë që nuk e ka bërë kurrë.

Për këtë arsye, debati në Itali nuk lidhet vetëm me teknologjinë, por edhe me transparencën e informacionit politik. Një pjesë e rëndësishme e diskutimit është mënyra se si mund të dallohen materialet autentike nga ato të krijuara ose të ndryshuara artificialisht, sidomos në ditët e fundit të një fushate.

Rasti i Matilde Siracusanos ka shërbyer si një shembull konkret i kësaj sfide. Një fotografi e manipuluar, e publikuar në një periudhë zgjedhore, ka mjaftuar për të hapur një debat mes forcave politike mbi përgjegjësinë, transparencën dhe kufijtë e përdorimit të inteligjencës artificiale.

Ndërsa zgjedhjet e vitit 2027 afrohen, partitë italiane përballen me nevojën për të përcaktuar se si do të përdoret IA në komunikimin elektoral dhe çfarë masash do të ndërmerren ndaj përmbajtjeve që synojnë të paraqiten si reale, ndërsa janë të manipuluara.

Për momentin, në tryezë janë dy qasje: një marrëveshje politike mes partive për të shmangur përdorimin mashtrues të deepfake-ve dhe një kuadër ligjor më specifik. Debati pritet të vazhdojë ndërsa inteligjenca artificiale po bëhet pjesë gjithnjë e më e rëndësishme e komunikimit politik italian.