Nafta rritet me deri në 30 dollarë për fuçi, BE shqyrton lirimin e rezervave strategjike
Bashkimi Evropian po shqyrton mundësinë e një lirimi të ri emergjent të rezervave strategjike të naftës, ndërsa Komisioneri Evropian për Energjinë, Dan Jørgensen, deklaroi se rezervat mund të përdoren sërish për të rritur ofertën në treg dhe për të zbutur presionin në rritje mbi çmimet.
“Po diskutojmë me të gjitha vendet anëtare të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), jo vetëm me Shtetet e Bashkuara, se kur është momenti i duhur për të bërë një çlirim të rezervave, sepse kjo është një nga mundësitë që kemi. E kemi përdorur edhe në të kaluarën dhe ka gjasa ta përdorim sërish”, deklaroi komisioneri danez për Euronews.
Lufta në Iran dhe kapacitetet e reduktuara të rafinerive kanë kufizuar furnizimin me naftë, duke shkaktuar rritje të fortë të çmimeve për bizneset dhe konsumatorët.
Çmimet e naftës diesel në pikat e karburantit janë rritur ndjeshëm gjatë muajit të fundit, duke nxitur Shtetet e Bashkuara t’u kërkojnë vendeve anëtare të BE-së të çlirojnë rezervat emergjente. Një masë e tillë mund të sjellë në treg deri në 120 milionë fuçi shtesë.
Çmimi i naftës diesel në SHBA është rritur në 7 dollarë për gallon, ndërsa nafta Brent që prej fundit të shtatorit tregtohet në intervalin 97-102 dollarë për fuçi.
Kjo përkthehet në një rritje prej 25 deri në 30 dollarësh për fuçi, krahasuar me nivelet para nisjes së luftës.
Jørgensen tha se vendet e BE-së po diskutojnë një çlirim të koordinuar të rezervave përmes Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, me seli në Paris. Megjithatë, vendimi përfundimtar i takon secilit shtet anëtar.
“Ne koordinohemi përmes BE-së dhe qëndrimeve tona në IEA. Por ky është një vendim i çdo shteti anëtar, nëse dëshiron apo jo ta bëjë këtë. Dhe kjo është diçka që po diskutohet aktualisht”, u shpreh ai.
Sipas raportimeve, Komisioni Evropian zhvilloi më herët një videokonferencë me disa vende, mes tyre edhe Mbretërinë e Bashkuar, për të vlerësuar skenarë të ndryshëm lidhur me situatën e furnizimit me naftë.
Lirimi i rezervave mund të sjellë shpejt në treg naftë diesel dhe produkte të tjera të naftës, duke reduktuar potencialisht mungesat. Megjithatë, rezervat emergjente janë të kufizuara, pasi të përdoren, ato duhet të rimbushen dhe qeveritë mund të hezitojnë t’i ulin rezervat e tyre për sa kohë kriza gjeopolitike mbetet e pazgjidhur.
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë deklaroi në gusht se rezervat globale të regjistruara janë ulur me rreth 410 milionë fuçi që prej nisjes së luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, më 28 shkurt. Ndërkohë, sasitë e kufizuara të naftës diesel dhe karburantit për avionë kanë çuar marzhet e rafinimit në nivele rekord.
Rezervat emergjente të BE-së mbeten në nivele të larta dhe janë të disponueshme në rast të një tronditjeje në treg, megjithëse tregjet e naftës diesel dhe karburanteve të aviacionit vijojnë të jenë nën presion dhe çmimet mbeten të larta, sipas të dhënave të përditësuara të Eurostat për vitin 2026.
BE-ja kishte marrë pjesë më herët në një çlirim të madh dhe të koordinuar të rezervave në mars, kur Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë mbikëqyri nxjerrjen në treg të 400 milionë fuçive. Vendet e BE-së kontribuuan me rreth 20% të totalit, megjithëse një pjesë e konsiderueshme e kësaj sasie nuk kishte mbërritur ende në treg deri javën e kaluar.
Kreu i IEA-së, Fatih Birol, u bëri thirrje vendeve të BE-së të përdorin sasitë e mbetura nga alokimi i marsit, gjatë një takimi joformal të ministrave të Energjisë në Dublin më 29 shtator.
