Arrestimi i kreut të Shërbimit Informativ Shtetëror të Shqipërisë nxjerr në pah dështime sistemike në procesin e emërimit të saj dhe ngre pyetje të tjera lidhur me reagimin institucional, sipas ekspertit të sigurisë Arjan Dyrmishi, drejtues i Qendrës për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjes në Tiranë.
Vlora Hyseni, drejtoreshë e Shërbimit Informativ Shtetëror, SHISH, u arrestua më 22 shtator, nën dyshimin se kishte nxjerrë informacione të klasifikuara te biznesmeni Ergys Agasi, i cili vetë u arrestua në fund të gushtit nën dyshimin për përfshirje në manipulimin e tenderëve publikë të zhvilluar nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit, AKSHI, e cila, ndër të tjera, administron portalin shtetëror të shërbimeve publike, e-Albania.
Agasi, i cili mohon çdo shkelje, u arrestua më 27 gusht. Me origjinë nga Kosova fqinje, Hyseni shërbeu në Agjencinë e Inteligjencës së Kosovës gjatë viteve 2019-2021. Pasi u shkarkua, ajo u rishfaq brenda pak muajsh si këshilltare e sigurisë e kryeministrit shqiptar Edi Rama, i cili më pas e emëroi në krye të SHISH-it në mars 2023.
Dyrmishi tha se siguria kombëtare e Shqipërisë, anëtare e NATO-s, ishte “padyshim e komprometuar” nga kjo çështje, e cila, sipas tij, kishte nxjerrë në pah edhe mungesën e mekanizmave parandalues.
“Problemet që na kanë sjellë në këtë pikë lidhen me të gjithë sistemin e qeverisjes së shërbimeve,” tha ai në një intervistë për BIRN.
Hyseni, e cila u shkarkua nga Rama pas arrestimit të saj, nuk ka bërë publikisht asnjë koment lidhur me akuzat ndaj saj.
Mangësi sistemike
Dyrmishi tha se emërimi i Hysenit “duhej t’i ishte nënshtruar disa procedurave, konkretisht verifikimit të të shkuarës së individit”.
“Kryeministri deklaroi se ishin marrë referenca nga shërbimet partnere. Edhe Kosova është një shërbim partner. Atëherë, çfarë lloj referencash u morën konkretisht nga Kosova?”
“Për më tepër, sa i përket sistemit të brendshëm të shërbimit informativ: vetë sistemi ka një mekanizëm të njohur si ndarja në kategori të veçanta aksesi. Nuk është një sistem ku të gjithë kanë akses në gjithçka.”
“Për shembull, nëse hyni në faqe ose dosje të caktuara, ekziston një softuer që regjistron se kush ka pasur akses në to dhe cilat dokumente janë shkarkuar. Si rregull, edhe nëse do të ishit drejtor i shërbimit informativ dhe do të aksesonit një dosje operative për ta shqyrtuar, do të krijohej një regjistrim i këtij veprimi.”
“Për më tepër, ekziston edhe Inspektori i Përgjithshëm i Shërbimit Informativ, i cili, si rregull, i raporton kryeministrit për çështjet që lidhen me institucionin dhe që nuk po funksionojnë siç duhet.”
“Një pikë tjetër është se kemi edhe atë që njihet si mbikëqyrja parlamentare,” tha Dyrmishi dhe ngriti pyetjen se pse opozita nuk kishte kërkuar një hetim parlamentar kur Hyseni u emërua.
“Fakti që kemi këtë rast konfirmon se këta mekanizma nuk kanë funksionuar.”
Përgjegjësi individuale?
Rama ndodhej në Nju Jork, në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, kur u bë publik lajmi për arrestimin e Hysenit. Ashtu siç ka bërë edhe më parë kur një aleat i tij është arrestuar, Rama tha se kjo ishte një “çështje individuale”.
Teksa po kthehej me avion, qeveria njoftoi se Rama do t’i drejtohej publikut shqiptar nga aeroporti i Tiranës, duke bërë që gazetarët të përgatiteshin për një konferencë për shtyp. Në fakt, atyre iu dha akses në një video të regjistruar paraprakisht, 37 minuta të gjatë, në të cilën ai theksoi sërish se përgjegjësia për çdo shkelje ishte individuale dhe kritikoi mënyrën e trajtimit të arrestimit të Hysenit, për faktin se, sipas tij, ajo kishte “ekspozuar” punën e SHISH-it ndaj një “dëmtimi serioz” të mundshëm.
Dyrmishi tha se ishte qartësisht “mungesa e një protokolli që rregullon situata të tilla”, por pyeti në mënyrë retorike: “Kush priste ai që ta kryente një operacion të tillë?”
“Nuk duket se këtu ekziston një protokoll që përcakton se si duhet të trajtohen kryeministri, presidenti apo drejtuesi i shërbimit informativ kur gjenden në pozicione të tilla,” tha Dyrmishi për BIRN.
“Nuk mund ta pyesësh thjesht SPAK-un pse bëri një arrestim kur nuk ekziston një protokoll i përcaktuar për rastin konkret. Nuk kishte një protokoll në fuqi; ata vëzhguan situatën, vepra ishte flagrante dhe aktiviteti po vijonte qartësisht.”
Këshilli i Sigurisë Kombëtare, i mbledhur me thirrjen e presidentit, përsëriti argumentin e Ramës se përgjegjësia për çdo shkelje i përkiste vetëm Hysenit. Dyrmishi tha se kjo ishte e pakuptimtë.
“Sigurisht, përgjegjësia është personale, por përpara se të jetë personale, ajo është një çështje sistemike,” tha ai.
“Fakti që e cilësuan ‘individuale’ tregon parëndësinë dhe paaftësinë e këtij këshilli për të hedhur të paktën bazat për një analizë të thellë dhe kritike të mënyrës se si arritëm në këtë rast konkret, në këtë situatë.”
“Duket sikur vazhdimisht po ia kalojnë fajin individit. Por sigurisht që jo çdo rast mund të jetë thjesht çështje përgjegjësie personale.”
Dyrmishi tha se shkalla e dëmit të shkaktuar ende nuk është përcaktuar.
“Nevojitet një vlerësim diagnostik për të përcaktuar vëllimin e informacionit të rrjedhur dhe sa persona janë komprometuar,” tha ai. “Ish-drejtorja e shërbimit informativ mund të ketë komprometuar 10 ose 20 zyrtarë të shërbimit, të cilët mund t’i kenë dhënë asaj informacion.”
“Ata mund ta kenë bërë këtë për shkak të autoritetit të saj, por ajo mund t’i ketë implikuar edhe ata, duke çuar potencialisht në burgosjen e tyre. Kjo do të ishte një goditje e madhe për shërbimin informativ.”
“Është gjithashtu një goditje e jashtëzakonshme për reputacionin.”
Shënim: Ky artikull u amendua më 2 tetor 2026 për të korrektuar një citim të të intervistuarit dhe për të modifikuar titullin në përputhje me të.
