Sheqeri në gjak është burimi kryesor i energjisë për trurin, por kur niveli i glukozës qëndron i lartë për një kohë të gjatë, kjo mund të ndikojë edhe në funksionimin e sistemit nervor dhe në shëndetin e trurit.
Një nga pasojat që është lidhur me hipergliceminë kronike është ndikimi në funksionet njohëse. Studimet te personat me diabet kanë gjetur lidhje mes kontrollit jo të mirë të glukozës dhe vështirësive me kujtesën, përqendrimin, vëmendjen dhe funksione të tjera ekzekutive. Megjithatë, lidhja mes sheqerit të lartë dhe rënies njohëse është komplekse dhe jo të gjitha mekanizmat janë ende të qarta.
Një faktor i rëndësishëm është dëmtimi i enëve të gjakut. Hiperglicemia e zgjatur mund të dëmtojë enët e vogla dhe të mëdha të gjakut, përfshirë ato që furnizojnë trurin. Kjo mund të ndikojë në qarkullimin cerebral dhe lidhet me një rrezik më të lartë për probleme vaskulare dhe dëmtime të funksioneve njohëse.
Sheqeri i lartë mund të shoqërohet gjithashtu me stres oksidativ dhe procese inflamatore, mekanizma që studiuesit i kanë lidhur me dëmtimin e qelizave nervore. Hulumtimet sugjerojnë se këto procese, së bashku me çrregullimet në sinjalizimin e insulinës në tru, mund të ndikojnë në strukturën dhe funksionimin e tij.
Në disa raste mund të preken veçanërisht zonat e trurit që lidhen me kujtesën dhe të mësuarit. Studimet kanë raportuar ndryshime strukturore dhe funksionale në tru te personat me diabet, përfshirë ndryshime në hipokampus dhe në zona të tjera të përfshira në proceset njohëse.
Një tjetër aspekt është rezistenca ndaj insulinës në tru. Insulina nuk ka rol vetëm në kontrollin e glukozës në organizëm; ajo merr pjesë edhe në procese që lidhen me kujtesën dhe funksionimin e trurit. Çrregullimet në sinjalizimin e insulinës janë studiuar si një prej mekanizmave të mundshëm që lidhin diabetin me dëmtimin njohës.
Megjithatë, është e rëndësishme të bëhet dallimi mes një rritjeje të përkohshme të sheqerit në gjakdhe hiperglicemisë që përsëritet ose zgjat për periudha të gjata. Një episod i vetëm nuk do të thotë se truri po dëmtohet në mënyrë të përhershme. Rreziku për komplikime lidhet veçanërisht me ekspozimin kronik ndaj niveleve të larta të glukozës.
Prandaj, kontrolli i sheqerit në gjak është i rëndësishëm jo vetëm për zemrën, veshkat dhe enët e gjakut, por edhe për shëndetin afatgjatë të trurit. Nëse nivelet e glukozës janë shpesh të larta ose shfaqen simptoma të pazakonta, vlerësimi mjekësor ndihmon në identifikimin e shkakut dhe në menaxhimin e tyre.
