Pyetjet në lidhje me shëndetin e udhëheqësit kinez Xi Jinping shkaktuan kërkesa të pazakonta nga zyrtarët e Pekinit drejtuar homologëve të tyre amerikanë gjatë vizitës së tij në Uashington javën e kaluar për t'u takuar me Donald Trump.
Ajo që donin ndihmësit e ngushtë të presidentit 73-vjeçar ishte kujdes i veçantë për t'u siguruar që ai të kishte kohë të mjaftueshme për të pushuar gjatë samitit të tij me Trump.
Kryesorja midis kërkesave ishte një dhomë private në Krahun Perëndimor të Shtëpisë së Bardhë ku ai mund të tërhiqej midis ngjarjeve.
Sipas burimeve të cituara nga Wall Street Journal, vetëm gruaja e tij, Peng Liyuan, lejohej ta shoqëronte atë. Asnjë anëtar tjetër i delegacionit kinez nuk lejohej të përdorte atë dhomë të veçantë - madje as Cai Qi, shefi i stafit të Xi.
Pa drekë pune, pesë orë pushim
Gjithashtu i habitshëm ishte fakti se rreth një muaj para udhëtimit, ekipi përgatitor i presidentit kinez hodhi poshtë një propozim për një drekë pune midis Xi dhe Trump më 24 shtator, e vetmja ditë "e plotë" e samitit, sipas të njëjtave burime.
Në një rast të ngjashëm, kur Trump vizitoi Pekinin në maj, të dy udhëheqësit drekuan së bashku në kompleksin udhëheqës kinez Zhongnanhai.
Informacioni kryesor që zyrtarët kinezë u kishin dhënë homologëve të tyre amerikanë ishte se ata preferonin t'i jepnin më shumë kohë pushimi Xi gjatë vizitës së tij në Uashington.
Rezultati ishte një boshllëk prej rreth pesë orësh në orarin e samitit - një periudhë jashtëzakonisht e gjatë pa aktivitet për një vizitë që zgjati vetëm dy ditë.
Për më tepër, delegacioni kinez nuk caktoi asnjë aktivitet për Xi në mbrëmjen e mbërritjes së tij, ndërsa në ditën e fundit të vizitës, më 25 shtator, presidenti kinez qëndroi për rreth dhjetë minuta në Arkivin Kombëtar të SHBA-së, shumë më pak sesa kishin parashikuar zyrtarët amerikanë, të cilët besonin se ai do të gjente një mundësi atje për të folur përsëri me Trumpin për Tajvanin.
Megjithatë, është e vërtetë se Xi kishte bërë një fluturim prej rreth 14 orësh nga Pekini, dhe vetëm ndryshimi i kohës mund të shpjegonte disa nga ndryshimet në orar, veçanërisht në mbrëmjen e mbërritjes së tij.
Në fund të fundit, kur Trump - tani 80-vjeçar - ishte në Pekin për një samit në fillim të këtij viti, ekipi i tij kishte planifikuar gjithashtu periudha kohore pa aktivitete zyrtare gjatë dy ditëve.
Sipas një regjistri zyrtar të aktiviteteve presidenciale, presidenti amerikan përdori një pjesë të asaj kohe për intervista me Fox News.
Një orar i rreptë edhe për pjesëmarrjen në rituale
Gjatë pranisë së tij në Uashington, Xi mori të gjitha nderimet e një vizite zyrtare shtetërore: 21 të shtëna me top, një fluturim mbi tokë nga avionë luftarakë amerikanë dhe një bombardues i fshehtë, si dhe një statujë të madhe shqiponje si dhuratë.
Megjithatë, prapa skenave, ekipi i tij e kishte hartuar orarin bazuar në kohën që ai mund të qëndronte në këmbë, sa larg mund të ecte dhe kur do t'i duhej një pushim, sipas njerëzve të njohur me përgatitjet.
Dennis Wilder, një ish-drejtor i lartë për Kinën në Këshillin e Sigurisë Kombëtare, i cili organizoi tre vizita shtetërore nën George W. Bush, e quajti krijimin e një hapësire të veçantë për Xi për të pushuar të paprecedentë.
Ai i tha WSJ se, ndërsa përgatiteshin vizitat e kryeministrit japonez Junichiro Koizumi, kryeministrit australian John Howard dhe paraardhësit të Xi, Hu Jintao, "ne nuk kemi bërë kurrë diçka të tillë. Është e pazakontë".
Pyetjet nuk dolën papritur tani
Pyetjet në lidhje me shëndetin e Xi-së nuk janë të reja.
Diskutime të ngjashme filluan pas turneut të tij evropian në vitin 2019, kur ai u pa duke ecur me pak vështirësi dhe duke përdorur krahët e një karrigeje për mbështetje.
