Fëmijët po vdesin në puse, historia e jashtëzakonshme e një 5-vjeçari që mbijetoi 70 metra nën tokë

Në Afganistan, puset e braktisura po kthehen në një kurth vdekjeje për fëmijët. Të hapura për të siguruar ujë për bujqësinë, shumë prej tyre mbeten të pambuluara pasi thahen, duke krijuar rrezik të madh për banorët, veçanërisht për fëmijët që luajnë pranë tyre.

BBC ka dokumentuar historinë e 5-vjeçarit Zainullah, i cili ra në një pus të braktisur në provincën jugore të Kandaharit dhe mbeti i bllokuar rreth 70 metra nën tokë.

Fëmija kishte rënë në pus ndërsa po luante me shokët. Pusi ishte vetëm rreth 30 centimetra i gjerë, aq i ngushtë sa një i rritur nuk mund të zbriste për ta shpëtuar.

Zainullahu ishte i frikësuar dhe i lagur. Uji i arrinte deri te këmbët, ndërsa nga sipër shpëtimtarët përpiqeshin të kuptonin pozicionin e tij duke përdorur një kamerë të futur në pus.

Disa fëmijë të tjerë u përpoqën të zbrisnin për ta shpëtuar, por u detyruan të ngjiteshin sërish pasi e kishin të vështirë të merrnin frymë në hapësirën tepër të ngushtë.

Në fund, shpëtimtarët kërkuan ndihmën e 11-vjeçarit Hazrat Omar, i cili kishte marrë pjesë edhe më parë në një operacion të ngjashëm.

Ai zbriti me një litar në pus, pavarësisht rrezikut të madh.

Në përpjekjen e parë, shpatulla dhe kofsha iu bllokuan. Fëmija bërtiti se ishte lënduar dhe u tërhoq përsëri në sipërfaqe.

Por ai tentoi për herë të dytë.

Këtë herë, Hazrati arriti në fund të pusit dhe gjeti Zainullahun. Ai i lidhi duart e 5-vjeçarit me një tjetër litar dhe të dy u tërhoqën gradualisht drejt sipërfaqes.

Pas një operacioni të tensionuar, të dy fëmijët dolën të gjallë.

Zainullahu u dërgua në spital dhe të nesërmen u kthye në shtëpi.

Babai i tij tha se ndjenja ishte e papërshkrueshme, pasi kishte menduar se e kishte humbur djalin dhe më pas e pa sërish të gjallë.

113 persona të shpëtuar

Historia e Zainullahut është vetëm një prej shumë rasteve të tilla.

BBC tregon historinë e 28-vjeçarit Mirajan Abdullah, një shitës telefonash nga provinca Helmand, i cili vendosi të krijonte vetë një sistem për shpëtimin e njerëzve të bllokuar në puse.

Në vitin 2021, një fëmijë 5-vjeçar ra në një pus të braktisur në fshatin e tij. Banorëve iu deshën 48 orë për ta nxjerrë, por fëmija vdiq pak më vonë në spital.

Mirajani kuptoi se nuk bëhej fjalë për një rast të izoluar.

Ai krijoi një pajisje me kamerë dhe monitor që u lejon njerëzve në sipërfaqe të shohin personin e bllokuar dhe të drejtojnë litarin në pozicionin e duhur.

Në një moment, për të testuar pajisjen, ai dërgoi edhe djalin e tij 5-vjeçar në një pus 25 metra të thellë.

Sistemi funksionoi.

Në katër vitet e fundit, Mirajani ka marrë pjesë në 113 operacione shpëtimi dhe ka ndihmuar në shpëtimin e afro 70 personave.

Por jo të gjithë kanë pasur fatin e Zainullahut. Sipas tij, disa prej tyre kanë humbur jetën pasi janë mbytur në ujin që ndodhet në fund të puseve.

Puset po bëhen gjithnjë e më të thella

Problemi lidhet edhe me krizën e ujit në Afganistan.

Thatësirat e vazhdueshme kanë detyruar fermerët të hapin puse gjithnjë e më të thella për të gjetur ujë për tokat bujqësore.

Disa puse, që dikur ishin rreth 80 metra të thella, tani mund të arrijnë deri në 200 metra.

Kur uji në një pus shteron, ai braktiset dhe fermerët hapin një tjetër.

Kështu, nëpër zonat bujqësore krijohet një rrjet gropash të thella dhe të pambuluara.

Në disa raste, sipas banorëve, mund të ketë dy ose tre puse brenda vetëm disa metrave nga njëri-tjetri.

Rreziku për fëmijët është i jashtëzakonshëm.

Por për shumë familje afgane, mbulimi i puseve të braktisura është një shpenzim që nuk mund ta përballojnë.

Varfëria e thellë dhe mungesa e strukturave të specializuara të emergjencave e bëjnë situatën edhe më të rëndë.

Aktualisht, sipas BBC-së, vetëm rreth pesë persona të trajnuar merren në mënyrë vullnetare me operacionet e shpëtimit nga puse të tilla.

Edhe një krizë mjedisore

Përtej rrezikut të menjëhershëm për jetën, përdorimi masiv i ujërave nëntokësore po krijon një tjetër problem serioz.

Afganistani po konsumon rezervat e ujit nëntokësor për të mbajtur gjallë bujqësinë.

Një ekspert i cituar nga BBC paralajmëron se disa zona mund të boshatisen plotësisht, ndërsa banorët mund të detyrohen të largohen dhe toka të kthehet gradualisht në sipërfaqe të thata e të shkretuara.

Problemi bëhet edhe më absurd kur merret parasysh ekonomia e bujqësisë.

Sipas të dhënave të cituara në reportazh, për të prodhuar një kilogram domate mund të përdoren 100 deri në 300 litra ujë, ndërsa fermeri mund ta shesë atë kilogram për vetëm 5 ose 10 afganë, rreth 8 deri në 16 centë amerikanë.

Pra, fermerët shpenzojnë burime të mëdha ujore për një prodhim që u sjell të ardhura minimale.

Çfarë thonë autoritetet?

BBC pyeti autoritetet talebane se çfarë po bëhet për të parandaluar aksidentet.

Ministria afgane e Ujit dhe Energjisë tha se po përpiqet të sigurojë pajisje të specializuara për të forcuar kapacitetet e emergjencave.

Autoritetet kanë thënë gjithashtu se planifikojnë të ndalojnë përdorimin e ujërave nëntokësore pa leje zyrtare për qëllime të tjera përveç pirjes.

Por deri tani nuk është bërë e ditur një datë konkrete për zbatimin e kësaj mase.

Ndërkohë, puset vazhdojnë të hapen, të thahen dhe të braktisen.

Dhe për fëmijët që luajnë në zonat rurale të Afganistanit, një vrimë e vogël në tokë mund të kthehet në një varr.

Rasti i Zainullahut pati një fund të lumtur vetëm falë ndërhyrjes së jashtëzakonshme të një tjetër fëmije, 11-vjeçarit Hazrat Omar.

Në shumë raste të tjera, historia ka përfunduar ndryshe./ BBC – Syri.net