Megjithatë, më shumë se gjashtë vjet më vonë, Xi mbetet në krye të Kinës, duke grumbulluar më shumë pushtet se çdo udhëheqës kinez që nga Mao Ce Duni dhe pa emëruar një pasardhës.
Kina praktikisht nuk ka asnjë proces formal për zgjedhjen e personit që do të marrë përsipër tre pozicionet thelbësore që Xi mban tani: sekretar i përgjithshëm i Partisë Komuniste, president i vendit dhe kryetar i Komisionit Qendror Ushtarak.
Gjatë vizitës së tij në Uashington, lëvizjet e tij të kujdesshme ishin të dukshme edhe në pamjet televizive të pamontuara.
Në njërën prej tyre, ndërsa zbriste shkallët e aeroplanit të tij në Bazën Ajrore Andrews, Xi kapi gruan e tij, Peng, me njërën dorë ndërsa me tjetrën mbante kangjellat.
Dy ditë më vonë, ndërsa ngjiteshin në shkallët e Arkivit Kombëtar me Trump dhe Melania Trump, çifti përsëri mbante duart gjatë gjithë rrugës. Në fakt, Xi dukej sikur po mbështetej fizikisht te gruaja e tij, në vend që thjesht t'i mbante dorën.
Mediat shtetërore kineze i hoqën këto momente nga mbulimi televiziv në kohën më të shikuar të vizitës.
Megjithatë, duhet theksuar se Xi për vite me radhë e ka mbajtur dorën e Peng në paraqitjet zyrtare, një gjest i pazakontë për një udhëheqës kinez që media shtetërore shpesh e ka portretizuar si një shenjë të marrëdhënies së ngushtë të çiftit.
Ai nuk shkoi në darkën e BRICS me Putinin sepse "nuk ndihej mirë".
Edhe para se të vizitonte Uashingtonin, diskutimet rreth shëndetit të Xi ishin intensifikuar. Në samitin e BRICS në Indi në fillim të shtatorit, presidenti kinez nuk mori pjesë në një darkë shtetërore me Presidentin rus Vladimir Putin dhe udhëheqës të tjerë sepse, sipas Wall Street Journal, nuk ndihej mirë.
Sipas Wilder, i cili tani është profesor i Studimeve Aziatike në Universitetin Georgetown, ajo që spikati gjithashtu ishte kohëzgjatja e kufizuar e programit midis Trump dhe Xi.
Takimi dypalësh i dy udhëheqësve në Shtëpinë e Bardhë më 24 shtator filloi pak para mesditës dhe përfundoi në fillim të pasdites. Xi më pas u largua nga Shtëpia e Bardhë dhe nuk u kthye deri në darkën shtetërore atë mbrëmje, në të cilën morën pjesë edhe drejtues të lartë të biznesit amerikan, përfshirë CEO-n e Nvidia-s, Jensen Huang, dhe CEO-n e Tesla-s, Elon Musk.
"Është një periudhë kohore jashtëzakonisht e shkurtër për një samit të këtij niveli", komentoi Wilder, duke iu referuar kohës së kufizuar të shpenzuar për bisedime thelbësore midis udhëheqësve të dy ekonomive më të mëdha në botë.
Sekreti shtetëror dhe çështja e trashëgimisë
Shëndeti i udhëheqësve kryesorë të Kinës tradicionalisht është trajtuar si një nga sekretet shtetërore më të ruajtura nga afër. Kjo praktikë rrjedh nga bindja e Partisë Komuniste se çdo shenjë dobësie në krye mund të shkaktojë mosmarrëveshje të brendshme në parti ose të destabilizojë kontrollin e saj mbi pushtetin.
Analistët që specializohen në lidershipin kinez, megjithatë, thonë se nuk kanë parë ndonjë shenjë të rënies njohëse në paraqitjet publike të Xi-së.
"Ekziston një ndryshim i madh midis një udhëheqësi që është plotësisht i paaftë të funksionojë për shkak të, le të themi, një goditjeje të rëndë në tru, dhe një udhëheqësi që ka kufizime fizike, por i ruan funksionet e tij mendore të paprekura", tha Minxin Pei, një profesor i shkencave politike në Kolegjin Claremont McKenna dhe një ekspert në politikën e elitës kineze.
Në rastin e parë, shpjegoi ai, partia do të detyrohej të gjente shpejt një pasardhës. Në të dytin, ai thjesht mund të priste dhe nuk do të kishte ndryshime të rëndësishme politike, siç kishte ndodhur në vitet e fundit të Maos para vdekjes së tij në moshën 82 vjeç.
Por edhe çështja e trashëgimisë mbart rreziqe që shtrihen përtej kufijve të Kinës.
Sipas Pei-t, një konkurrencë e mundshme midis individëve ose fraksioneve që kërkojnë të pasojnë Xi-në mund të shtyjë disa qarqe të mbështesin politika më agresive në mënyrë që të fitojnë një avantazh në një luftë të brendshme për pushtet./Versus.al
